Khác với mọi năm, tháng 9 năm nay sẽ là những ngày cực kỳ sóng gió, mang tính chất quyết định vì Quốc hội Mỹ đã thông qua một số điều luật quan trọng trong năm qua và thời điểm kết thúc năm tài khóa sẽ rơi vào ngày 1-10. Điều đáng nói là Quốc hội Mỹ lại chưa phê chuẩn bất kỳ một gói ngân sách chi tiêu mới nào cho chính phủ. Sự hoang mang đã tồn tại sẵn trong công chúng cùng với sự bế tắc của chính phủ có thể khiến Washington phải “tức nước vỡ bờ”. Khi ấy có thể Nhà Trắng và Quốc hội sẽ quyết định cắt giảm ngân sách bằng cách hạn chế việc cho vay hoặc tạm ngưng mọi hoạt động liên quan đến cải cách Luật Di trú hay dự luật mới về nông nghiệp. Hiện tại, Washington buộc phải đối mặt với năm vấn đề khá nan giải dưới đây:
1. Mức nợ trần. Trung tâm Chính sách thuộc lưỡng đảng (BPC) ước tính chính phủ Mỹ sẽ chạm mức nợ kỷ lục 16,7 ngàn tỉ USD vào khoảng giữa tháng 10 tới và điều ấy đồng nghĩa với việc chính quyền của ông Obama sẽ không thể tiếp tục đi vay nữa, đồng thời khả năng vỡ nợ rất cao. Dù mới đây ông chủ Nhà Trắng cùng đảng Dân chủ đã thống nhất rằng thỏa thuận mức nợ trần sẽ là một phần trong kế hoạch cắt giảm ngân sách mở rộng sẽ được bàn tới vào tháng sau, nhưng đảng Cộng hòa lại khước từ quan điểm ấy.
2. Cắt giảm ngân sách. Việc cắt giảm nguồn chi tiêu của chính phủ, bao gồm việc sa thải hàng loạt viên chức nhà nước, sẽ trở thành một nhiệm vụ lâu dài. Hiện nay, đảng Dân chủ muốn loại bỏ yếu tố cắt giảm này trong bản dự thảo ngân sách, nhưng đảng Cộng hòa lại muốn giữ cho đến khi đảng Dân chủ xem xét lại quan điểm về mức nợ trần nêu trên.
3. Đóng cửa chính phủ. Chính quyền liên bang đang đối diện với nguy cơ phải đóng cửa một phần hoặc toàn bộ kể từ ngày 1-10 nếu Quốc hội và Tổng thống không thể thống nhất cách phân bổ quỹ, giúp cho cỗ máy chính quyền hoạt động.
4. Cải cách Luật Di trú sẽ chìm vào quên lãng. Cuộc tranh cãi xung quanh việc điều chỉnh các điều khoản của Luật Di trú đã bùng phát suốt mùa hè vừa qua tại Washington giữa các chính trị gia nhưng những thay đổi trong bộ luật này vẫn sẽ phải trải qua một cuộc tranh cãi nữa tại Hạ viện Mỹ. Có điều, khó có khả năng Washington sẽ sớm dành thời gian cho vấn đề nhiêu khê này vì trong tháng 9 có quá nhiều vấn đề quan trọng hơn cần giải quyết.
5. Dự luật nông nghiệp sẽ là cái chốt của cuộc chiến ngân sách. Kế hoạch chi tiêu khổng lồ kéo dài năm năm đã hết hạn từ năm ngoái, nhưng được tạm thời kéo dài thêm một năm. Vì thế, hạn chót cho việc thông qua dự luật nông nghiệp đã rất gần. Dự luật này bao gồm vô số vấn đề, từ hỗ trợ giá cho nông dân đến bảo hiểm vụ mùa và tem lương thực. Thế nhưng vẫn chưa có bất kỳ ủy ban nào được thành lập để giải quyết những đối lập giữa Hạ viện và Thượng viện.
Lâm Kiên theo National Constitution Center
