Không phải tranh của Picasso, cũng chẳng phải tác phẩm của Klimt hay van Gogh hoặc bất kỳ danh họa nào khác từng gây sốc trên thị trường đấu giá những năm qua mà là một tác phẩm hội họa đương đại: tranh của Francis Bacon đã đạt mức giá kinh hoàng 142,4 triệu USD!
Ngày 12-11 vừa qua, tại “Nhà hát của đồng tiền thuần túy” – cách người ta gọi nhà đấu giá Christie’s ở New York bởi những kỷ lục về doanh số cũng như giá tác phẩm được bán tại đây – một tranh bộ ba (triptych) của họa sĩ người Anh Francis Bacon (1909-1992) được ông vẽ năm 1962, mô tả một họa sĩ người Anh lừng danh không kém là Lucian Freud (1922-2011) trong các tư thế ngồi trên chiếc ghế gỗ đã được bán với giá 142,4 triệu USD, cao hơn rất nhiều so với mức giá 85 triệu USD được ước chừng trước đó. Với giá ấy, bức Ba nghiên cứu về Lucian Freud đã trở thành bức tranh cao giá nhất từ trước đến nay, phá vỡ các kỷ lục hội họa từng được xác lập như: Tiếng thét của Edvard Munch (đạt giá 119,9 triệu USD – năm 2012), Khỏa thân với lá xanh và tượng của Picasso (106,5 triệu – 2010), Cậu bé hút pip cũng của Picasso (104,1 triệu USD – 2004) và tác phẩm điêu khắc Người bước đi I của Alberto Giacometti (104,3 triệu USD – 2010). Nó cũng phá vỡ kỷ lục của chính tranh Bacon được lập vào tháng 5-2008, khi tỉ phú người Nga Roman Abramovich đã bỏ ra 86,2 triệu USD tại nhà Sotheby’s ở New York đề sở hữu cũng một tác phẩm triptych được Bacon vẽ năm 1976 (ai cũng nghĩ giá tranh Bacon có lẽ đã “kịch trần” rồi). Không chỉ là bạn thân, Lucian Freud mà còn là một “kỳ phùng địch thủ” của Bacon trong nghệ thuật; họ là một bộ đôi độc đáo cả về tính cách cũng như trong sáng tác của nền mỹ thuật Anh cũng như thế giới.
Chỉ sau khoảng chưa đến 10 phút, đám đông chen cứng phòng đấu giá đã vỗ tay vang dội khi kết quả ngã ngũ. Hai người đặt giá cao thất vọng rời phòng ngay trong khi ông Larry Gagosian, “siêu nhà buôn” tranh của New York tiếc nuối: “Tôi đã trả tới 101 triệu USD nhưng không thành công”. Một trong những người xướng giá cao nữa là Hong Gyu Shin, ông chủ trẻ gốc Hàn Quốc của gallery Shin ở khu Manhattan (New York), người rất muốn mua Ba nghiên cứu về Lucian Freud cho bộ sưu tập cá nhân của mình khi đã xướng tới 87 triệu USD. Dù chủ yếu sưu tập tranh khắc gỗ Nhật và tác phẩm của các bậc thầy cổ điển nhưng Hong Gyu Shin cho biết: “Tôi mê bức tranh ấy đến mức không kiểm soát được bản thân mình nữa. Có lẽ ngày nào đó tôi sẽ có một cơ hội khác”.
Khoảng hơn một tháng qua, nhà Christie’s ở New York đã liên tục bán được nhiều tác phẩm hội họa và điêu khắc với mức giá luôn cao hơn giá ước chừng ít nhất 20 triệu USD. Có gần 10.000 khách đã đến các gallery của Christie’s để theo dõi đấu giá. Trong phiên đấu giá ngày 12-11, Christie’s đã thu về 670,4 triệu USD, trở thành phiên đấu giá thành công nhất trong lịch sử, vượt qua kỷ lục 495 triệu USD lập được hồi tháng 5-2013. Chỉ có sáu trong tổng số 69 tác phẩm đấu giá hôm ấy không đạt kết quả. Trong số tranh bán được, bức Coca Cola của Andy Warhol đã bán được với giá 57,2 triệu USD (Xem DNSGCT số 532). Các tác giả cũng lập kỷ lục về giá tranh ở phiên đấu giá 12-11 là Christopher Wool, Ad Reinhardt, Donald Judd và Willem de Kooning, tất cả đều là họa sĩ Mỹ đương đại. Riêng tác phẩm điêu khắc Quả bóng chó (màu cam) của Jeff Koons đã bán được với giá 58,4 triệu USD cho một khách hàng trả giá qua điện thoại.
Ông Jussi Pylkkänen, phụ trách bộ phận châu Âu của Christie’s và cũng là người điều hành phiên đấu giá lịch sử ấy ghi nhận: bên cạnh những người xướng giá giàu có ở Mỹ, còn có nhiều khách hàng tiềm năng đến từ châu Âu và châu Á: “Ngày càng có nhiều người tham gia cuộc chơi đến từ Tân thế giới và ngày càng có nhiều người sẵn sàng trả mức giá trên 20 triệu USD để sở hữu tác phẩm”.
- Lê Bản
