Thiếu protein, kết hợp với lối sống thất thường là những nguyên nhân chính gây ra Hội chứng buồng trứng đa nang PCOS (Polycystic Ovary Syndrome). Đây là một dạng rối loạn nội tiết tố thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, nó gây ra kinh nguyệt không đều, đau bụng kinh, rong kinh hoặc phát triển quá mức của lông trên cơ thể do sự dư thừa của androgen.
Kiểm soát nội tiết tố là một trong những lựa chọn điều trị phổ biến nhất, nhằm điều chỉnh sự mất cân bằng nội tiết tố tận gốc của PCOS. Các loại thuốc kê đơn khác được sử dụng bao gồm Metformin, có thể giúp cơ thể xử lý insulin và giảm cân, vì 80% bệnh nhân PCOS bị béo phì. Tuy nhiên, việc sử dụng nội tiết tố thường đi kèm một số tác dụng phụ không mong muốn như nóng trong người, thay đổi tâm tính, stress và rối loạn huyết áp, nhịp tim… Có rất nhiều thử nghiệm lâm sàng về PCOS liên quan đến chế độ ăn ít carbohydrate và protein cao. Một số bằng chứng đã cho thấy rằng kiểu ăn kiêng này có những lợi thế giúp trao đổi chất nhất định để điều trị PCOS.
Thay thế carbohydrate bằng protein giúp cải thiện giảm cân và cải thiện chuyển hóa glucose. Những kết quả này cho thấy rằng chế độ ăn duy trì trọng lượng ít chất béo, nhiều protein hiệu quả hơn trong việc kiểm soát cân nặng so với chế độ ăn ít chất béo, nhiều carbohydrate mà thậm chí còn không ảnh hưởng xấu đến các yếu tố nguy cơ về chuyển hóa và tim mạch khi giảm cân vừa phải.
- Xem thêm: 5 dấu hiệu cảnh báo cơ thể thiếu protein
Tăng protein trong chế độ ăn uống có thể là một chiến lược hữu ích để ngăn ngừa tăng cân, tiểu đường típ 1 và 2 – tất cả các biến chứng phổ biến của tình trạng này. Điều này là do ngoài việc cung cấp năng lượng cho cơ thể (cùng với carbohydrate và chất béo) protein còn cung cấp các khối acid amin cần thiết tạo nền tảng cho xương, cơ, da và máu. Protein còn giúp thúc đẩy quá trình tiêu hóa, trao đổi chất và đóng một vai trò không thể thiếu trong quá trình tổng hợp các hormon như estrogen, testosterone và insulin, các chức năng này thường bị suy giảm ở phụ nữ bị PCOS. Protein có tác dụng sinh nhiệt lớn hơn đối với thực phẩm, có nghĩa là nó kích hoạt quá trình trao đổi chất và giúp tiết ra cholecytokine, hormone kiểm soát sự thèm ăn. Protein cũng kích thích giải phóng glucagon, một loại hormone làm tăng lượng đường trong máu và chống lại hoạt động của insulin.
Tuy nhiên, cần phá bỏ mọi huyền thoại về protein như cho rằng chế độ ăn nhiều protein dẫn đến tăng cân, chế độ ăn giàu protein chỉ cần thiết cho các vận động viên, những người có cuộc sống cực kỳ năng động hoặc protein rất khó tiêu và gây nguy hại cho bộ máy tiêu hóa.
Theo RDA (Recommended Dietary Allowance) do Hội đồng Nghiên cứu Y khoa Ấn Độ (Indian Council of Medical Research-ICMR) phê duyệt, người trưởng thành Ấn Độ trung bình cần 0,8-1gr protein cho mỗi kg trọng lượng cơ thể là lý tưởng. Lượng protein phù hợp có thể giúp cân bằng mức glucagon và insulin trong máu. Protein ít chất béo bão hòa như thịt gà không da, trứng, cá nước mặn và các sản phẩm sữa ít chất béo là lý tưởng. Protein động vật hoàn chỉnh vì tất cả các acid amin thiết yếu được duy trì tốt. Các nguồn protein thực vật như các loại đậu, đậu nành, hạt quinoa, kê, hạnh nhân, bột yến mạch, hạt bí ngô cũng có nhiều protein nhưng đôi khi thiếu một số acid amin thiết yếu. Bệnh nhân PCOS nên tránh các sản phẩm sữa đã qua chế biến không tốt cho sức khỏe.
Chế độ ăn giàu chất xơ kết hợp với protein tốt làm giảm mức insulin, vì vậy nên bổ sung các loại hạt (hạt chia, hạt lanh, hạt hướng dương), các loại đậu (đậu đen, đậu lăng, đậu gà), quả mọng (quả phúc bồn tử, quả mâm xôi, quả việt quất), ngũ cốc nguyên hạt (quinoa, gạo lứt, yến mạch) là lý tưởng.
Với người ăn chay thì nên kết hợp như sau:
- Ngũ cốc và các loại đậu.
- Bơ đậu phộng trên bánh mì nguyên cám.
- Gạo và đậu đen hoặc đậu lăng.
- Ngũ cốc và quả hạch, hạt.
- Bún hoặc mì nguyên cám với hạt vừng, hạt bí.
- Bột yến mạch với hạt lanh.
- Kết hợp các loại đậu và quả hạch.
- Hỗn hợp bơ đậu phộng, hạt hướng dương.
- Súp đậu, món ăn kèm với cơm.
- Bánh mì kẹp thịt làm từ đậu hũ.
Thức uống giải nhiệt giàu protein cho một bữa ăn nhẹ đó là sinh tố berry hỗn hợp
2 thìa sữa hoặc nước, ½ cốc sữa chua, ½ chén berries khô hỗn hợp (60g) hoặc có thể thay thế bằng chuối, anh đào, táo, xoài. Cho tất cả các thành phần vào một máy xay sinh tố. Xay trong 1 phút và thưởng thức.
