Trong chúng ta đã từng có người bị dị ứng thực phẩm. Hiệp hội Các chuyên gia về miễn dịch học Mỹ (ACAAI) nhận định: “Một phản ứng dị ứng thực phẩm xảy ra khi hệ miễn dịch của bạn phản ứng quá mức với thức ăn hay một chất có trong thực phẩm, xác định nó như một mối nguy và kích hoạt phản ứng tự vệ”.
Dị ứng thực phẩm có thể phát triển ở mọi lứa tuổi. Bác sĩ dị ứng và miễn dịch Gina Coscia thuộc tổ chức chăm sóc sức khỏe phi lợi nhuận Northwell Health ở Long Island giải thích: “Người ta phản ứng với thực phẩm theo nhiều hình thức khác nhau.
Một số người có thể bị dị ứng thực sự và phát triển các triệu chứng từ 30 phút đến vài giờ sau khi ăn, hoặc các bệnh nhân cũng có thể trải qua phản ứng không dung nạp (thực phẩm) khi nó không phải là chứng dị ứng thực sự, chẳng qua đó là một loại thực phẩm đặc biệt không làm cho họ cảm thấy dễ chịu.”
Các phản ứng có thể từ nhẹ tới nặng (thậm chí đe dọa tính mạng), và vì không phải lúc nào cơ thể bạn cũng chỉ phản ứng ở mức độ nhẹ tương tự, đa số những nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe đều khuyên các bệnh nhân nên tránh những thực phẩm gây kích ứng này.
Những triệu chứng dị ứng có thể ảnh hưởng đến làn da, đường tiêu hóa, thậm chí đến hệ tim mạch và hệ hô hấp, vì vậy hãy thận trong đối với chúng và hãy gọi điện thoại cho bác sĩ nếu bạn nghi ngờ mình bị dị ứng. Sau đây là một số dấu hiệu bạn nên chú ý.
1. Ngứa hoặc ngứa ran
Nếu bạn bắt đầu thấy ngứa ngáy trong miệng hoặc cuống họng sau khi ăn một món ăn nào đó, bác sĩ Coscia nói rằng đó có thể là dấu hiệu cho thấy bạn đang bị dị ứng.
Vậy hãy chú ý đến loại thực phẩm đó hoặc liệu có bất kỳ sự khác biệt nào trong phản ứng của bạn đối với các phiên bản nấu chín và nguyên liệu của món ăn hay không.
“Các triệu chứng ngứa môi và lưỡi tinh tế hơn, bạn nên theo dõi những biến chuyển. Nhưng nếu bạn thấy ngứa ở cuống họng, đó là dấu hiệu cho thấy phản ứng nghiêm trọng hơn có thể đang phát triển, nên bạn cần cẩn thận.”
Có người từ nhỏ đến lớn ăn đủ thứ không bị phản ứng gì. Nhưng đến những năm 20 tuổi, người đó bắt đầu bị dị ứng với trái anh đào, rồi kế tiếp là dị ứng với phấn hoa bạch dương.
Đến năm 30 tuổi, người đó phát triển dị ứng với món tôm và từ đó đành phải kiêng ăn tôm. Điều này cho thấy con người có thể bắt đầu phát triển dị ứng với các món ăn nào đó vào những độ tuổi khác nhau.
2. Khó thở, thở khò khè
Cho dù sự việc diễn ra ngay lập tức hoặc trong vòng vài phút hoặc vài giờ, khó thở là một dấu hiệu nghiêm trọng của dị ứng.
Cảm giác như cổ họng của bạn thít chặt lại và khó có thể thở được một hơi sâu cũng là những biểu hiện quan trọng. Một số người bị ho hoặc thở khò khè.
Bác sĩ Coscia nói: “Bất kỳ sự cố khó thở nào cũng phải cảnh giác một cách nghiêm túc. Khi thở khò khè, bạn có thể nghe thấy những âm thanh cao khi bạn thở ra hoặc cảm thấy căng thẳng ở ngực.” Nên tìm kiếm trợ giúp càng sớm càng tốt.
