Trong số những món ăn từ cá đồng, tôi ấn tượng nhất vẫn là nồi cá rô đồng kho khế do chính tay mẹ nấu. Nhiều người bảo cá rô mình nhỏ lại nhiều xương. Thế nhưng với tôi, món ăn ấy vô cùng đặc biệt, không chỉ thịt cá thơm, dẻo, dai mà còn thấm đẫm tình thương yêu từ đôi bàn tay đảm đang, chu đáo của mẹ.
Nhớ vào lúc trời chuyển mùa, khi những cơn mưa rào bắt đầu đổ xuống cũng là mùa cá đồng đẻ trứng. Mẹ đi làm đồng về, có hôm mang theo đôi xâu cá rô bắt được. Và thể nào, tôi cũng lại vui sướng, chạy ra sau vườn, thoăn thoắt trèo lên cây khế, hái dăm quả mang vào. Cả nhà hôm ấy lại có bữa cơm ngon với món rô đồng kho khế. Bữa cơm thường ngày đậm hương vị đồng quê cứ gần gũi, thân thuộc với những đứa trẻ quê nghèo chúng tôi là thế!
Những chú cá rô đồng vừa bằng 2 đến 3 ngón tay. Con nào con nấy béo tròn, vàng ươm, quẫy tung trong chậu nước. Mẹ chặt vi, cạo sạch vảy và mổ bỏ ruột rồi rửa sạch từng con. Khế chua được rửa sạch, cắt lát. Vài lát gừng thái mỏng, lá nghệ cũng được thái nhỏ. Gia vị trong nhà bếp như: tiêu, muối, mắm, mỡ lợn cũng sẵn sàng. Mẹ xếp lần lượt khế, gừng đặt ở cuối nồi.
- Xem thêm: Con cá rô đồng
Tiếp theo là những con cá rô nằm xếp bằng, con nào bụng cũng đầy trứng, trông rất đã mắt. Rồi mẹ thêm gia vị đầy đủ. Cuối cùng, mẹ đổ nước vào nồi vừa ngập cá và bắc lên bếp củi, cho lửa cháy riu riu đến khi nước trong nồi sệt lại là được. Điều đặc biệt khi kho cá đồng là để lửa liu riu càng lâu, cá càng săn chắc, càng nhừ, càng ngon.
Tôi thích thú được hít hà hương vị rô đồng ngầy ngậy quyện hòa trong mùi thơm của lá nghệ non, vị chua chua của khế, vị nồng đượm từ các gia vị trong gian bếp của mẹ,… Thật chẳng có một sơn hào hải vị nào sánh bằng. Tôi từng tò mò hỏi mẹ, sao kho cá đồng cứ phải là khế chua. Mẹ cười, cho biết cá rô đồng kho với khế chua sẽ giúp đánh bay mùi tanh, cá sẽ nhanh nhừ, lại đậm vị, đậm hương. Quả đúng như lời mẹ nói. Bữa cơm hôm nào có món cá rô đồng kho khế mẹ nấu, ai cũng vừa ăn vừa tấm tắc khen.
Ngày nhỏ, tôi vẫn thường quấn quýt bên mẹ trong gian bếp ấm nồng. Tôi không chỉ vì muốn được phụ mẹ chuẩn bị bữa ăn, mà còn là khoảnh khắc được cùng mẹ vào bếp thật kỳ diệu. Tôi được mẹ chỉ dạy cách pha chế các gia vị cho món ăn, cách nấu làm sao để món ăn ngon nhất. Quê tôi nghèo, những bữa cơm gia đình không có những món cao lương mỹ vị, chỉ là cá, tôm, cua bắt dưới đồng làng; là rau, củ, quả trong vườn nhà. Vậy thôi, nhưng món ăn nào mẹ nấu cũng tuyệt vời, nhất là món cá rô đồng kho khế.
Mỗi lần được cùng mẹ vào bếp, tôi còn được mẹ kể cho nghe chuyện gia đình. Như tôi bây giờ, ngày xưa, mẹ cũng thích được phụ bà ngoại nấu cơm. Có lẽ vì thế, mẹ sớm biết nấu nướng. Bà nội tôi cảm thấy may mắn vì có được người con dâu hiền thảo, giỏi nữ công gia chánh như mẹ. Nội khoe con dâu với khắp xóm làng trong niềm tự hào, hãnh diện.
- Xem thêm: Mắm cá rô đồng
Tình yêu của ba với mẹ cũng xuất phát từ bữa cơm với cá rô đồng kho khế do chính tay mẹ nấu. Chỉ duy nhất một lần vác lúa giúp nhà ngoại và ăn một bữa cơm trả công, vậy mà ba cảm thấy không thể quên được món ăn đặc biệt ấy. Thế rồi ba đem lòng yêu thương, thổ lộ tình cảm với mẹ. Mẹ cũng thương ba từ vẻ hiền lành, chân chất vốn có. Và chẳng bao lâu sau, ba mẹ về chung một nhà.
Giờ tôi đã lập nghiệp xa nhà và cũng đã có gia đình riêng của mình. Thi thoảng, tôi vẫn nấu món cá rô kho khế quen thuộc mẹ chỉ dạy để đãi chồng con. Thế nhưng, hương vị có lẽ chẳng thể nào ngon bằng món cá mẹ nấu.
Hôm qua, ngoài quê có trận mưa rào đầu mùa, mẹ gọi vào kể lể chuyện cá rô đồng làng bắt đầu vào mùa đẻ trứng. Tự nhiên thấy nhớ quê, nhớ mẹ, nhớ món cá rô đồng kho khế mẹ nấu biết chừng nào!
