Một triển lãm có tên rất thú vị: “Selfie” từ Thời đại Hoàng kim (Selfies from the Golden Age) đang diễn ra tại Bảo tàng mỹ thuật Mauritshuis ở thành phố Den Haag (La Haye, The Hague) của Hà Lan và sẽ kéo dài đến đầu tháng 1-2016.
Đến với triển lãm này, khách thưởng ngoạn sẽ có dịp chiêm ngưỡng chân dung tự họa của các họa sĩ huyền thoại Hà Lan – những người sống và vẽ trong thế kỷ XVII, đã làm nên một Thời đại Hoàng kim (Golden Age) của hội họa Hà Lan, mà khởi đầu là thiên tài Rembrandt (1606-1669) và các họa sĩ cùng thời với ông hay thuộc thế hệ sau ông hoặc là học trò của ông như Huygh Pietersz Voskuyl (1592-1665), Judith Leyster (1609-1660), Jan Steen (1626-1679), Carel Fabritius (1622-1654), Gerrit Dou (1613-1675)… Rất nhiều họa sĩ Hà Lan thế kỷ XVII vẽ chân dung tự họa, nhiều hơn các họa sĩ ở bất kỳ thời đại và bất kỳ nước nào khác. Rembrandt đã vẽ vô số chân dung tự họa trong khi có họa sĩ ở Thời đại Hoàng kim chỉ để lại cho đời một bức tranh “selfie” nói theo ngôn ngữ thời nay.
Hầu hết trong tổng số 27 tranh tự họa của triển lãm đặc biệt này được mượn từ nhiều bảo tàng ở Hà Lan và nước ngoài và được các tác giả vẽ theo nhiều cách: tự họa với người khác (người thân trong gia đình chẳng hạn), tự họa với tĩnh vật, tự họa trong một vai trò hay cương vị nào đó (người đi săn, người chơi nhạc cụ…) hay với các vật dụng nghề nghiệp (giá vẽ, bảng pha màu, cọ vẽ). Tất cả đều cho thấy chiều sâu tính cách, “thần hồn” của người nghệ sĩ, cách họ tự giới thiệu với người xem tranh hay thế giới bên ngoài về nghề nghiệp và tài năng thật sự của mình.
Điểm tạo thích thú cho người xem của triển lãm này là họ không chỉ mặt đối mặt với các bậc thầy hội họa mà còn “gặp” chính mình. Đó là nhờ cách thiết kế phòng tranh, kết hợp với gương phản chiếu được treo ở tầm thấp và đèn rọi vào chính người xem. Điều này có nghĩa không chỉ các họa sĩ đang được thế giới bên ngoài nhận biết mà chính khách thưởng ngoạn cũng trong trạng thái ấy. Một bộ phim được trình chiếu tại triển lãm sử dụng khái niệm “selfie” hiện đại giúp cho người xem hình dung những chọn lựa mà các họa sĩ phải đối mặt khi vẽ chân dung chính mình. Tất nhiên khi đến xem triển lãm, không ai ra về mà không có những bức ảnh “selfie” cùng với các chân dung “selfie” tại phòng tranh. Họ chỉ được chụp bằng điện thoại di động, không flash và không được dùng gậy “chuyên dụng” – điều mà các bảo tàng đã cấm tuyệt đối vì sợ va chạm, gây hư hại các tác phẩm quý giá.
- Lê Bản
