Trong những ngày biên soạn cuốn sách mới nhất về Vincent van Gogh, học giả người Anh Martin Bailey đã cố gắng theo dấu chiếc giường màu vàng được nhà danh họa Hà Lan vẽ trong tác phẩm Phòng ngủ nổi tiếng, từ đó phát triển một giả thuyết mới về vụ tự cắt tai của Van Gogh.
Chiếc giường đôi từng đặt trong phòng ngủ của Van Gogh ở thị trấn Arles của nước Pháp có lẽ đã được chuyển tới thành phố Boxmeer ở miền Nam Hà Lan như một món quà cứu trợ cho các nạn nhân của Thế chiến II. Theo ông Martin Bailey, điều đó được ghi nhận trong một lá thư được một người cháu trai của nhà danh họa viết từ năm 1937 để trả lời ông Fernand Benoît, nhà giám tuyển người Pháp có ý định chuyển Ngôi nhà Vàng(*), nơi Van Gogh từng sống và vẽ thành bảo tàng (nhưng không thành công). Có lúc Fernand Benoît đã liên hệ với họa sĩ để mượn vài bức tranh và Van Gogh đã viết thư trả lời: “Tôi sẽ tặng cho ông chiếc giường có mặt trong các bức tranh vẽ phòng ngủ (của tôi)”.
Năm ngoái, Bailey đã gặp Johan van Gogh, cháu nội của nhà danh họa nay đã ở tuổi 93. Ông Johan cho biết thân phụ của ông là Vincent Willem đã hiến tặng chiếc giường kỷ vật đó cho các nạn nhân của Thế chiến II ở phía đông Hà Lan vào năm 1945, một năm sau ngày bom của máy bay phe Đồng minh ném xuống Arles, phá hủy Ngôi nhà Vàng. Chiếc giường màu vàng trong bức tranh Phòng ngủ sau đó đã làm một chuyến du hành dài 25 dặm tới thành phố Boxmeer. Nay thì người ta vẫn lưu giữ được hình ảnh các chuyến xe chở hàng cứu trợ tới Boxmeer, nhưng chiếc giường mà Van Gogh từng nằm và đưa vào tranh có còn không và hiện ở đâu thì mãi mãi là một bí ẩn. Học giả Bailey khi trả lời phỏng vấn Hãng truyền thông Hà Lan NOS đã nói: “Có thể chiếc giường đó đã bị vứt bỏ vào thập niên 1950 và 1960 khi người chủ mới của nó đã có cuộc sống khá hơn. Vì vậy tôi không muốn quá lạc quan về số phận của chiếc giường đó. Cũng có thể nó còn đó và có thể tìm thấy nó ở đâu đó trong vùng (Boxmeer)”.
Vẫn theo ông Bailey, Vincent van Gogh đã mua chiếc giường vào năm 1888, cũng là năm ông vẽ nó trong bức tranh Phòng ngủ. Lúc đó nó có giá 150 franc, tương đương với 10 tháng tiền họa sĩ thuê Ngôi nhà Vàng. “Việc Van Gogh mua chiếc giường đôi cho thấy ông có chút ít hy vọng sẽ được chung giường với một phụ nữ. Và khi ngồi trước ngôi nhà tiện nghi đầu tiên mà mình thuê được, ông tự hào đã hoàn tất một bức tranh vẽ căn phòng ngủ mới được trang bị đầy đủ đồ đạc nội thất. Những bức tranh đẹp nhất cũng là những gì ông mơ ước khi nằm trên giường với chiếc tẩu thuốc lá. Chính ở đó Van Gogh đã vẽ vài bức tranh thuộc loại đẹp nhất của ông”, Bailey viết như thế trên tạp chí The Art Newspaper.
Cũng theo những nghiên cứu của nhà sử học người Anh thì giả thuyết cho rằng Van Gogh đã tự cắt tai mình sau một cuộc cãi vã với Paul Gauguin, người đã đến sống ở Ngôi nhà Vàng trong chín tuần vào cuối năm 1888, là không chính xác dù được nhiều người tán đồng. Hành động lạ kỳ đó của nhà danh họa có nguyên nhân từ người em trai Théo: đó là khi Théo báo tin cho anh trai sẽ cưới vợ. Dẫn bằng chứng từ nhiều bức thư Théo gửi cho anh vào tháng 12-1888, Bailey cho rằng Vincent van Gogh đã tự cắt tai vì sợ rằng cuộc hôn nhân của em trai sẽ khiến tình cảm anh em rồi sẽ nhạt phai, trong khi đó là những gì ràng buộc ông mạnh mẽ nhất với cuộc đời đầy những bi kịch.
(*) Ngôi nhà Vàng (cuäng là tên một bức tranh của Van Gogh) tọa lạc ở quảng trường lamartine của thị trấn Arles, là nơi họa sĩ thuê từ ngày 1-5-1888 với bốn phòng, một phòng lớn ở tầng trệt được ông dùng làm xưởng vẽ và nhà bếp, hai phòng nhỏ tầng trên – một phòng dành cho bạn hữu, khách thân quen và một làm phòng ngủ, nơi Van Gogh đặt chiếc giường màu vàng
- Lê Bản
