Hội thảo nhằm tổng hợp những ý kiến tích cực để điều chỉnh, hoàn thiện Luật Đất đai năm 2003, đặc biệt là về cơ chế thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư sao cho nhanh chóng, hợp lý, tránh để lãng phí tài nguyên đất cũng như việc khiếu kiện liên quan đến đất đai. Có nên duy trì cả hai cơ chế trong công tác thu hồi đất là nhà nước đứng ra thu hồi rồi giao lại cho nhà đầu tư và nhà đầu tư tự thỏa thuận với chủ đất là nội dung được các đại biểu thảo luận sôi nổi nhất trong suốt hội thảo.
Cần có cơ chế tự thỏa thuận
Hiệp hội Bất động sản TP.HCM cho biết, hằng năm có đến hơn 10 ngàn vụ khiếu kiện liên quan đến đất đai (chiếm hơn 65% tổng số vụ khiếu kiện của người dân), riêng thanh tra nhà nước tiếp nhận từ 5-7 ngàn đơn khiếu kiện vượt cấp liên quan đến vấn đề này, là nguyên nhân gây kéo dài thời hạn giải phóng mặt bằng, làm chậm tiến độ thực hiện các dự án đầu tư, trong đó có các dự án, công trình trọng điểm của Nhà nước. Nguyên nhân khiếu kiện chủ yếu là liên quan đến vấn đề thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và định giá đất để bồi thường, như vụ Tiên Lãng (Hải Phòng), Văn Giang (Hưng Yên) và gần đây nhất là ở Trà Nóc (Cần Thơ).
Một khu đất bị Nhà nước cưỡng chế thu hồi ở Q.9, TP.HCM
Hiện nay, hai cơ chế thu hồi đất đang được thực hiện song song là Nhà nước thu hồi và nhà đầu tư tự thỏa thuận để chuyển quyền sử dụng đất. Theo quy định, Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, công cộng, phát triển kinh tế (đầu tư xây dựng khu công nghiệp, khu công nghệ cao, khu kinh tế và các công trình trọng điểm quốc gia…). Đối với dự án sản xuất, kinh doanh phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thì nhà đầu tư được quyền tự thỏa thuận với người sử dụng đất để thực hiện dự án của mình.
