Phải nói ngay rằng, đây là những ngôi mộ rất cổ xưa, cách đây hàng nghìn năm chứa đựng nhiều bí ẩn, ma mị cả về cách mai táng lẫn hiện vật được chôn theo cùng chủ mộ.
Tutankhamen nước Anh
Năm 2003, khi mở rộng tuyến đường ở Prittlewell, Essex, công nhân xây dựng đã phát hiện ra những thứ rất lạ và quý được các nhà khảo cổ học gọi là “Vương quốc Tutankhamen của nước Anh”. Đó là hầm mộ, chính xác hơn là một căn phòng chôn cất từ cuối thế kỷ thứ 6 với nhiều cổ vật tinh xảo. Thật không may, tất cả những thứ hữu cơ này đã tự biến mất sau khi tiếp xúc với không khí. Tuy nhiên, qua các thủ thuật hiện đại, các nhà khảo cổ đã biết được đây là hầm mộ là của một người đàn ông quyền quý, địa vị cao trong xã hội thời bấy giờ.
Ứng viên là hoàng tử Anglo-Saxon tên là Seaxa. Khi chết, người ta đã huy động 25 thanh niên trai tráng để xây dựng mộ, làm việc theo ca, chặt hạ 13 cây sồi để dựng nên hầm mộ. Trong số cổ vật chôn theo vị hoàng tử này, có một vật dụng khá độc đáo: đó nhạc cụ có tên lyre. Ngoài ra, còn có những lá vàng xếp vắt ngang nhau, dấu ấn sơ khai của Kitô giáo. Những cổ vật này đã phá vỡ niềm tin cho rằng Essex là dòng nước ngược Anglo-Saxon đương thời. Thay vào đó, Essex có thể là một trong những tuyến thương mại nối dài, và những thay đổi tiến phong liên quan đến tôn giáo và văn hóa của khu vực.
Bí ẩn “mộ thuyền” của người Viking
Năm 2019, các nhà khảo cổ học Thụy Điển đã tìm thấy hài cốt bên dưới một con thuyền được chôn ở Gamla Uppsala, cách thủ đô Stockholm 74 km về phía Bắc. Phát hiện trên cho thấy tập tục chôn cất người chết của người Viking rất độc đáo.
Ban đầu, các nhà khảo cổ cho rằng, đây chỉ là chiếc thuyền bình thường nhưng sau đó lại ngạc nhiên vì bên trong có chứa hài cốt của con người. Một trong hai chiếc thuyền được tìm thấy trong ngôi mộ còn nguyên vẹn, bên trong là hài cốt của một người đàn ông, kèm theo cả ngựa và chó. Với cách mai táng này, thuyền được dùng như quan tài, niên đại từ năm 550 đến năm 1050. Các vật dụng cá nhân bao gồm một thanh kiếm, giáo, khiên và một chiếc lược trang trí công phu cũng nằm trong mộ. Những người được phát hiện trong ngôi mộ có địa vị xã hội cao bởi thuyền được xem là vật dụng chỉ dành cho một số ít có đặc quyền trong cộng đồng người Viking.
Anton Seiler, chuyên gia khảo cổ của Thụy Điển, tiết lộ đây là một phát hiện độc đáo trong vòng nửa thế kỷ trở lại đây, giúp các nhà khảo cổ học hiểu thêm phong tục mai táng của người Viking. Đến nay đã có khoảng 10 chiếc thuyền được tìm thấy dùng cho mục đích mai táng của người Viking. Viking – tên gọi dùng để chỉ những nhà thám hiểm, thương nhân, chiến binh, hải tặc đến từ bán đảo Bắc Âu, vào thời kỳ Đồ đá muộn. Người Viking thường nhắc tới như các chiến binh lưu động trên thuyền hoặc những kẻ cướp biển, nhưng họ còn là những lão nông dân cừ khôi và các nhà buôn tài giỏi, đặc biệt là những phát minh khoa học rất nổi tiếng đến nay vẫn còn nguyên giá trị.
