Iran và nhóm sáu cường quốc thế giới tuần qua đã đạt được thỏa thuận hạt nhân sau hơn một thập niên đàm phán, động thái có thể thay đổi tình hình chính trị khu vực Trung Đông.
Trung tâm Liên Hiệp Quốc ở Vienna (Áo) là nơi diễn ra cuộc gặp cấp ngoại trưởng cuối cùng giữa Iran và nhóm P5+1, bao gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp và Đức.
Ngoại trưởng Mỹ John Kerry và người đồng cấp Iran Mohammad Javad Zarif đã trải qua gần ba tuần đàm phán căng thẳng không ngừng nghỉ trong vòng đàm phán cuối cùng tại Vienna.
Theo thỏa thuận, các lệnh trừng phạt do Mỹ, EU và Liên Hiệp Quốc áp đặt sẽ được dỡ bỏ. Đổi lại Iran đồng ý hạn chế dài hạn chương trình hạt nhân mà phương Tây nghi ngờ nhằm chế tạo bom hạt nhân.
Một số lệnh trừng phạt có thể được áp đặt lại trong 65 ngày nếu Iran vi phạm. Lệnh cấm vận vũ khí của Liên Hiệp Quốc vẫn tiếp tục duy trì trong năm năm và lệnh cấm mua công nghệ tên lửa còn hiệu lực trong tám năm.
Việc đạt được thỏa thuận là chiến thắng lớn về chính sách đối với cả Tổng thống Mỹ Barack Obama lẫn người đồng cấp Iran Hassan Rouhani. Hai nhà lãnh đạo đều đối mặt với sự hoài nghi mạnh mẽ tại nước nhà sau nhiều thập niên thù hằn, gọi nhau là “Đại Satan” và một thành viên của “trục ma quỷ”.
Tổng thống Iran Hassan Rouhani nhận định thỏa thuận hạt nhân sẽ “mở ra chân trời mới” cho nước ông.
Tuy nhiên, một số đồng minh thân cận nhất của Washington ở Trung Đông lập tức tỏ thái độ thù địch với thỏa thuận.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu gọi động thái ký thỏa thuận hạt nhân với Iran là “sai lầm lịch sử của thế giới”. Còn Thứ trưởng Ngoại giao Israel Tzipi Hotovely nhận định trên Twitter: “Thỏa thuận này là một sự đầu hàng lịch sử của phương Tây trước trục ma quỷ do Iran đứng đầu. Israel sẽ dùng mọi biện pháp để cố ngăn thỏa thuận được phê chuẩn”.
Ảrập Saudi cũng tỏ ra lo ngại về một thỏa thuận có lợi cho Iran.
Trong khi đó, thỏa thuận vừa đạt được có thể giúp kinh tế Iran phát triển nhanh chóng. Nó còn khiến giá dầu thế giới giảm do nguồn cung từ Iran sắp đưa vào thị trường thế giới.
T.K (DNSGCT)
