“Thế giới đang nhìn vào quý vị”

Thông điệp của David Attenborough gửi các nhà lãnh đạo của Diễn đàn khí hậu COP26 tại Glasgow

David Attenborough. Ảnh: POOL/AFP via Getty Images

Lời nói đầu. Đây là bài phát biểu mạnh mẽ kèm theo nhiều hình ảnh ấn tượng gây xúc động của nhà tự nhiên học đấu tranh chống biến đổi khí hậu người Anh, Ngài David Attenboroug, ngày 1 tháng 11 vừa qua. “Chúng ta đang ở trong tình trạng nguy cấp”, tất cả quy về một con số duy nhất: nồng độ carbon trong khí quyển của chúng ta, để giữ cho nhiệt độ trái đất không tăng quá 1.5 độ C. Chính con số này sẽ định đoạt mối quan hệ của chúng ta với thế giới của chúng ta. Biến đổi khí hậu không phải là câu chuyện tương lai, mà của hiện tại, và sẽ ảnh hưởng tới các thế hệ đang sống trên trái đất ngay từ bây giờ. Chúng ta đã biết tại sao, và biết phải làm gì để kéo nồng độ carbon xuống. Tất cả đều nằm trong tầm tay. Vấn đề là chúng ta phải hành động ngay từ bây giờ, và kiên quyết, không chần chừ. Các thế hệ hôm nay cần “viết lại lịch sử của mình, để biến thảm kịch này thành một chiến thắng”. “Động lực của chúng ta không phải là sự sợ hãi, mà là niềm hy vọng.” Đó là lời kêu gọi khẩn thiết của ông. – Nguyễn Xuân Xanh

Bài diễn văn gốc có thể xem ở đây:

David Attenborough là người đã viết và làm loạt phim tài liệu Life đoạt giải về thiên nhiên, một trong những tiếng nói được kính trọng nhất trong phong trào môi trường. Ông bắt đầu làm việc với BBC vào năm 1952 và tiếp tục sản xuất các bộ phim, bao gồm phim A Life On Our Planet trên Netflix năm ngoái, tập trung vào sự tàn phá môi trường mà ông đã chứng kiến trong suốt cuộc đời mình.

Thưa Quý Ngài, Quý vị đại biểu, cùng Quý Bà và Quý Ông,

Khi Quý vị dành hai tuần tiếp đến để tranh luận, đàm phán, thuyết phục nhau và thỏa hiệp, như Quý vị chắc chắn phải làm, thì sẽ dễ quên mất một sự thật là tình trạng khí hậu nguy cấp hiện nay rốt cuộc chỉ quy về một con số duy nhất: nồng độ carbon trong khí quyển của chúng ta. Độ đo này, cái quyết định vô cùng lớn nhiệt độ toàn cầu, và những thay đổi trong con số duy nhất này, là cách rõ ràng nhất để biểu đạt câu chuyện của chính chúng ta, vì nó xác định mối quan hệ của chúng ta với thế giới của mình.

Trong phần lớn lịch sử cổ đại của nhân loại, con số đó đã dao động dữ dội giữa 180 và 300, và nhiệt độ toàn cầu cũng thế. Đó đã từng là một thế giới tàn bạo và khó đoán. Đã có những lúc tổ tiên của chúng ta tồn tại chỉ với những con số rất nhỏ, nhưng mới hơn 10.000 năm trước thôi, con số đó đột nhiên trở nên ổn định, và cùng với nó, khí hậu trái đất.

Chúng ta nhận ra mình đang ở trong một giai đoạn dễ chịu bất thường với các mùa có thể biết trước và thời tiết có thể dự báo một cách đáng tin cậy. Lần đầu tiên nền văn minh đã có thể thực hiện được, và chúng ta đã không lãng phí thời gian để tận dụng điều đó. Mọi thứ chúng ta đã đạt được trong 10.000 năm qua đều nhờ vào sự ổn định này. Trong thời gian đó, nhiệt độ toàn cầu đã không biến động nhiều hơn cộng trừ một độ Celsius, cho đến hôm nay. Việc chúng ta đốt nhiên liệu hóa thạch, tàn phá thiên nhiên, cách tiếp cận của chúng ta đối với ngành công nghiệp, việc xây dựng và học tập, đang thải khí carbon vào khí quyển với tốc độ và quy mô chưa từng có.

Chúng ta thật sự đang gặp vấn đề rắc rối. Sự ổn định mà tất cả chúng ta phụ thuộc vào đang bị phá vỡ. Câu chuyện này cũng là một câu chuyện về sự bất bình đẳng, cũng như về sự bất ổn. Ngày nay, những người ít gây ra vấn đề này nhất, lại đang phải chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Sau cùng, tất cả chúng ta sẽ cảm nhận tác động, một số tác động đó giờ đây là không thể tránh khỏi.

