Khi còn nhỏ, có thể chúng ta đã được nghe kể chuyện về những ông Ba Bị bắt con nít, nhằm để răn đe những trẻ hay khóc quấy. Trong văn hóa dân gian, mỗi quốc gia có những hình tượng thể hiện khác nhau về nhân vật Ông Ba Bị này.
Ông Ba Bị là ai?
Ông Ba Bị (tên tiếng Anh: Bogeyman) là cách ám chỉ phổ biến đối với một sinh vật huyền thoại được sử dụng bởi người lớn nhằm răn đe trẻ em, biến đổi chúng thành những đứa trẻ ngoan.
Quái vật này không có ngoại hình cụ thể, và quan niệm về nó có thể thay đổi khác hẳn từ gia đình này đến gia đình khác trong cùng một cộng đồng. Trong nhiều trường hợp, nó không xuất hiện trong tâm trí của người lớn hay trẻ em, mà đơn giản chỉ là một hiện thân không đặc thù của sự đe dọa.
Các bậc cha mẹ có thể nói với con cái họ rằng nếu chúng làm sai, ông Ba Bị sẽ nhận ra chúng. Chẳng hạn, ông Ba Bị nhắm vào một đứa hư đốn cụ thể, ông có thể trừng phạt những đứa trẻ hay mút ngón tay cái của chúng, hoặc một hành vi sai trái nói chung, tùy thuộc vào mục đích cần phục vụ nào đó.
Trong một số trường hợp, ông Ba Bị là biệt danh của Quỷ. Những câu chuyện về ông Ba Bị thay đổi theo vùng. Ba Bị thường là một thực thể nam tính, nhưng có thể mang một trong hai giới tính, hoặc đơn giản là không có giới tính.
Butzeman
Trong văn hóa dân gian Đức có hàng chục nhân vật khác nhau tương ứng với hình tượng ông Ba Bị.
Chúng có vẻ ngoài khác nhau (chẳng hạn như gnome, người đàn ông, động vật, quái vật, ma hoặc quỷ) và đôi khi được cho là xuất hiện ở những nơi rất cụ thể (như trong rừng, tại các vùng nước, vách đá, cánh đồng bắp hoặc vườn nho).
Những hình tượng này được gọi bằng nhiều tên khác nhau, thường chỉ được biết đến trong khu vực.
Một trong số đó, có thể liên quan đến từ nguyên đối với Bogeyman (ông Ba Bị), là Butzemann, có thể có hình dạng giống như gnome (thần lùn giữ của) hoặc các ma quỷ khác.
Các ví dụ khác bao gồm Buhmann và der schwarze Mann (“người da đen”), một sinh vật tàn bạo ẩn náu trong các góc tối dưới giường hoặc trong tủ quần áo và mang trẻ em đi. Hình tượng này là một phần của trò chơi trẻ em mang tên “Wer hat Angst vorm schwarzen Mann?” (“Ai sợ ông Ba Bị?”).
Ở Đan Mạch, sinh vật này được gọi là bussemand hoặc bøhmand. Nó trốn dưới gầm giường và túm lấy những đứa trẻ không ngủ. Giống như tiếng Anh, bussemand cũng là một thuật ngữ tiếng lóng cho chất nhầy mũi.
Ở Na Uy, nó được gọi là Busemann. Ở Hà Lan, Boeman được miêu tả là một sinh vật giống với một người đàn ông, mặc quần áo hoàn toàn màu đen, với móng vuốt và nanh sắc nhọn. Nó trốn dưới gầm giường hoặc trong tủ quần áo.
Bogeyman bắt những đứa trẻ xấu hoặc những đứa trẻ không chịu ngủ và nhốt chúng dưới tầng hầm trong một khoảng thời gian nào đó.
Trong tiếng địa phương Pennsylvania tiếng Hà Lan, được sử dụng ở những khu vực thuộc Pennsylvania, vốn là thuộc địa của Thụy Sĩ và Đức trong thế kỷ thứ 18, “der Butzemann” là thuật ngữ của một con bù nhìn nam. Riêng con bù nhìn nữ có tên là “Butzefrau”. Sau đây là lần lượt mười ông Ba Bị phổ biến trên khắp thế giới.
Ông Ba Bị Ashiarai Yashiki
Văn hóa dân gian Nhật Bản kể lại câu chuyện. Mọi người đang sinh hoạt êm ấm trong gia đình, bỗng có một bàn chân khổng lồ to như chiếc xe tải đạp thủng qua mái nhà, đặt trên mặt bàn và chủ nhân của nó yêu cầu người trong nhà phải rửa sạch nó.
Đó là cuộc viếng thăm tiêu biểu của ông Ba Bị Ashiarai Yashiki. Cái bàn chân khổng lồ sẽ biến đi, nếu bạn đồng ý rửa cho nó. Ngược lại, nếu không được thỏa mãn yêu cầu, ông Ba Bị Ashiarai Yashiki sẽ tiếp tục “quậy” cho tới chừng nào được rửa chân mới thôi.
Ông Kẹ “Trốn phía sau”
Theo dân gian Mỹ, mọi người không bao giờ nhìn thấy được “Trốn phía sau”, đơn giản vì ông Kẹ này ẩn nấp phía sau đủ thứ.