Ngôi mộ tập thể 5.000 năm tuổi hé lộ thảm kịch gia đình
Năm 2011, các nhà khảo cổ học Ba Lan đã phát hiện và khai quật ngôi mộ tập thể ở gần làng Koszyce. Mộ chứa 15 bộ xương phụ nữ, trẻ em có niên đại cách chúng ta trên 5.000 năm. Khai quật, người ta mới rõ nhiều điều kỳ lạ, có vẻ như thể là một vụ thảm sát diễn ra vào thời đại Đồ đồng, nạn nhân đều bị vỡ hộp sọ. Điều kỳ lạ là thi thể được đặt gọn gàng cùng với những vật dụng cá nhân. Nếu là thảm sát thì tại sao lại được chôn cất tôn trọng như vậy? Rất có thể những người chôn cất biết rất rõ về nạn nhân.
Phân tích kỹ hơn, tất cả đều thuộc về một gia đình lớn với 3 thế hệ, 8 thi thể nam và 7 thi thể nữ. Phần lớn là phụ nữ và trẻ em, duy nhất có một người đàn ông được chôn ở giữa vợ và con trai. Một đứa trẻ 2 tuổi được chôn cất mà không có cha mẹ bên cạnh nhưng lại được đặt cạnh những người họ hàng gần gũi. Trong khi đó, một phụ nữ không liên quan di truyền với bất kỳ ai trong hầm mộ đã được chôn cất bên cạnh một chàng trai trẻ – biểu hiện mối quan hệ thân thiết của họ.
Phân tích kỹ thì thấy, thấy vụ thảm sát diễn ra vào giai đoạn từ năm 2776 – 2880 TCN, thuộc nền văn hóa Globular Amphora Ấn-Âu. Ông Niels N. Johannsen, đồng tác giả nghiên cứu, và nhà khảo cổ học tại Đại học Aarhus cho rằng rất có thể sau khi những người đàn ông rời khỏi nhà, những kẻ tấn công đã đột nhập vào và sau đó vụ thảm sát diễn ra. Lý do thảm sát không bao giờ được biết, nhưng có thể bạo lực liên văn hóa. Văn hóa Globular Amphora có trước văn hóa Corded Ware, bao gồm một số nhóm lân cận. Theo các nhà nghiên cứu, vụ thảm sát có thể được thúc đẩy bởi một cuộc chiến giành tài nguyên, trong bối cảnh văn hóa Corded Ware đang chiếm ưu thế và lan truyền nhanh chóng.
Ngôi mộ “Người chim” Siberia
Vào năm 2019, Viện Khảo cổ học và Dân tộc học Novosibirsk của Nga đã tiến hành khai quật một ngôi mộ cổ 5.000 tuổi chứa hài cốt “Người chim” tại khu vực Novosibirsk, Siberia. Bên trong mộ này là hài cốt “Người chim” (Birdman) khoác trên mình bộ trang phục làm từ 50 chiếc mỏ, được cho là của loài diệc hoặc sếu. Theo các chuyên gia, thi hài Birdman được mai táng với chiếc áo kỳ lạ, hàng chục chiếc mỏ trên được bố trí ở phía sau hộp sọ, dọc theo cổ giống như một chiếc áo đặc biệt để bảo vệ chủ nhân khi sang thế giới bên kia.
Lilia Kobeleva, trưởng nhóm nghiên cứu cho hay bộ trang phục Birdman đóng vai trò bảo vệ ngực như áo giáp. Cũng có thể là một nghi lễ mai táng của người Siberia hoặc bản thân Birdman rất thích chim. Birdman không đơn độc, bởi người ta còn tìm thấy một ngôi mộ chứa hài cốt của 2 đứa trẻ và một người đàn ông trưởng thành. Hai đứa trẻ khi qua đời còn rất trẻ, dưới 10 tuổi. Trong số các hiện vật được tìm thấy, bên cạnh hài cốt người đàn ông trưởng thành có một đồ vật được giới chuyên gia quan tâm, đó là chiếc mặt nạ bằng đồng khác thường. Bộ trang phục này, đặc biệt mặt nạ và cổ áo cho thấy hai người đàn ông nói trên có thể là pháp sư.
