Fiona Uyema, tác giả bài viết này là một trong những đầu bếp và người hướng dẫn nấu món Nhật hàng đầu của Ireland. Cô có niềm đam mê đặc biệt với ẩm thực Nhật Bản. Sau khi sống ba năm ở vùng nông thôn Nhật Bản và trải nghiệm bữa ăn truyền thống của người Nhật qua bạn bè, hàng xóm và đồng nghiệp, trở về Ireland, Fiona đã đưa bữa ăn kiểu Nhật vào lối sống của mình.
Những trải nghiệm đó được Fiona tóm tắt trong những bí quyết ẩm thực sau đây của người Nhật. Lời khuyên dành cho chúng ta là “ăn kiêng là một giải pháp tạm thời và một lối sống lành mạnh nên là một thực tế lâu dài”.
1. Sức mạnh của xúp
Xúp miso có mặt trong hầu hết bữa ăn của người Nhật và được xem là món quan trọng làm nên một bữa ăn tốt cho sức khỏe. Uống xúp miso giúp tăng cường tiêu hóa và làm sạch cơ thể. Xúp miso ít béo, ít carbohydrate và giàu protein. Bạn có thể thay thế thành phần truyền thống của loại xúp này là rong biển bằng những loại rau củ có sẵn như cà rốt, cải bó xôi, bắp cải. Xúp miso cũng giúp bạn no lâu hơn và không ăn vặt giữa các bữa ăn.
2. Hara Hachi Bu (ăn tới khi bạn no 80%)
Đây là câu thành ngữ của vùng Okinawa, Nhật Bản, nghĩa là bạn nên ăn đến khi no 80%. Lý do là não của bạn cần thời gian để được thông báo rằng bao tử đã no. Hãy thực hành điều này để tránh tình trạng ngồi ỳ, uể oải sau bữa ăn.
3. Kiểm soát khẩu phần ăn và Mottainai (văn hóa không thức ăn thừa)
Người Nhật chia khẩu phần ăn nhỏ hơn so với các nước như Anh, Mỹ. Cơm được để trong một tô nhỏ để dễ kiểm soát khẩu phần.
Người Nhật có thành ngữ “mottainai”, có nghĩa là “tốt hơn không nên phí phạm”. Trẻ em Nhật được dạy là nên biết tôn trọng thực phẩm mà mình có được và không nên lãng phí, cả ở nhà hay ở trường học. Tại một trường học mà Fiona làm giáo viên, học sinh và nhân viên nhà trường đã giữ lại “nhật ký thức ăn thừa” và cùng phân tích để có thể hiểu và giảm lượng thức ăn. Trong tủ lạnh thì luôn có một món nào đó để thêm vào bữa ăn chính hoặc bữa ăn phụ khi thức ăn thừa được dùng tiếp thay vì bỏ đi. Điều này cũng tốt cho môi trường.
4. Siêu thực phẩm
“Siêu thực phẩm” là những loại thức ăn giàu dinh dưỡng và tốt cho sức khỏe. Bữa ăn của người Nhật rất dồi dào siêu thực phẩm. Những loại thực phẩm được ưa dùng này ít calorie nhưng lại giàu dinh dưỡng. Một trong những món phổ biến nhất là rong biển. Họ nổi tiếng là có nhiều cách sáng tạo để đưa rong biển vào bữa ăn hằng ngày. Bạn cũng có thể dễ dàng đưa rong biển vào món thịt hầm hay salad. Trà xanh là một “siêu thành phần” khác trong ẩm thực Nhật Bản mà bạn có thể dễ dàng đưa vào cuộc sống hằng ngày. Một số loại siêu thực phẩm khác mà bạn dễ dàng tìm thấy trong bữa ăn của người Nhật là:
- Đậu nành lông: hay được dùng như món khai vị; không cholesterol, giàu protein, sắt và calcium; có thể giúp giảm nguy cơ béo phì, tiểu đường, bệnh tim, giúp da và tóc khỏe hơn…
- Natto (đậu tương lên men): chứa các thành phần chống oxy hóa, giải độc, tăng cường trao đổi chất, cải thiện sắc da và nhiều lợi ích sức khỏe khác.
- Goya (mướp đắng): có tác dụng thanh lọc máu và giải độc, tốt cho gan, mật, trị sỏi thận, làm đẹp da, giảm mụn…
- Umeboshi: món dưa muối rất phổ biến trong ẩm thực Nhật Bản được làm bằng cách đem quả mơ chín phơi héo rồi ngâm lâu ngày với thật nhiều muối; chứa nhiều axit citric giúp giảm mệt mỏi, tăng cường hấp thu các chất khoáng cần thiết, ngăn ngừa cứng động mạch và bệnh gan; nên dùng vừa phải vì ngâm nhiều muối.
5. Đánh giá cao thực phẩm theo mùa và thực phẩm địa phương
Ẩm thực truyền thống Nhật Bản (gọi là “washoku”) dựa trên nền tảng của việc sử dụng thực phẩm theo mùa và vùng địa phương. Fiona cho rằng khi chúng ta hiểu được nguồn gốc và mùa của thực phẩm thì chúng ta sẽ bắt đầu đam mê và thưởng thức chúng, điều này sẽ dẫn đến một lối sống khỏe mạnh hơn.
