Tháng 6 đi qua với những biến động không nhỏ trong việc thay đổi lãi suất huy động của các ngân hàng. Một cách âm thầm, lãi suất tiền gửi tại đa số ngân hàng thương mại liên tục được điều chỉnh tăng lên. Trong giai đoạn đầu của quá trình tăng này, những kỳ hạn dài là điểm nhấn, vì vậy động thái đó được lý giải là giúp các ngân hàng nâng cao tỷ trọng vốn huy động dài hạn trong cơ cấu nguồn vốn huy động, từ đó chủ động hơn trong việc cho vay trung và dài hạn. Không những thế, đường cong lãi suất nhờ vậy cũng hợp lý hơn trước. Tuy nhiên, những ngày cuối tháng 6, khi tiến trình tăng lãi suất huy động này bao gồm cả các kỳ hạn ngắn thì giới doanh nghiệp bắt đầu lo ngại về khả năng lãi suất cho vay sẽ bị đẩy lên cao tương ứng trong thời gian tới. Ít ra, mục tiêu giảm lãi suất trung, dài hạn của các ngân hàng thương mại theo định hướng của Ngân hàng Nhà nước sẽ thêm nhiều khó khăn, các doanh nghiệp vay vốn trung, dài hạn cho mục tiêu sản xuất – kinh doanh giảm xuống, ảnh hưởng đến đà phục hồi của nền kinh tế.
Tuy nhiên, giới chuyên gia kinh tế cho rằng tình hình chưa đến mức phải lo ngại. Nền kinh tế phục hồi (GDP sáu tháng đầu năm ước tăng đến 6,11%) khiến cho cơ hội đầu tư trở nên nhiều hơn trước, buộc các ngân hàng thương mại phải tăng lãi suất để người gửi tiền không chuyển từ gửi tiết kiệm sang các lĩnh vực đầu tư khác. Ngoài ra, mức tăng mạnh chủ yếu do những ngân hàng trước đây huy động vốn lãi suất thấp hơn thị trường, nay phải tăng lên để bằng với các ngân hàng khác mà thôi. Tăng trưởng tín dụng hiện cao hơn nhiều so với cùng kỳ các năm trước cũng là một lý do khiến các ngân hàng có nhu cầu cao hơn về vốn.
Đại diện của Ngân hàng Nhà nước dù thừa nhận lãi suất tiền gửi đã tăng lên tương đối nhưng cũng cho biết rằng chưa có ngân hàng nào huy động vượt trần lãi suất. Quy định về trần lãi suất tiền gửi dưới sáu tháng là 5,5%/năm trong khi lãi suất huy động cao nhất hiện cũng chỉ khoảng 5 – 5,2%/năm. Không những thế, lãi suất cho vay trung và dài hạn trong tương lai khó tăng được so với mức hiện nay, bởi lượng tiền huy động ở các ngân hàng vẫn cao hơn nhiều so với lượng tiền cho vay ra. Vậy nên, động thái tăng lãi suất huy động của các ngân hàng nên được lý giải là để đáp ứng nhu cầu về thanh khoản, đồng thời giữ khách hàng tốt và tìm kiếm khách hàng mới mà thôi.
Trong cuộc họp báo sơ kết sáu tháng đầu năm 2015 của ngành ngân hàng diễn ra vào hạ tuần tháng 6 vừa qua, đại diện Ngân hàng Nhà nước cũng khẳng định rằng từ nay đến cuối năm, lãi suất sẽ ổn định. Với mức lạm phát dự kiến năm nay khoảng 3 – 3,5%, người gửi tiền tiếp tục có một năm được hưởng lãi suất thực dương.
Tại TP. Hồ Chí Minh, tỷ lệ cho vay trung và dài hạn vẫn đang tăng lên. Nếu như cuối năm ngoái, con số này là 48,6% trong tổng dư nợ cho vay, thì nay đã tăng lên 54%, cao hơn cả tỷ lệ cho vay ngắn hạn. Điều này cho thấy sau nhiều năm hoạt động sản xuất bị đình trệ, các doanh nghiệp đã phục hồi được phần nào hoạt động sản xuất – kinh doanh. Trong các yếu tố cấu thành lãi suất cho vay của các ngân hàng thương mại, lãi suất tiền gửi chỉ là một yếu tố quan trọng chứ không mang tính quyết định. Lãi suất cho vay phụ thuộc nhiều vào sự cân đối rổ tiền tệ chung của ngân hàng. Để thu hút được lượng tiền gửi tăng (bằng cách tăng lãi suất huy động) đồng thời vẫn không tăng lãi suất cho vay, các ngân hàng thương mại phải tiết giảm chi phí, nâng cao hiệu quả trong quản lý vốn, chất lượng tín dụng. Điều này sẽ đem đến lợi ích cho cả người gửi tiền lẫn doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn.
Minh Hằng (DNSGCT)
