Năm 2012 là một năm may mắn đối với nghệ sĩ gốc Việt Danh Võ, người theo đuổi nghệ thuật ý niệm (conceptual art), với hàng loạt triển lãm và một giải thưởng danh giá được trao tặng vào cuối năm.
Sau gần bốn tháng được trưng bày tại Phục Hưng hội – một bảo tàng nghệ thuật đương đại trực thuộc Trường Đại học Chicago, hoàn toàn miễn phí cho công chúng, triển lãm có tên Uterus (Dạ con) của nghệ sĩ gốc Việt Danh Võ vừa kết thúc vào hạ tuần tháng 12-2012, để lại những ấn tượng đậm nét trong lòng người xem.
Cũng tại Chicago, một triển lãm khác cũng của Danh Võ đã mở cửa từ tháng 10-2012 và sẽ kéo dài đến giữa tháng 4-2013 – hoạt động này nằm trong chuỗi triển lãm trong năm 2012 có tên Nhân dân là chúng ta (We the People) mà Danh Võ đã tiến hành trước đó ở Copenhagen (Đan Mạch), Kassel (Đức), Paris (Pháp), Barcelona (Tây Ban Nha), Ghent (Bỉ), Bangkok (Thái Lan), Thâm Quyến (Trung Quốc), còn tại Mỹ là tại Bảo tàng MoMA (New York) và tại Viện Phương Đông của Trường Đại học Chicago cũng như trong khu campus của đại học này. Mỗi cuộc triển lãm đó cũng chỉ trưng bày được một số mảnh trong tổng số hơn 400 mảnh được đúc bằng đồng mà khi ráp chúng lại sẽ là một phiên bản tượng Nữ thần Tự do bằng kích thước thật của nguyên mẫu. Riêng tại Bảo tàng quốc gia Đan Mạch ở Copenhagen, nơi trưng bày hơn 100 mảnh đồng, thậm chí người ta còn tạo một bản đồ Google Map để chỉ dẫn tất cả các vị trí từng mảnh đồng trong khu trưng bày rộng đến hơn 1.000m2!
Nhận định về tác phẩm kỳ lạ này, nhà phê bình H.G. Masters viết trên tạp chí Art Asia Pacific: “Làm thế nào mà lịch sử và những giá trị của nước Mỹ lại trở thành một chủ đề được tái hiện trong tác phẩm của Danh Võ; điều đó cho thấy cả mối quan tâm rất thông minh cũng như mối liên hệ sâu sắc của lịch sử nước Mỹ đối với câu chuyện đời của anh” (*).
Hai triển lãm của Danh Võ diễn ra gần như cùng thời gian tại Chicago đã thu hút sự chú ý của người yêu nghệ thuật tại thành phố này và theo báo Chicago Tribune thì đây là một trong vài sự kiện mỹ thuật quan trọng nhất trong năm 2012 ở thành phố lớn thứ ba của nước Mỹ. Hai cuộc triển lãm càng lôi cuốn người xem nhiều hơn sau khi Danh Võ được Quỹ Solomon R. Guggenheim trao tặng giải thưởng Hugo Boss vào tháng 11-2012 có giá trị lên đến 100.000 USD. Giải thưởng mang tên công ty thời trang Hugo Boss này được trao mỗi hai năm, nhằm vinh danh những tài năng đã đạt được những tiến bộ vượt bậc trong lĩnh vực nghệ thuật đương đại.
Để nhận được vinh dự này, Danh Võ đã vượt qua một số đối thủ sừng sỏ như Trisha Donnelly, nghệ sĩ Mỹ sống ở New York và San Francisco với các tác phẩm hội họa, nhiếp ảnh, âm thanh và trình diễn thể hiện ý nghĩa của thời gian và ngôn ngữ; Rashid Johnson, nghệ sĩ Mỹ sống ở Brooklyn, New York với những tác phẩm điêu khắc, nhiếp ảnh và video art có nội dung về ký ức, cội nguồn lịch sử nghệ thuật của nhân loại cũng như những khái niệm về bản sắc văn hóa và chủng tộc; nghệ sĩ Ba Lan Monika Sosnowska với các tác phẩm sắp đặt đào sâu vào khái niệm về môi trường sống; Tris Vonna-Michell, nghệ sĩ người Anh sống ở Stockholm (Thụy Điển) mà tác phẩm của anh khảo sát những dạng thức mới của chuyện kể bằng tư liệu và hình ảnh; và nghệ sĩ Trung Quốc Qiu Zhijie với tranh, tượng, tác phẩm nhiếp ảnh trực diện vào các yếu tố chính trị – xã hội của nghệ thuật đương đại.
Nói về Danh Võ và tác phẩm của anh, bà Nancy Spector, giám tuyển của Bảo tàng Guggenheim, thành viên ban giám khảo sáu người của giải thưởng Hugo Boss năm 2012 nhận định: “Do danh sách đề cử năm nay có nhiều tài năng nên thật khó để chúng tôi chọn lựa. Điều mà Danh Võ khiến cho người ta rung động là sự kết hợp giữa cảm thức nhạy bén xuyên quốc gia của ông, từ đó ông sáng tạo những tác phẩm thật tinh tế”. Còn ông Claus-Dietrich Lahrs, Chủ tịch Hội đồng giám khảo cho biết: “Chúng tôi quyết định trao giải thưởng năm nay cho Danh Võ bởi chúng tôi đánh giá cao tác phẩm của ông. Nó vừa hiện thực lại vừa huyền ảo, thể hiện mối quan tâm rất thời sự của ông đối với những vấn đề văn hóa, chính trị, lịch sử… nhưng thể hiện chúng một cách mềm mại và nên thơ, vượt khỏi những giới hạn về không – thời gian”.
Cùng với giải thưởng Hugo Boss, các tác phẩm của Danh Võ sẽ được chọn để trưng bày ở Bảo tàng Guggenheim vào đầu năm 2013 này.
(*) Danh Võ sinh năm 1975, đến năm 1978 gia đình anh xuống tàu vượt biển, sau đó được tàu dầu Đan Mạch vớt và anh trở thành công dân Đan Mạch
- Ngã Văn