Có thể bạn đã nghe nói về sốc mẫn cảm (do quá nhạy cảm với một chất nào đó, dẫn đến làm giảm huyết áp, viêm ngứa và khó thở), bác sĩ Vincent Pedre, tác giả quyển HAPPY GUT®, giải thích: “Đặc điểm của dị ứng là sốc mẫn cảm, bao gồm triệu chứng sưng và co thắt phế quản, dẫn đến khó thở và có thể tử vong”.
Nếu khuôn mặt bạn bắt đầu chuyển sang màu xanh tái, điều đó có nghĩa là nguồn oxy của bạn đang bị chặn, cần phải gọi điện thoại cấp cứu ngay.
3. Sưng viêm
Bác sĩ Vincent Pedre giải thích: “Sưng khí quản là một dấu hiệu của dị ứng, nhưng sưng mặt, môi, lưỡi, cổ họng hoặc một khu vực khác của cơ thể cũng có thể là dấu hiệu cho thấy bạn đang bị dị ứng với thứ gì đó.
Trong khi có nhiều khả năng bạn sẽ nhận thấy nó trong vòng hai giờ sau khi ăn (và thường là chỉ trong vòng vài phút), các triệu chứng đôi khi có thể mất vài giờ mới phát triển. Khi thấy có biến chuyển, ví dụ như lưỡi bạn bắt đầu sưng, gây ra khó nói hoặc khó thở, bạn hãy tìm sự chăm sóc y tế ngay lập tức.
Bác sĩ Coscia cũng nhấn mạnh rằng bạn hãy để lưu ý nếu tình trạng sưng đó đi kèm với bất kỳ triệu chứng khác chẳng hạn như “ngứa, khó thở, tức ngực, buồn nôn, hoặc thấy suy yếu hay uể oải.”
4. Phát ban hoặc eczema
Bạn bị bùng phát phát ban hay bị ngứa khắp người? Vấn đề không phải ngẫu nhiên, ngay cả bị chứng chàm cũng có thể là do dị ứng thực phẩm.
Cần lưu ý nếu có một khu vực cụ thể trên người của bạn bị ngứa hoặc bùng phát ban hay chàm. Cũng có thể bạn không lấy làm chắc về những phán đoán của mình chăng?
Chứng phát ban, như bác sĩ Pedre nói, có liên quan đến “một chứng phát ban rất khó chịu, xuất hiện dưới dạng những mảng màu đỏ trên làn da.” Bệnh chàm cũng tương tự như thế, nhưng hơi khác một chút.
Nó sẽ xuất hiện như là “chứng phát ban ngứa, đôi khi trông giống như vùng da màu đỏ, khô, thỉnh thoảng bị tróc ra.
Nó có khuynh hướng xảy ra dọc theo các nếp gấp bên trong của khớp, ví dụ như khuỷu tay, đầu gối, ngón tay, và cổ tay, nhưng cũng có thể xảy ra ở bất cứ nơi nào khác trên cơ thể.”
Bác sĩ Coscia giải thích: “Ngứa có thể xuất hiện trên ngực, cánh tay, bụng, khắp mọi nơi. Nếu chỉ ngứa nhẹ ở một vùng nào đó trên cơ thể, thường có biểu hiện phản ứng nhẹ, nhưng nếu nó diễn ra trên khắp cơ thể của bạn hoặc có bất cứ triệu chứng gì liên quan đến khó thở hay phản ứng toàn thân, bạn nên đến cơ quan y tế ngay.”
5. Chóng mặt
Có nhiều nguyên nhân gây chóng mặt, và dị ứng thực phẩm có thể là một trong số đó. Bác sĩ Coscia cho biết nếu sau khi ăn một thứ gì đó và “bạn cảm thấy rất mệt hoặc uể oải như thể bạn sắp sửa bất tỉnh tới nơi, bạn nên gọi điện thoại cấp cứu ngay lập tức” (ở Việt Nam, số điện thoại cấp cứu y tế là 115).
