Trong lúc tuyệt vọng, bản năng chúng ta bám vào ý tưởng về một tương lai tươi sáng hơn để giải tỏa nỗi sợ hãi và lo lắng nhưng chúng ta cũng hướng về quá khứ để tìm kiếm sự an ủi, khôn ngoan và hy vọng.
Nghệ sĩ người Ý Federico Pestilli chứng kiến tận mắt cuộc khủng hoảng sức khỏe do coronavirus hiện nay nghiêm trọng như thế nào – anh ấy đã phải cách ly gần ba tuần nay ở quê hương Rome – và để đáp lại, anh ấy đã quay lại quá khứ lẫy lừng của đất nước mình để lấy niềm an ủi. Được chụp tại khu vườn Villa Borghese vào một buổi sáng mùa xuân đầy nắng ngay trước khi đất nước này bắt đầu đóng cửa trên toàn quốc, loạt ảnh mới nhất của anh ấy mô tả những bức tượng bán thân bằng đá của những nhân vật La Mã và Ý nổi bật đeo khẩu trang. Từ Julius Caesar và Dante, Andrea Palladio và Michelangelo, đến Christopher Columbus, những nhân vật nổi bật bị rơi vào trạng thái “không chắc chắn giữa hy vọng và sợ hãi”, trích dẫn của nhà thơ La Mã Virgil. Những bức ảnh có độ nổi bật đầy ám ảnh và đồng thời cô đọng một cách mạnh mẽ, ghi lại trạng thái tâm trí hiện tại của thế giới một cách kỳ lạ.
Pestilli đã trở về Rome ngay khi đại dịch đang bắt đầu làm tê liệt miền bắc nước Ý và mặc dù thành phố vẫn chưa chính thức bị đóng cửa, tâm trạng vô cùng ảm đạm. Anh nói “Đường phố gần như vắng vẻ”, “thời tiết dễ chịu trước thảm kịch sắp xảy ra”. Nhốt mình trong nhà một ngày, cảm thấy buồn chán và tẻ nhạt, anh ấy ra ngoài đi dạo, vì “có vẻ như đây là một trong những nơi cuối cùng được phép”, vì vậy ngày hôm sau anh ấy mạo hiểm cầm máy ảnh đến khu vườn của Villa Borghese, một công viên cảnh quan rộng lớn với tầm nhìn toàn cảnh thành phố, để chụp các bức tượng bán thân của các nhân vật nổi tiếng của Ý.
“Tôi không chắc liệu cảnh sát có tuần tra khu vực hay không, vì vậy tôi đã hành động một cách thận trọng và nhanh chóng khi những người chạy bộ chạy qua chạy lại. Tôi lắp phim của mình, kiểm tra độ phơi sáng, mang mặt nạ lên bức tượng bán thân đầu tiên và bấm hai lần, một bức ảnh toàn thân và một bức ảnh cận cảnh, và tiếp tục như vậy, tìm đường qua những cái tên lừng lẫy trong quá khứ, tìm kiếm niềm an ủi trong đôi mắt đanh đá của họ hoặc có lẽ trong tiết trời mùa xuân đáng yêu, tôi vẫn không chắc chắn về điều đó ”.
Đối với một người nước ngoài, việc một nghệ sĩ người Ý lấy cảm hứng từ lịch sử phong phú của đất nước có vẻ tự nhiên, nhưng như Pestilli giải thích, điều này thực sự không phổ biến. “Đối với chúng tôi, nhắc lại quá khứ thường không phải là một ý kiến hay, vì nó rất có thể sẽ trở nên sáo rỗng”.
Chiếc khẩu trang là một ẩn dụ mạnh mẽ cho sự im lặng đến chói tai đã bao phủ những con phố nhộn nhịp một thời của Rome và các thành phố khác ở Ý và trên toàn thế giới, những lời nói của thần dân Pestilli vẫn vang lên và rõ ràng. “Chúng ta đang ở / vào mùa thu / trên cây / lá”, nhà thơ hiện đại người Ý Giuseppe Ungaretti đã viết từ các chiến hào ở Pháp trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, nhưng ông cũng có thể viết chúng bị kẹt trong nhà cách ly hoặc đậu trong hành lang bệnh viện. Những câu trích dẫn như thế này, vừa nghiêm túc vừa hy vọng, nên thơ đi kèm với những bức ảnh của Pestilli trong tài khoản Instagram của anh ấy, đưa ra tiếng nói cho tinh thần của đất nước rằng không có mặt nạ, vi rút hay khủng hoảng nào có thể im lặng. Khi nhìn thấy nhau, những khuôn mặt và lời nói bất chấp thời gian gợi lên một khả năng phục hồi bẩm sinh được xây dựng dựa trên sự tìm tòi trí tuệ và nghệ thuật thể hiện.
Những lời nói của họ, giống như coronavirus, cũng là một lời cảnh tỉnh để ngừng cướp bóc thiên nhiên và phá hủy hành tinh của chúng ta. “Thế kỷ sẽ đến khi con người khám phá ra sức mạnh tàn bạo của tự nhiên”, nhà tư tưởng thời Phục hưng Giordano Bruno nói trong một điềm báo rùng mình về tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu và nguồn tài nguyên thiên nhiên ngày càng cạn kiệt. “Cảm giác tức giận của cá nhân tôi đã được nghiền ngẫm rất nhiều trước khi cuộc khủng hoảng này ập đến”, Pestilli nói và nói thêm, “chúng tôi đã bị điếc trong nhiều thập kỷ và COVID-19 chỉ là kết quả mới nhất của những mong muốn mù quáng của chúng tôi”. Như nhà vật lý và thiên văn học người Ý Galileo Galileicho biết, “mọi thứ được kết nối một cách vô hình. Bạn không thể hái một bông hoa mà không làm phiền một ngôi sao”. Vì vậy, nếu có điều gì đó tích cực thoát ra khỏi cơn ác mộng hiện tại, tôn trọng thiên nhiên sẽ là một khởi đầu tốt.
Khi cuộc sống buộc chúng ta phải thành thật, mặt nạ sẽ rơi xuống và chúng ta nhìn thấy người đàn ông.
Lucretius
