Trong thời đại trí tuệ nhân tạo ngày càng “thông minh”, con người không cần chạy đua để nhanh hơn hay xử lý nhiều dữ liệu hơn máy móc. Điều cấp thiết hơn là học lại cách trở nên khôn ngoan – năng lực giúp con người đưa ra những quyết định đúng đắn trong một thế giới nhiễu loạn thông tin và đầy bất định.
Xã hội hôm nay thừa dữ liệu nhưng lại thiếu khả năng phán đoán. Thông tin sai lệch, sự thật nửa vời và những lập luận khoác áo tri thức xuất hiện dày đặc, khiến con người dễ hoang mang, cực đoan và bị dẫn dắt. AI có thể ghi nhớ, phân tích, dự đoán với tốc độ vượt trội, nhưng không thể thay thế khả năng phân biệt điều đáng tin, điều cần nghi ngờ và điều nên buông bỏ – cốt lõi của trí tuệ con người.
Theo Manfred F. R. Kets de Vries, tiến sĩ kinh tế, nhà phân tâm học và chuyên gia quản trị, trí tuệ không đồng nghĩa với kiến thức hay thông minh. Nếu kiến thức đến từ bên ngoài, thì trí tuệ khởi sinh từ bên trong. Người khôn ngoan không phải là người biết nhiều nhất, mà là người biết vận dụng điều đã biết một cách phù hợp, đúng lúc và có ý nghĩa. Một cá nhân có thể rất thông minh nhưng vẫn đưa ra quyết định gây tổn hại; một xã hội có thể đầy chuyên gia nhưng vẫn rơi vào khủng hoảng đạo đức. Ngược lại, trí tuệ giúp con người hành động có trách nhiệm với bản thân và cộng đồng.
Trong cuốn Lãnh đạo khôn ngoan, Kets de Vries bàn sâu về cách nuôi dưỡng sự khôn ngoan cho lãnh đạo và mỗi cá nhân. Ông không xem trí tuệ là phẩm chất cao siêu dành cho số ít, mà là khả năng có thể rèn luyện từng ngày. Tác phẩm chắt lọc tám bài học, dẫn dắt bằng các giai thoại Đông – Tây và suy ngẫm triết học – phân tâm học, để người đọc tự chiêm nghiệm và đúc kết.
Tác giả cũng thẳng thắn chỉ ra sự khan hiếm của những nhà lãnh đạo thực sự khôn ngoan trong bối cảnh hiện nay, khi không ít người chỉ nói điều công chúng muốn nghe nhưng thiếu khả năng đưa ra lời khuyên sáng suốt. Trong một thế giới “biến động, khó đoán, phức tạp và mơ hồ”, thiếu trí tuệ không còn là rủi ro cá nhân mà là rủi ro xã hội.
Thông điệp cốt lõi mà Kets de Vries nhấn mạnh: vấn đề không phải trở nên thông minh hơn máy móc, mà là bảo đảm trí tuệ của con người không bị tụt lại phía sau. Chỉ khi lãnh đạo biết đặt đạo đức, lòng nhân ái và sự chính trực làm nền tảng, công nghệ mới trở thành công cụ phục vụ cho sự phát triển bền vững của con người và xã hội.
Manfred F. R. Kets de Vries là tiến sĩ kinh tế, nhà phân tâm học và chuyên gia hàng đầu về lãnh đạo. Ông là giáo sư danh dự, đồng thời là nhà sáng lập Trung tâm Đào tạo Lãnh đạo Toàn cầu của INSEAD – một trong những trường kinh doanh uy tín nhất thế giới, và từng sáu lần được vinh danh là giảng viên xuất sắc. Ngoài học thuật, ông sáng lập Viện Kets de Vries (KDV Institute), tư vấn phát triển lãnh đạo cho nhiều tập đoàn lớn như Goldman Sachs, Bloomberg, McKinsey & Company, LEGO. Các nghiên cứu của ông được Financial Times và The Economist đánh giá cao, tập trung vào mối liên hệ giữa lãnh đạo, tâm lý và đạo đức.