Nếu bạn nhận thấy mình dường như hay bị chóng mặt, mệt lả hoặc đầu óc xây xẩm sau khi ăn một thực phẩm đặc biệt nào đó, điều này có nghĩa là bạn bị dị ứng. Thậm chí ngất xỉu cũng có thể là dấu hiệu của dị ứng thực phẩm.
Dù là nhẹ hay dữ dội, chắc chắn loại dị ứng này là một vấn đề nghiêm trọng, vì đôi khi cảm giác chóng mặt có thể là dấu hiệu sớm của phản ứng mẫn cảm, bà nói thêm. Đừng coi thường điều này, hãy tìm đến sự trợ giúp y khoa càng sớm càng tốt.
6. Cảm thấy tiêu hóa khó chịu
Đôi khi các phản ứng dị ứng xuất hiện dưới triệu chứng đau đường ruột. Chúng ta có khuynh hướng giảm bớt cái đau sau khi đi toilet, nhưng nếu bạn thấy đau bụng, buồn nôn, đi tiêu chảy hay ói mửa, nó có thể là do dị ứng, bác sĩ Pedre nói.
Tuy nhiên, trong một số trường hợp, theo bác sĩ Cosia, những triệu chứng này thực sự có liên quan đến đặc tính không dung nạp.
“Chứng không dung nạp lactose thường bị nhầm lẫn với chứng dị ứng protein sữa” do một số triệu chứng trùng lặp nhau. Chứng dị ứng thực sự với protein sữa sẽ liên quan đến phát ban, ngứa, khó thở, nôn mửa, hoặc mệt lả và cảm thấy như muốn ngất xỉu.
Chuyên gia dinh dưỡng Linzy Ziegelbaum của LNZ Nutrition, LLC ở Long Island, New York nói thêm: “Điều quan trọng là mọi người phải phân biệt được chứng dị ứng thực phẩm và chứng không dung nạp thức ăn không giống nhau.
Trong khi chứng không dung nạp thức ăn có thể gây khó chịu và có thể khiến bạn cảm thấy thật kinh khủng thì chứng dị ứng thức ăn có thể đe dọa đến tính mạng.”
Bác sĩ Pedre lưu ý rằng nếu bạn bị dị ứng thực sự và gây sốc mẫn cảm với một số loại thực phẩm nào đó.
Có thể gặp bác sĩ để điều trị “cân bằng lại hệ vi sinh đường ruột”. Khi ruột đã được chữa lành, bạn có thể ăn lại các loại thực phẩm từng bị phản ứng trước đây, dĩ nhiên là với số lượng hạn chế.
7. Những phương pháp xác định dị ứng
Thật khó để nhớ được mọi thứ chúng ta ăn mỗi ngày. Nhưng bước đầu bạn có thể ghi lại những gì bạn đã ăn mỗi ngày. Bác sĩ Pedre đề nghị khi ghi lại nhật ký ăn uống, nhớ ghi rõ giờ giấc bạn đã ăn món ăn, cũng như bất kỳ triệu chứng nào bạn đã trải qua. Bằng cách này sẽ dễ nhận diện ra những thực phẩm “thủ phạm” gây ra cơn dị ứng.
8. Cuộc hẹn với bác sĩ dị ứng
Khi đến gặp một bác sĩ dị ứng và sau khi nghe bạn trình bày về căn bệnh của mình, nếu nghi ngờ, vị bác sĩ có thể làm xét nghiệm da hoặc xét nghiệm máu.
Dựa trên những kết quả, bác sĩ sẽ giúp bạn tìm ra giải pháp xem liệu bạn có cần tránh những loại thực phẩm đó hay không.
Bạn sẽ không phải đối diện với nguy cơ vì cần phải cân bằng giữa nguy cơ bị phản ứng nghiêm trọng với việc loại bỏ quá mức, không cần thiết, nguy cơ thiếu dinh dưỡng và sự sợ hãi.
Trong hầu hết các trường hợp, việc tránh các món ăn hoặc thực phẩm khiến bạn bị dị ứng chính là tuyến phòng thủ quan trọng cơ bản.
