Lần đầu tiên một dự án lớn kinh phí hàng chục tỉ đồng để sản xuất những vaccine mới ngang tầm thế giới đã được triển khai thực hiện ở Việt Nam.
Đây là một trong các chương trình sản phẩm quốc gia do Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì. Chương trình đề ra mục tiêu là đến năm 2020, Việt Nam sẽ sản xuất được những loại vaccine mới đa giá như vaccine thương hàn vi cộng hợp, vaccine viêm não Nhật Bản trên tế bào vero, đặc biệt là vaccine “5 trong 1” hay “6 trong 1” có thành phần ho gà vô bào, vốn là loại vaccine mà rất nhiều gia đình có con nhỏ có nhu cầu sử dụng. Trên thế giới đã có một số nhà sản xuất vaccine dạng phối hợp “5 trong 1” hoặc “6 trong 1” nhưng họ giữ bản quyền, chưa có ý đồ chuyển nhượng.
Hiện cả nước có bốn nhà sản xuất vaccine. Mỗi đơn vị sẽ được phân công một hoặc vài thành phần trong vaccine phối hợp. Mục tiêu ban đầu là tăng cường năng lực nghiên cứu, sản xuất vaccine phục vụ nhu cầu trong nước, tiến tới sẽ xuất khẩu vaccine.
Được biết, việc sản xuất các loại vaccine đơn lẻ không phức tạp cho lắm, nhưng phối hợp các vaccine khác nhau để tạo ra vaccine đa giá thì khó khăn hơn nhiều. Theo một chuyên gia trong ngành sản xuất này – ông Đỗ Tuấn Đạt, Giám đốc Công ty Vaccine và sinh phẩm số 1 (thuộc Bộ Y tế) thì công ty của ông nhận nghiên cứu vaccine viêm não Nhật Bản trên tế bào vero và vaccine Hib cộng hợp, vốn là một trong số thành phần của vaccine đa giá “5 trong 1” hoặc “6 trong 1” đang sử dụng hiện nay. Vaccine Hib cộng hợp do Công ty Vaccine và sinh phẩm số 1 thực hiện, đã đi đến bước thử nghiệm trên người. Hai loại vaccine bại liệt bất hoạt và vaccine ho gà vô bào do hai đơn vị sản xuất vaccine khác đang triển khai.
Các nhà sản xuất vaccine sẽ sớm hoàn tất từng loại vaccine riêng biệt và phối hợp thử nghiệm “ghép” các thành phần vaccine với nhau. Họ dự định sẽ phối hợp với nhà sản xuất vaccine quốc tế trong chương trình này. Theo dự kiến, đến năm 2018 có thể bắt đầu giai đoạn thử nghiệm vaccine phối hợp. Hiện nay và trong tương lai gần, các loại vaccine đa giá vẫn phải nhập khẩu từ nước ngoài nhưng cung thường không đáp ứng nổi cầu, dịch vụ vaccine đa giá thường bị “cháy hàng”. Chương trình phát triển sản phẩm quốc gia với các loại vaccine công nghệ tiên tiến như vaccine thương hàn vi cộng hợp, bại liệt bất hoạt, vaccine viêm gan A trên tế bào lưỡng bội, vaccine “5 trong 1” và “6 trong 1” sẽ giúp Việt Nam chủ động được nhiều loại vaccine quan trọng cho phòng bệnh và chữa bệnh.
Nguyễn Thắng (DNSGCT)
