Hôm 18-6, Bộ trưởng Thương mại Thái Lan đã đề xuất kể từ tháng 7 tới sẽ cắt giảm trợ cấp giá gạo 20% mà lâu nay nông dân đã được hưởng nhưng Thủ tướng đề nghị tạm hoãn.
Ngày 19-6, Thủ tướng Thái Lan đã triệu tập một cuộc họp nội các đặc biệt để xem xét việc cắt giảm trợ cấp. Việc cắt giảm trợ cấp có thể giúp hồi phục ngành xuất khẩu và đưa Thái Lan trở lại vị trí xuất khẩu gạo số 1 thế giới mà Ấn Độ và Việt Nam đã thay nhau soán ngôi từ năm ngoái. Kết quả là kể từ 1-7, chính phủ Thái sẽ chỉ trả 12.000 baht cho một tấn gạo (tương đương 388 USD/tấn), tức là giảm đi 3.000 baht/tấn so với giá được trả từ tháng 10-2011. Lý do mà Bộ trưởng Thương mại Thái Lan nêu ra là “không phải vì chúng tôi thiếu tiền, mà chúng tôi cần phải giữ kỷ luật tài khóa tốt”. Ông còn cho rằng nông dân vẫn có lãi với mức giá mới này và chính phủ sẽ tìm cách khác để hỗ trợ nông dân.
Theo các nhà xuất khẩu thì giá mua lúa ở Thái Lan hiện cao hơn giá thị trường đến 50%, làm tăng giá xuất khẩu, giảm khối lượng xuất khẩu từ 10,6 triệu tấn năm 2011 xuống còn 6,9 triệu tấn năm 2012. Bộ trưởng Thương mại Thái Lan còn cho biết thêm là lượng gạo mà chính phủ mua vào có thể sẽ hạn chế từ tháng 10 tới. Trong các năm 2011-2012, Chính phủ đã bỏ tiền mua hết lượng lúa của nông dân. Trong vụ mùa năm nay, chính phủ cũng tuyên bố không hạn chế lượng mua vào, nhưng gần đây đã không mua một số lúa gạo chất lượng thấp.
Chính phủ Thái Lan đang phải hết sức thận trọng vì muốn duy trì sự hậu thuẫn của hàng triệu cử tri nông thôn trong khi vẫn tiếp tục chương trình đã tiêu tốn ngân sách đến 136 tỉ baht. TờBangkok Post số ra ngày 18-6 dẫn nguồn tin do Ủy ban Lúa gạo quốc gia đưa ra rằng trong hai năm 2011-2012, chính phủ đã mua vào 21,7 tấn lúa, trị giá 352 tỉ baht nhưng sau khi bán ra bị lỗ 136 tỉ baht.
Do được hưởng chính sách trợ cấp cao nên nông dân trồng lúa nhiều hơn và Thái Lan dự kiến sản xuất 27,5 triệu tấn gạo trong vụ mùa 2013-2014, tăng 2,2% so với vụ trước. Chính phủ cho biết số lượng gạo đang tồn trữ là 17 triệu tấn, nhưng sẽ buộc phải bán lỗ trước khi hư mục.
Dự kiến xuất khẩu gạo năm nay của Thái Lan đạt 7 triệu tấn, sang năm 2014 sẽ lên 8 triệu tấn nhưng còn tùy thuộc vào nguồn cung của Ấn Độ và Việt Nam. Tuần trước, giá gạo 5% tấm của Thái Lan bị giảm đến 8,9%, xuống còn 532 USD/tấn – mức thấp nhất kể từ tháng 1-2012, trong khi giá gạo cùng loại của Ấn Độ là 445 USD/tấn, của Việt Nam là 370 USD/tấn.
Nông dân nước này cho biết sẽ chấp nhận cắt giảm trợ cấp, ngay cả khi giá có thấp hơn nhằm hỗ trợ chính phủ duy trì chương trình này để hỗ trợ nguồn thu của nông dân. Theo lời một cố vấn của Ủy ban Nông nghiệp thuộc Quốc hội Thái Lan thì “đây là con đường duy nhất để chính phủ tồn tại. Không thể chấm dứt chương trình này được vì chính nhờ đó mà chính phủ lên nắm quyền. Chính phủ đang cần hạ cánh an toàn”.
Thiên Bảo theo Financial Times và Bangkok Post
