Tình hình khu vực Đông Á đã nóng lại càng nóng hơn sau khi chính quyền Nhật Bản công bố Sách trắng năm 2014 về chính sách quốc phòng. Văn kiện này xác định là phản ứng về quân sự của Tokyo sẽ phải thay đổi do mối đe dọa đang gia tăng từ phía Trung Quốc và CHDCND Triều Tiên. Đặc biệt với Trung Quốc, Sách trắng bày tỏ sự lo ngại trước những động thái của Bắc Kinh tại các vùng biển Hoa Đông và Biển Đông Việt Nam, đồng thời coi việc Trung Quốc tuyên bố về vùng nhận diện phòng không hồi tháng 11 năm trước trên không phận nhiều hòn đảo của Nhật Bản là một hành động nguy hiểm có thể làm gia tăng sự căng thẳng và dẫn đến các nguy cơ xung đột.
Với Sách trắng năm 2014, quân đội Nhật Bản ít bị ràng buộc hơn trong các hoạt động quân stự
Để đối phó với tình hình căng thẳng trên biển, năm vừa qua, các chiến đấu cơ của Nhật đã thực hiện 810 lần bay tuần tiễu trên vùng biển Hoa Đông, con số hoạt động cao nhất từ 24 năm qua. Quyển Sách trắng dày 429 trang cũng coi tên lửa và chương trình hạt nhân của Triều Tiên là một “yếu tố gây bất ổn nghiêm trọng” và cảnh báo rằng những diễn biến của việc này có thể dẫn đến sự leo thang quân sự của Bình Nhưỡng. Sách trắng được ban hành khi Thủ tướng Nhật Bản, ông Shinzo Abe, nỗ lực cởi bỏ bớt những ràng buộc về mặt quân sự sau khi nội các của ông chấp thuận việc giải thích lại một số điều khoản của bản hiến pháp và dỡ bỏ việc cấm quân đội Nhật Bản chiến đấu ngoài nước.
Phản ứng trước việc làm của Nhật Bản, Tân Hoa xã của Trung Quốc chỉ trích chính quyền của Thủ tướng Shinzo Abe đã “thổi phồng mối đe dọa của Trung Quốc” để “biện minh sự bành trướng về quân sự” của họ. Còn tờ Nhân dân Nhật báo thì kết luận rằng Sách trắng quốc phòng của Tokyo chứa đựng những ý đồ tai hại, sẽ gây thêm căng thẳng trong khu vực và làm tổn thương đến sự ổn định và thịnh vượng của châu Á. Các nhà bình luận đang chờ phản ứng của Triều Tiên, nhưng cũng không dự đoán quan điểm nào khác hơn quan điểm mà Trung Quốc đã đưa ra và cuối cùng thì mọi hy vọng giải quyết những căng thẳng trên vùng biển Hoa Đông cũng vẫn còn ở phía trước.
Lê Cẩn theo BBC, IPS