Diễn giả 2: Thế giới của tôi đang tan chảy.

Diễn giả 3: Quý vị nghĩ rằng quý vị có thể kiểm soát. Thực tế là chúng ta không kiểm soát được.

Diễn giả 4: Tôi vô cùng sợ hãi khi sinh một đứa trẻ vào thế giới này.

David Attenborough:

Đây có phải là cách mà lịch sử của chúng ta đến hồi kết thúc? Một câu chuyện về loài thông minh nhất bị số phận dành cho ngày tàn bởi tất cả các đặc điểm quá ư con người là không nhìn thấy bức tranh lớn hơn trong lúc theo đuổi các mục tiêu ngắn hạn. Có lẽ sự thật là những người bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi biến đổi khí hậu không còn là một thế hệ được tưởng tượng trong tương lai, mà là những người trẻ tuổi đang sống hôm nay. Có lẽ điều đó sẽ cho chúng ta động lực chúng ta cần đến để viết lại lịch sử của mình, để biến thảm kịch này thành một chiến thắng.

Sau cùng, chúng ta là những người giải quyết vấn đề giỏi nhất từng tồn tại trên Trái đất. Giờ đây chúng ta đã hiểu vấn đề này. Chúng ta biết làm cách nào để ngăn chặn con số tăng lên và đảo ngược xu hướng của nó. Chúng ta phải thu hồi hàng tỷ tấn carbon từ không khí. Chúng ta phải quyết tâm giữ một độ rưỡi nằm trong tầm tay. Một cuộc cách mạng công nghiệp mới, được thúc đẩy bởi hàng triệu đổi mới sáng tạo bền vững, là điều thiết yếu, và thực sự nó đã bắt đầu.

Tất cả chúng ta sẽ cùng chia sẻ những lợi ích. Năng lượng sạch, giá cả phải chăng, không khí lành mạnh, và đủ thực phẩm để duy trì sự sống của tất cả chúng ta. Thiên nhiên là một đồng minh chủ chốt. Một khi chúng ta khôi phục lại thiên nhiên hoang dã, nó sẽ thu hồi carbon và giúp chúng ta khôi phục lại sự cân bằng cho hành tinh của mình. Và khi chúng ta làm việc để xây dựng một thế giới tốt đẹp hơn, chúng ta phải thừa nhận rằng, chưa có quốc gia nào hoàn thành sự phát triển của mình vì chưa có quốc gia tiên tiến nào là bền vững. Tất cả đều có một hành trình còn phải hoàn thành để tất cả các quốc gia đều có mức sống tốt và lượng khí thải carbon khiêm tốn nhất.

Chúng ta sẽ phải cùng học hỏi lẫn nhau, làm thế nào để đạt được điều này, đảm bảo không ai bị bỏ lại phía sau. Chúng ta phải sử dụng cơ hội này để tạo ra một thế giới bình đẳng hơn và động lực của chúng ta không phải là sự sợ hãi, mà là niềm hy vọng.

Chúng ta có thể khắc phục vấn đề khí hậu trong một thế hệ không? Câu trả lời của tôi sẽ là “có”, chúng ta phải làm được điều đó.

Diễn giả 7: Chúng ta không chỉ nói về những gì chúng ta có thể làm, mà còn phải làm những gì chúng ta có thể.

Diễn giả 8: Đây là một thách thức mà chúng ta phải cố gắng giải quyết một cách nhanh chóng, nhưng với tầm nhìn dài hạn.

David Attenborough:

Tất cả dẫn tới điều này. Những người hiện đang sống, cũng như thế hệ sắp tới, sẽ nhìn vào hội nghị này và xem xét một điều. Con số đó có ngừng tăng và bắt đầu giảm như kết quả của các cam kết được đưa ra ở đây hay không? Có mọi lý do để tin rằng câu trả lời có thể là có. Nếu hành động riêng lẻ, chúng ta đủ sức tàn phá để hủy hoại hành tinh của mình; và chắc chắn, nếu làm việc cùng nhau, chúng ta đủ mạnh để cứu lấy nó.

Trong cuộc đời mình, tôi đã chứng kiến một sự suy giảm khủng khiếp. Trong thời của Quý vị, Quý vị có thể và phải chứng kiến một sự phục hồi tuyệt vời. Niềm hy vọng khẩn thiết này, thưa Quý Ông, Quý Bà, các đại biểu, các Quý Ngài, là lý do tại sao thế giới đang trông vào Quý vị, và tại sao Quý vị có mặt ở đây.

Xin cảm ơn.