Ngày 8/8 vừa qua, Chương trình Phòng chống Các bệnh Truyền nhiễm qua đường Không khí (Airborne Infection Defense Platform – AIDP) đã chính thức được ra mắt tại Hội nghị Bộ trưởng Y tế ASEAN lần thứ 16 diễn ra tại Lào.
AIDP được hỗ trợ bởi Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) và thực hiện bởi Stop TB Partnership và Stop TB Partnership Indonesia (STPI), một tổ chức phi chính phủ hoạt động hướng tới mục tiêu xóa bỏ bệnh Lao. Theo Báo cáo toàn cầu về bệnh Lao năm 2023, ước tính có hơn 2,4 triệu người trên khắp ASEAN bị ảnh hưởng bởi căn bệnh này. Năm quốc gia ASEAN, gồm: Indonesia, Myanmar, Philippines, Thái Lan và Việt Nam nằm trong danh sách có gánh nặng bệnh Lao cao của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Ngoài ra, đại dịch Covid-19 đã tác động nghiêm trọng tới các chương trình phòng ngừa và điều trị lao quốc gia khi lấy mất nhân sự và nguồn lực vốn cần thiết để điều trị Lao. Theo ước tính, số ca tử vong do Lao đã tăng thêm gần nửa triệu ca từ năm 2020 đến năm 2022.
Với mục tiêu tăng cường hợp tác chống lại các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp qua không khí, AIDP sẽ hợp tác với các quốc gia thành viên ASEAN và các đối tác quan trọng trên toàn cầu nhằm thống nhất các chính sách và phương pháp, cũng như trao đổi kinh nghiệm, cơ sở hạ tầng, công nghệ nền tảng và nhân lực để tạo ra năng lực ứng phó đối với bệnh Lao và tăng cường công tác phòng ngừa đại dịch.
Theo WHO, Việt Nam đứng thứ 11 trong số 30 quốc gia có gánh nặng bệnh Lao và Lao kháng thuốc cao nhất thế giới. Dữ liệu từ Chương trình Chống lao Quốc gia Việt Nam cũng cho thấy gần 40% số người mắc Lao trong cộng đồng chưa được phát hiện, điều trị hoặc báo cáo.
Ở cấp độ quốc gia, hơn 100.000 bệnh nhân lao được phát hiện mỗi năm, với tỷ lệ điều trị thành công trên 90%. Bệnh Lao có tỷ lệ tử vong cao ở mức gần 15%, so với Covid-19 là 3,5%. Nghiên cứu của Hogan và cộng sự (2020) cho thấy công tác phòng ngừa và điều trị bệnh Lao bị ảnh hưởng đáng kể trong đại dịch Covid-19, khi tỷ lệ phát hiện các trường hợp mắc bệnh Lao giảm, lây truyền bệnh Lao trong hộ gia đình tăng lên, tỷ lệ tiêm vắc-xin BCG giảm và khả năng tiếp cận thuốc và xét nghiệm Lao cũng giảm.
