Giữa thủ đô Hà Nội, khi những mái ngói rêu phong của Văn Miếu – Quốc Tử Giám lặng lẽ chứng kiến dòng chảy thời gian, không gian ấy trở thành điểm hẹn cho một cuộc đối thoại đặc biệt: giữa di sản và tương lai, giữa ký ức văn hoá và những ý tưởng thiết kế đang hướng về một Việt Nam bền vững hơn.
Ngày 12/12, Lễ Trao giải Thiết kế Bền vững EU – Việt Nam 2025 (EVSDA) do Phái đoàn Liên minh Châu Âu tại Việt Nam tổ chức đã diễn ra tại chính không gian biểu trưng này. Không chỉ là buổi vinh danh, sự kiện mang dáng dấp của một triển lãm sống động, thiết kế được nhìn nhận như một động lực cho chuyển đổi xanh, cho chất lượng sống và cho tư duy phát triển dài hạn.
Gió, nước và mặt trời dẫn lối cho tư duy thiết kế
Khác với những giải thưởng thiết kế thuần tuý, EVSDA 2025 chọn cách kể chuyện bằng ngôn ngữ của thiên nhiên. Ba yếu tố Gió – Nước – Mặt trời không chỉ là chủ đề biểu tượng, mà trở thành tư duy xuyên suốt quá trình tuyển chọn và trưng bày.
Gió đại diện cho sức sáng tạo và tính độc bản, những ý tưởng không đứng yên, luôn dịch chuyển và thách thức giới hạn quen thuộc. Nước gợi mở khả năng thích ứng, tính ứng dụng linh hoạt trong đời sống, đặc biệt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng hiện hữu. Mặt trời là hình ảnh của giá trị dài hạn, của những giải pháp không chỉ đẹp ở hiện tại mà còn bền vững ở tương lai.
Cách tiếp cận này giúp công chúng dễ dàng hình dung rằng: thiết kế từ bản vẽ và phòng trưng bày, bước vào cuộc sống, trở thành một phần của phong cách sống có trách nhiệm.
79 tác phẩm cá tính riêng, chung tinh thần: thiết kế có trách nhiệm
Trong khuôn khổ sự kiện, 79 tác phẩm lọt vào vòng chung kết được trưng bày trong không gian triển lãm, trải dài trên bốn hạng mục: Kiến trúc, Thiết kế Sản phẩm, Thiết kế Truyền thông và Sáng kiến Đột phá.
Dù khác biệt về hình thức và ngôn ngữ sáng tạo, các dự án gặp nhau ở một tinh thần chung: tư duy tuần hoàn, khai thác vật iệu bản địa, tôn trọng bối cảnh tự nhiên – xã hội và hướng tới những giải pháp thực tế cho đời sống đương đại. Ở đó, kiến trúc không còn là “vật thể riêng lẻ” mà hoà vào môi trường; sản phẩm không chỉ để tiêu dùng, mà để sử dụng lâu dài; truyền thông không đơn thuần để thu hút, mà để thay đổi nhận thức.
Mỗi hạng mục lựa chọn một Dự án xuất sắc nhất để trao Giải Đặc biệt, với phần thưởng là 1 tuần lưu trú tại một quốc gia châu Âu, dưới sự hỗ trợ của các Đại sứ quán Cộng hoà Séc, Hà Lan, Thuỵ Điển và Ý – như một cách mở rộng đối thoại sáng tạo xuyên biên giới.
Những dự án tiêu biểu như Nhà Chậu Đất (NAQI & Partners) hay Tạm (Trang Nguyễn) cho thấy một hướng đi đáng chú ý của thiết kế Việt Nam: quay về với vật liệu quen thuộc, kỹ thuật thủ công và bối cảnh địa phương, nhưng được đặt trong một tư duy mới: bền vững hơn và gắn bó với đời sống con người.
Thiết kế bền vững: từ chính sách đến lối sống
Phát biểu tại sự kiện, Ông Julien Guerrier – Đại sứ Liên minh Châu Âu tại Việt Nam nhấn mạnh rằng phát triển bền vững không chỉ là câu chuyện của công nghệ hay hạ tầng: “Đó là một chuyển hoá của toàn xã hội. Một hành trình đòi hỏi chúng ta phải tái thiết kế sản phẩm, và tái định hình lối sống.”
Theo ông, cộng đồng thiết kế Việt Nam đang cho thấy một sự chuyển mình rõ rệt: mạnh dạn hơn với vật liệu địa phương, sâu sắc hơn trong tư duy sinh thái, và chủ động hơn trong việc đối diện các thách thức khí hậu – xã hội bằng ngôn ngữ sáng tạo.
EVSDA – cầu nối sáng tạo và chuyển đổi xanh
Giải thưởng Thiết kế Bền vững EU – Việt Nam (EVSDA) là sáng kiến thuộc Dự án Truyền thông Chiến lược và Ngoại giao Công chúng của EU (SCPD), nằm trong khuôn khổ hợp tác rộng hơn của Chiến lược Cửa ngõ Toàn cầu (Global Gateway).
Từ thương mại, hạ tầng đến văn hoá và sáng tạo, quan hệ EU – Việt Nam đang mở rộng sang những lĩnh vực cốt lõi của tương lai: kinh tế carbon thấp, kinh tế tuần hoàn, tiêu dùng bền vững và thiết kế có trách nhiệm.
Hơn cả một giải thưởng, EVSDA là nển tảng kết nối, nơi các giá trị châu Âu và Việt Nam gặp nhau qua ngôn ngữ của không gian, vật liệu và ý tưởng.
Khi thiết kế khởi sinh từ trách nhiệm với đất, nước và con người, những không gian được tạo ra hôm nay không chỉ phục vụ hiện tại, mà còn trở thành di sản cho mai sau.
