Xoài chấm muối ớt. Cóc ngâm mắm đường. Người Việt đã ăn trái cây với vị cay từ lâu tới mức không nghĩ đó là một xu hướng. Còn thế giới thì vừa đặt tên cho nó — “fricy” — và đang trả tiền thật cho nó.
Thuật ngữ “fricy” ra đời từ mạng xã hội, cùng họ với “swicy” (ngọt–cay) hay “swavoury” (ngọt–mặn). Nó chỉ sự kết hợp giữa trái cây và vị cay: sinh tố “Volcano”, biến tấu từ món chamoyada truyền thống của Mexico, trộn xoài với ớt.
Con số đi kèm không nhỏ. Gia vị chanh ớt kiểu Mexico ghi nhận mức tăng khoảng 19% trong năm 2026. Các loại sốt xoài cay tăng doanh số khoảng 30%.
Cơ chế của xu hướng này khá dễ hiểu: trái cây nhiệt đới kết hợp sốt ớt tạo trải nghiệm vị giác nhiều tầng hơn hẳn món ngọt thuần. Và việc có một cái tên ngắn, dễ nhớ, dễ hashtag khiến nó lan nhanh — người ta sẵn sàng thử một thứ có tên hơn là một thứ chỉ được mô tả.
Đây là chỗ đáng suy nghĩ.
Việt Nam có xoài, cóc, ổi, dứa, me — và có cả một truyền thống ăn trái cây với muối ớt, mắm đường, muối tôm, lâu đời hơn bất kỳ trào lưu mạng nào. Chúng ta không cần phát minh gì. Chúng ta chỉ chưa bao giờ đóng gói nó.
Mexico đã biến chamoy và Tajín thành sản phẩm công nghiệp bán khắp thế giới. Hàn Quốc biến gochujang thành một danh mục xuất khẩu. Còn muối tôm Tây Ninh, muối ớt xanh Nha Trang vẫn chủ yếu nằm trong túi zip, bán ở chợ, không nhãn, không câu chuyện, không kênh phân phối quốc tế.
Khoảng cách giữa một đặc sản và một mặt hàng toàn cầu không nằm ở công thức. Nó nằm ở bao bì, tiêu chuẩn, và một cái tên mà người nước ngoài phát âm được.
Với doanh nghiệp thực phẩm, cửa mở nằm ở ba hướng.
Hướng thứ nhất là gia vị đóng gói: muối ớt, muối tôm, sốt me cay — chuẩn hoá công thức, hạ hàm lượng muối cho phù hợp thị hiếu sức khoẻ, và bán như một dòng sản phẩm chứ không phải quà lưu niệm.
Hướng thứ hai là đồ uống. Xu hướng ăn uống 2026 nghiêng về sản phẩm ít đường, bổ sung dinh dưỡng, cảm giác “tự nhiên” hơn. Một dòng sinh tố trái cây nhiệt đới có vị cay nhẹ, ít đường, đánh trúng cả hai làn sóng cùng lúc.
Hướng thứ ba là ẩm thực nhà hàng. Thực khách toàn cầu đang tìm những bữa ăn mang lại cảm giác thân thuộc, dễ chịu — và ẩm thực Việt vốn nhẹ, ít dầu, nhiều rau, được đánh giá là nền ẩm thực quan tâm đến sức khoẻ. Vị cay từ trái cây là điểm nhấn tự nhiên, không cần gồng.
Xu hướng vị giác có tuổi thọ ngắn. Fricy có thể hết hot trong hai năm. Nhưng thứ ở lại được không phải là món ăn, mà là năng lực: khả năng nhìn ra một tập quán bản địa đang trùng với một nhu cầu toàn cầu, rồi đóng gói nó đủ nhanh.
Muối ớt đã ở đây hàng trăm năm. Câu hỏi chỉ là ai chịu đặt cho nó một cái tên.
• Xem thêm: Hé lộ xu hướng ẩm thực và pha chế năm 2026