Độc đáo ngôi mộ cặp đôi 4.500 năm tuổi ở Ấn Độ
Thung lũng Indus đã sản sinh ra một nhiều thành phố cổ xưa và bí ẩn, nổi tiếng trong số này có Mohenjo Daro. Năm 2016, các nhà khảo cổ tiến hành khai quật nghĩa trang Rakhigarhi, bang Haryana phía bắc Ấn Độ, khu định cư lớn nhất của người Indus. Kết quả, phát hiện thấy ngôi mộ đôi 4.500 năm tuổi của một người đàn ông và một người phụ nữ nông dân. Hai bộ xương quay mặt vào nhau thân mật, điều này cho thấy, cặp đôi là vợ chồng. Cả hai, chết cách đây hơn 4.500 năm, nhưng nguyên nhân chết vẫn còn bí ẩn, xương không có thương tích hay dấu hiệu bệnh tật và còn trẻ. Người đàn ông khoảng 35 tuổi còn người phụ nữ 25 tuổi, cả hai cao trên 1m7, dường như qua đời trong một thời gian ngắn.
Kể từ năm 2016, các nhà khảo cổ từ Ấn Độ và Hàn Quốc đã vào cuộc để giải mã bí ẩn đằng sau cái chết của cặp đô này bởi tục lệ mai táng như trên rất khác thường. Các xét nghiệm cho thấy, cả hai đều khỏe mạnh, không phát hiện bất cứ tổn thương trên xương và hộp sọ. Một số giả thiết được đưa ra như hai người này có thể đã chết cùng nhau nên được chôn cùng một ngôi mộ. Ngôi mộ cũng không chôn theo nhiều của cải, chỉ có một số đồ trang sức, và một ít chén dĩa, và là ngôi mộ cặp đôi duy nhất có trong 70 ngôi mộ khác được tìm thấy tại khu vực này.
Lăng mộ Sohag
Năm 2018, những kẻ trộm mộ đã bị bắt quả tang khi đang đột nhập vào một ngôi mộ ở Ai Cập và chúng cũng là những người đầu tiên tìm thấy hầm mộ độc đáo nói trên tại thị trấn Sohag, Ai Cập. Ngôi mộ có niên đại khoảng 2.000 năm trước, được vẽ rất công phu thể hiện đám tang, và hình ảnh của chủ sở hữu làm việc trên các cánh đồng, cũng như gia phả của gia đình, được viết bằng chữ tượng hình. Mặc dù vẫn cần được xác min chính xác, ngôi mộ thuộc về một cặp vợ chồng. Người chồng được cho là một quan chức triều đình có tên Tutu. Hai xác ướp được tìm thấy bên trong, nhưng không phải là một cặp. Người phụ nữ, tuổi từ 35 đến 50, được an táng với một cậu bé từ 12 đến 14. Họ được bao quanh bởi một xác ướp động vật, bao gồm cả chuột lẫn chim ưng, riêng chuột có tới hơn 50 ướp xác lớn nhỏ.
Mostafa Waziri, tổng thư ký Hội đồng Cổ vật tối cao Ai Cập, cho biết ngôi mộ này có từ thời Ptolemaic. Được tạo thành từ một sảnh trung tâm và một phòng chứa hai quan tài bằng đá. Tiền sảnh được tách làm hai, hai xác ướp, một phụ nữ và một cậu bé đã được trưng bày bên ngoài buồng mai táng cạn, tại địa điểm sa mạc cách Cairo 390km về phía nam. Riêng những ướp xác động vật còn khá nguyên vẹn, phần lớn là chuột được mai táng cùng chủ mộ đến nay khoa học hiện đại vẫn chưa hiểu rõ các lý do.
- Xem thêm: Lời nguyền của Toutankhamon
