Có hẳn một cuốn sách để nói về món trứng kiến ở Lào của tác giả Natacha Du Pont De Bie, tựa: Xúp trứng kiến: cuộc phiêu lưu của một khách du lịch ẩm thực tại Lào (Ant egg soup: the adventures of a food tourist in Laos).
Xúp trứng kiến nấu theo kiểu Lào (hay người Thái ở biên giới với Lào) gồm rau xanh, ớt đỏ nguyên trái, lá chanh hay lá quất, trứng kiến, thịt heo hay thịt gà tùy người thích, gia vị các loại – đôi khi có cả bột cà ri – và có thể nấu bằng nước dừa tươi thay vì nước lạnh. Natacha đã ca ngợi món trứng kiến mà cô được thưởng thức như sau: “…cái khối trứng kiến tươi dạng như kem – với tôi nó giống như thể một chuỗi kim cương vô giá mình vừa tìm thấy”.
Nhưng bạn không phải cất công sang nước Lào, đến vùng Thượng Lào xa xôi để tìm “chuỗi kim cương vô giá” ấy. Từ lâu rồi, xôi trứng kiến đã là món ăn quen thuộc của nhiều dân tộc vùng cao phía bắc Việt Nam, nhất là tại Cao Bằng, tương tự như món ong non. Nay xôi trứng kiến đã có mặt ở Hà Nội, tại một địa chỉ duy nhất: quán Kiến, số 143 đường Nghi Tàm, gần hồ Tây. Tuy nhiên khoảng thời gian để có thể thưởng thức món lạ này khá ngắn: từ đầu tháng Ba đến hết tháng Tư hoặc nhiều lắm là sang tháng Năm. Nghĩa là chỉ vào mùa xuân ở miền Bắc, khi loại kiến đen và to bắt đầu đẻ trứng và nở thành ấu trùng trắng tinh. Trứng kiến rất hiếm hoi, chỉ có ở những chợ quê hoặc chợ vùng cao, để mua được thường phải có “mối” quen nếu không muốn vất vả săn lùng thứ thời trân hảo hạng này.
Trứng kiến mua về được sơ chế công phu: đãi nhẹ tay trong nước ấm để những “hạt kim cương” li ti màu trắng không bị vỡ, xong để ráo nước rồi ướp một chút bột nêm trước khi cho vào chảo đã phi hành thơm nức rang cho chín. Trứng kiến đã chín được gói trong lá chuối sạch để tăng thêm hương thơm.
Gạo nếp nương hay nếp cái hoa vàng đồ xôi với nước luộc gà, khi chín tới dọn ra đĩa, rắc trứng kiến lên trên cùng một ít hành phi, có thể thêm một ít nấm rơm xào qua tùy thích. Ăn chầm chậm từng miếng xôi nhỏ, nhai nhè nhẹ những hạt trứng kiến béo ngậy, nghe được tiếng vỡ lép bép… Ôi, sao mà ngon thế!
Nếu không tìm được trứng kiến để tự nấu món xôi trứng kiến, bạn phải tốn khá nhiều tiền để có thể thưởng thức món này ở quán Kiến: giá một đĩa hiện lên đến 120.000 đồng.
Quán Kiến không chỉ có món xôi trứng kiến mà còn có nhiều “độc chiêu” khác, kể cả các món ăn của người dân tộc thiểu số các vùng xa xôi, thậm chí ở cả Lào. Quán còn có thứ rượu ngâm riêng, thơm mùi thảo mộc, hoa cỏ nhưng rất “nặng đô”, chỉ vài chén là say!
