Phiên thứ năm trong chương trình lưu trú “Xưởng thí nghiệm” tại Sàn Art (số 3 Mê Linh, Q. Bình Thạnh, TP.HCM, đến 5-2-2015) là triển lãm nhóm có tên “Đến tận cùng nào” của ba nghệ sĩ trẻ Nguyễn Trần Nam, Phạm Đình Tiến và Rudy Atjeh D.
Là thành quả của nhóm sau sáu tháng làm việc, triển lãm gồm các tác phẩm sắp đặt, điêu khắc, video và nghệ thuật cắt giấy, qua đó họ thể hiện những ý tưởng sáng tạo mới và những suy nghiệm về cuộc đời, cội nguồn văn hóa, về sự sống và cái chết. Những thảm họa toàn cầu mà con người trong xã hội hiện đại phải đối mặt được họ bày tỏ bằng ngôn ngữ nghệ thuật. Từ vụ mất tích bí ẩn của chiếc máy bay MH 370 khiến nhiều nạn nhân “tan biến”, Phạm Đình Tiến đã làm nên các tác phẩm Một chuyến đi và Khi nào với một loạt máy bay được sắp đặt thành hình dạng tấm gương, như đang bay trên bầu trời. Tự đặt mình là một hành khách trên chuyến bay bi thảm, anh tra vấn bản thân: “Sẽ ra sao nếu biết ta chết ngay vào ngày hôm sau?”.
Sáu tháng sống tại TP.HCM là dịp để Rudy Atjeh D suy ngẫm về lịch sử của Aceh, thành phố quê nhà của anh ở Indonesia. Đến thăm một đền Chăm, anh rất phấn khích với những gì tìm được: sự tương đồng thị giác giữa văn tự và cách phát âm tên Vương quốc Chămpa ở Việt Nam và Vương quốc Jeumpa tại Aceh. Tất cả những trầm tích văn hóa, lịch sử đó được anh đưa vào tác phẩm cắt giấy Jeumpa thật tỉ mỉ, công phu. Chiếc thuyền buôn, cổng đền đài, những bức tượng… được treo lên lơ lửng, phía dưới là một dải gạo trắng tượng trưng cho con đường Tơ lụa – nơi gặp gỡ trao đổi, tương tác của các nền văn hóa trong khu vực. Rudy còn lồng vào tác phẩm câu ngạn ngữ: “Khi con trai của bạn mất, bạn có thể đến tìm nó tại nghĩa trang. Nhưng khi một nền văn hóa mất đi, bạn sẽ mất nó mãi mãi”.
Đến từ Hà Nội, Nguyễn Trần Nam tìm về lịch sử theo cách khác: anh hình dung về cái chết như một hành trình mà mỗi người phải trải qua với một cảm thức khác nhau, có thể là niềm tin tôn giáo, siêu hình, lý tưởng hay trần tục… Bằng các tác phẩm Một phần của cấu trúc, Vòng lặp bất tận, Như một biến thể, anh tự hỏi liệu những niềm tin ấy có đồng nghĩa với chân lý không.
- Hoàng Anh
