Đến lúc này, người ta mới nhận ra tầm quan trọng của việc phát hành trái phiếu. Đấy là những khoản vay có kỳ hạn dài, lãi suất ổn định, giúp doanh nghiệp cũng như chính quyền địa phương, chính phủ – nơi phát hành trái phiếu – có một nguồn vốn ổn định cho những chiến lược dài hạn. Trên thực tế, thị trường trái phiếu của nước ta chưa phát triển, giao dịch trái phiếu cả trên thị trường sơ cấp và thứ cấp đều còn hạn chế. Doanh nghiệp ít muốn phát hành trái phiếu và nhà đầu tư cá nhân cũng không mặn mà với chứng khoán này.
Mới đây, trong lộ trình phát triển thị trường trái phiếu Việt Nam đến năm 2020 được chính thức phê duyệt và triển khai thực hiện, Bộ Tài chính đặt ra mục tiêu đến năm 2020, tỷ trọng dư nợ trái phiếu trên GDP của nước ta phải đạt mức 38% (con số này hiện khoảng 20%). Song song đó là hàng loạt cơ chế, chính sách để khuyến khích thị trường trái phiếu phát triển nhằm thu hút vốn cho ngân sách nhà nước cũng như doanh nghiệp. Mục tiêu ưu tiên sẽ là phát triển thị trường trái phiếu chính phủ để làm nền tảng. Điều này cũng dễ hiểu bởi ở bất kỳ quốc gia nào, trái phiếu chính phủ cũng có độ rủi ro thấp, thanh khoản cao, lãi suất kỳ vọng hợp lý, nên được nhiều nhà đầu tư ưa chuộng hơn trái phiếu doanh nghiệp.
Những giải pháp cụ thể đã được Bộ Tài chính đưa ra nhằm đạt được mục tiêu trên, như hình thành các công ty định mức tín nhiệm tại thị trường trong nước, hình thành và phát triển quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện, gắn quản lý ngân quỹ với quản lý nợ và phát triển thị trường trái phiếu chính phủ, hình thành cơ chế để bảo hiểm tiền gửi mua trái phiếu chính phủ theo quy định của Luật Bảo hiểm tiền gửi, tiến tới phát hành trái phiếu chính phủ theo lãi suất thả nổi, theo chỉ số và các sản phẩm trái phiếu phái sinh khi điều kiện cho phép. Các chính sách liên quan như giao dịch kỳ hạn trái phiếu, thuế và phí giao dịch… cũng sẽ được rà soát để sửa đổi, bổ sung nhằm khuyến khích thị trường phát triển, thu hút các nhà đầu tư.
Trên thị trường sơ cấp, hệ thống đại lý cấp I với những chức năng tạo lập thị trường sẽ được tập trung phát triển, thực hiện công khai kế hoạch phát hành theo quý, năm, thí điểm áp dụng phương thức đấu thầu đa giá đối với các sản phẩm trái phiếu, phát hành trái phiếu chính phủ có kỳ hạn dài để thu hút các nhà đầu tư là các công ty bảo hiểm, các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí… Về thị trường thứ cấp, cơ chế và hệ thống giao dịch trái phiếu chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh tại Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội sẽ được hoàn thiện theo hướng đặc thù giao dịch trái phiếu, nhu cầu giao dịch thực tế của thị trường nhằm tăng tính minh bạch và chính xác thông tin lãi suất giao dịch… Tới đây, hệ thống bảo hiểm xã hội sẽ được khuyến khích đầu tư trực tiếp vào thị trường trái phiếu chính phủ sơ cấp và giao dịch trái phiếu trên thị trường thứ cấp. Ngoài chính sách hỗ trợ các nhà đầu tư cá nhân thông qua các quỹ đầu tư trái phiếu, Bộ Tài chính cũng sẽ rà soát, điều chỉnh chính sách thuế và phí giao dịch trái phiếu đối với nhà đầu tư nước ngoài, cung cấp cho họ công cụ tài chính phòng ngừa rủi ro tỷ giá…
Các giải pháp khác nhằm khuyến khích thị trường trái phiếu doanh nghiệp phát triển bao gồm xây dựng hệ thống thông tin về phát hành và giao dịch, tạo điều kiện cho các nhà đầu tư tìm hiểu về nhu cầu đầu tư, khuyến khích doanh nghiệp đa dạng hóa các loại hình trái phiếu khi thị trường phát triển ở trình độ cao hơn… Hy vọng những giải pháp đồng bộ nêu trên sẽ giúp các doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tiếp cận với một nguồn vốn ổn định dài hạn và có giá hợp lý.
Minh Hằng
