Vùng đất cực nam của Tổ quốc vốn trù phú sản vật tự nhiên, trong đó có con đẻn. Nếu đẻn biển (hay rắn biển) đuôi dẹp như mái chèo, nọc cực độc chết người thì đẻn vuông thường sống trong các vuông tôm hay cá kèo không độc, được chế biến thành nhiều món ăn vừa ngon vừa bổ dưỡng.
Ở Cà Mau, người dân thường bắt đẻn lúc phơi đầm chuẩn bị thả tôm, cá mùa vụ mới. Cũng có thể soi đèn hoặc cắm câu bắt đẻn vào buổi tối. Làm thịt đẻn rất đơn giản, chỉ cần hơ qua trên lửa hoặc trụng nước sôi, vảy nó sẽ bong ra, lấy lá sả tuốt lớp da ngoài, dùng dao mổ sạch bụng, nhưng giữ gan, mỡ và trứng ăn rất ngon.
Cắt đẻn thành từng khúc chừng 3 – 4cm, ướp nước mắm ngon, chờ thấm rồi bắc chảo mỡ nóng lên chiên giòn, ăn với rau vườn tạp hoặc dưa bồn bồn, dưa năng bộp đều hấp dẫn. Hoặc thịt đẻn đã làm sạch bằm nhuyễn, nêm tiêu hành, gia vị cho vừa ăn, bắc chảo phi tỏi mỡ xào cho vàng, thêm lá nhàu hoặc lá cách xắt sợi. Đẻn xào kiểu này ăn ngon lại đỡ đau lưng nhức mỏi, tốt cho những người lao động nặng nhọc. Còn một “dị bản” là xào đẻn với rau ngổ. Muốn có món mặn ăn với cơm thì xào đẻn với sả ớt. Cầu kỳ một chút là món đẻn rút xương, dần cho mềm rồi nấu cháo gạo đậu xanh cà, nêm hành, tiêu, gừng… Húp chén cháo đẻn nóng hổi, mồ hôi ra như tắm, bao mệt nhọc tan biến.
Song dồi đẻn có lẽ là “đệ nhất” món ngon từ đẻn. Đẻn làm sạch, dùng dao bén lột da sao cho bộ da nguyên vẹn. Thịt đẻn bằm nhuyễn cùng ít thịt ba rọi, nêm các loại gia vị, sau đó dồn vào da đẻn cho căng tròn rồi buộc kín hai đầu, đem luộc (hoặc hấp) với nước dừa tươi. Khi ăn, nướng khúc dồi đã luộc trên bếp than hoặc chiên vàng, ăn kèm với rau vườn, chấm nước mắm chua ngọt; muốn “đã” nữa thì thêm chung rượu đế pha tiết đẻn…
Minh Thương (DNSGCT)