Ở trong rừng, dù cho bạn có quay lại phía sau thật nhanh để bắt gặp, ông ta cũng biến mất phía sau những thân cây. Theo các tiều phu cho biết, “Trốn phía sau” vốn sợ rượu. Vì thế, chỉ người không say mới chơi trò trốn tìm bất đắc dĩ với “Trốn phía sau”.
Ông Kẹ Shirime
Shirime là một sinh vật siêu nhiên trong truyền thuyết Nhật Bản với bộ mặt nhẵn nhụi, không có đường nét.
Gã này thường chặn ngang những khách qua đường bằng cách hỏi họ những câu hỏi vô thưởng vô phạt, và sau đó gã bất ngờ cúi người xuống để lộ ra một con mắt khổng lồ chớp chớp ngay phía trên mông của y.
Trên thực tế, từ shirime dịch thẳng ra có nghĩa là “mắt ở mông”. May mắn là Ông Kẹ Shirime không gây hại cho ai, mà chỉ hù dọa suông thôi.
Trauco, ông Ba Bị của Chilê
Trauco là một chú lùn không có hai bàn chân và xấu tính. Y sống trong một cánh rừng ở Chilê, tay cầm một cái rìu bằng đá. Theo truyền thuyết, gã xấu xí này chịu trách nhiệm về vấn đề sinh nở của phụ nữ trong khu vực.
- Xem thêm: Truyền thuyết về ông Nam Hải
Cậu bé đậu hũ Kozu
Tofu Kozu là một em bé khổng lồ, đầu đội một cái nón tre lớn, tay cậu bê một tảng đậu hũ, phía trên có trang trí với một chiếc lá cây thích lớn.
Thật ra, món đậu hũ của cậu bé Đậu hũ là một món ăn độc, ai chẳng may ăn vào sẽ bị đau bụng. Do đó không phải ai cũng thích thú khi được mời ăn đậu hũ bởi một cậu bé đội chiếc nón tre, nửa đêm đứng trên con đường vắng tối tăm.
Ông Kẹ Encantado
Encantado là một yêu quái trong truyền thuyết của Brazil, nó đến từ thế giới dưới nước. Encantado là hình ảnh phối hợp giữa người, cá heo và sói.
Khi mang hình dạng người, nó là một người đàn ông hói đầu dễ coi, đội chiếc nón để che giấu một cái lỗ trên đầu. Ở hình dạng cá heo, nó là một con cá quái đản có hai bàn tay.
Encantado lên mặt đất vào ban đêm trong bộ trang phục màu trắng không tì vết, miệng đọc những câu thần chú gây ra những bệnh tật và quyến rũ những phụ nữ, nhằm ngăn chặn họ không bị nguy cơ chết chìm, khi họ đi về phía khu vực nguy hiểm của dòng sông.
Ông Ba Bị Saci
Theo văn hóa Brazil, Saci là một kẻ chơi khăm bí ẩn sống trong rừng. Đó là một cậu trai một chân, đầu đội nón đỏ, chạy quanh rừng và gây ra những trò tinh nghịch tai quái.
Tương truyền khi những người tóm được y và lấy được cái nón, mùi của cái nón rất hôi hám đến mức không bao giờ rửa sạch cho hết mùi được. Saci thường quậy phá, làm cho sữa bị chua và món bắp rang không bao giờ bung nở được.
Yêu quái Clurichaun
Clurichaun là anh em họ của yêu tinh. Bỏ qua những khuôn mẫu của người Ireland, đó là một người bạn nhỏ say xỉn liên tục, thích đánh nhau và sau đó đi cướp những xe chở cừu hoặc chó.
Clurichaun được coi là sự thay thế xấu xa cho yêu tinh, giống như Warwick Davies trong bộ phim Leprechaun. Chúng gieo rắc vận xui và ăn những nàng tiên. Giống như yêu tinh, chúng cũng có một chiếc nồi vàng.
Sihuanaba
Sihuanaba ở Trung Mỹ xuất hiện như một người phụ nữ khỏa thân xinh đẹp nhìn từ phía sau. Khi đàn ông nhìn thấy cô, họ phát điên và đuổi theo cô qua khu rừng và trên các vách đá.
Nhưng Sihuanaba thực sự đang tìm kiếm người bạn trai của mình chứ không phải một người đàn ông. Vì vậy khi cô nhận ra rằng anh chàng cố gắng tán tỉnh cô là một con người, cô quay lại để lộ ra chiếc đầu ngựa. Lúc này, người đàn ông thường bị chết khiếp vì sợ hãi.
Leshy
Leshy là một sinh vật có khả năng biến đổi hình dạng màu xanh theo thần thoại Slav, nó sống trong rừng với tư cách là người bảo vệ nó.
Leshy có thể biến hình trông giống như bất kỳ ai hoặc bất cứ thứ gì. Và nó chỉ có thể bị phát hiện khi ở dạng người bởi thực tế là nó hầu như luôn mang giày trái trên chân phải, giống như một gã ngốc.
Đôi khi Leshy sát hại con người bằng cách cù họ nhột nhạt cho đến chết. Rõ ràng, nó không cố ý trêu chọc người đến như thế nhưng đôi khi nó mang họ đi và người ta đã bị thiệt mạng trong quá trình này.
