Cho đến nay, các nhà nghiên cứu nghĩ rằng họ đã có thể chứng minh bằng các phương pháp khoa học về các yếu tố cấu thành một khuôn mặt đẹp và hấp dẫn của cả hai phái nam, nữ.
Sự hấp dẫn quen thuộc
Nếu có một ai đó đã từng đến với bạn và bất chợt ngỏ lời: “Này, bạn trông quen quá. Phải chăng tôi đã từng biết bạn ở đâu đó không?” Thực sự có thể là bạn trông cũng quen đấy. Và điều đó có thể là lý do tại sao người đó lại cảm thấy ấn tượng đối với bạn. Một bài báo của Hiệp hội Khoa học Tâm lý tiết lộ rằng “những khuôn mặt quen thuộc rất dễ xử lý và phân loại”.
Ngay từ những ngày đầu của lịch sử nhân loại, con người “đã có khuynh hướng liên kết với sự quen thuộc, dễ xử lý cùng với cảm xúc thân thiện, an toàn và tin tưởng”. Tuy điều đó đã thay đổi theo thời gian nhưng sức hấp dẫn vẫn tương tự như những gì tổ tiên xa xưa của chúng ta đã từng cảm thấy.
Điều này đã được chứng minh qua một nghiên cứu năm 2012 được thực hiện bởi nhà tâm lý học Jamin Halberstadt, trong đó qua những bức ảnh chân dung, những người tham gia đã đánh giá những người nổi tiếng ở địa phương hấp dẫn hơn so với những người nổi tiếng khác. Bộ não của chúng ta đã thuyết phục chúng ta rằng những khuôn mặt quen thuộc mới thực sự hấp dẫn.
Trung bình là ưu điểm
Nếu có người nói với bạn rằng ngoại hình bạn trông trung bình, có lẽ bạn sẽ không được vui cho lắm. Tuy nhiên, một nghiên cứu năm 2012 được thực hiện bởi nhà tâm lý học Jamin Halberstadt cho thấy rằng người ta không chỉ thích các khuôn mặt quen thuộc, mà họ còn thích cả các khuôn mặt trung bình nữa.
Theo nghĩa này, một khuôn mặt trung bình là sự pha trộn của các đặc điểm khuôn mặt khác nhau, theo mức độ “trung bình”. Sử dụng hình ảnh của những người nổi tiếng quốc gia, ông Halberstadt sử dụng kỹ thuật số pha trộn các khuôn mặt cùng giới tính và quốc tịch.
Đến cuối cuộc nghiên cứu, những người tham gia đã liên tục đánh giá những hình ảnh pha trộn được xem là hấp dẫn hơn ngoại trừ những các gương mặt nổi tiếng tại địa phương. Các nghiên cứu bổ sung cũng đã xác nhận những gì Halberstadt thấy là đúng: một khuôn mặt trung bình là một khuôn mặt hấp dẫn.
Và gia đình?
Tính trung bình có thể có lợi với sự quen thuộc khi nói đến sự hấp dẫn, nhưng bạn không thể không kể đến yếu tố con người vốn thích những gì họ đã biết, đặc biệt là khi nói đến khuôn mặt. Và khuôn mặt nào bạn biết rõ hơn gia đình của chính bạn? Vâng, về điểm này có một chút kỳ lạ.
Năm 2010, một cuộc nghiên cứu bao gồm 3 thí nghiệm riêng biệt đã xác nhận rằng mọi người thường bị thu hút bởi những người hoặc giống như họ hoặc giống như cha mẹ của họ. Nghiên cứu cho biết, “người ta phát hiện thấy nơi những người giống như họ hàng của họ có sự thu hút hơn về giới tính”. Tuy nhiên, vấn đề quan trọng cần lưu ý là điều này thuộc về tiềm thức.
Một nghiên cứu trước đó cũng cho thấy mọi người bị thu hút bởi những người khác giới giống với cha mẹ của họ. “Đó là một hiện tượng cực kỳ phức tạp, như mọi người đều biết”, giáo sư Tamas Bereczkei thuộc Viện Tâm lý học Hungary tại Đại học Pécs nói.
Khuôn mặt như trẻ thơ
Được sở hữu một khuôn mặt trẻ trung, như khuôn mặt của trẻ thơ, là điều đáng thèm muốn. Một nghiên cứu cho thấy nam giới đánh giá các đặc điểm của những phụ nữ có khuôn mặt giống như em bé bao gồm “đôi mắt lớn, mũi nhỏ và cằm nhỏ” là hấp dẫn nhất. Caroline Keat, chuyên gia giao tiếp phi ngôn ngữ thuộc Đại học Colgate, New York, nói với BBC Future: “Đôi mắt to, hàng mi dài, lông mày cong, đôi môi đầy đặn, chiếc cằm nhỏ, khuôn mặt tròn, chiếc mũi nhỏ dễ thương, nếu tôi không mô tả hình ảnh một trẻ nhỏ, tôi sẽ mô tả đó là một siêu mẫu”.
Mặc dù cách một người hành động và một người trông như thế nào là hai điều rất khác nhau, mọi người có xu hướng coi những người có khuôn mặt trẻ thơ có đặc điểm giống như trẻ con, bao gồm cả sự ngây thơ, theo Keat. “Hãy quên những biểu hiện, chính cấu trúc của khuôn mặt truyền tải các tín hiệu này”, cô giải thích. “Chúng tôi có được những ấn tượng đầu tiên từ khuôn mặt và tiếp theo là mối thiện cảm.” Một nghiên cứu năm 2009 đã xác nhận thêm rằng “những người có khuôn mặt trẻ thơ gợi lên cảm giác ấm áp, tin cậy và hợp tác”.
Duy trì nét mặt đơn giản, khờ khạo
Những khuôn mặt đơn giản không chỉ giúp cho bộ não của chúng ta dễ phán đoán hơn, chúng còn là thứ mà nam giới thấy hấp dẫn nhất, theo một cuộc nghiên cứu năm 2016.
“Hãy nghĩ về một biểu tượng cảm xúc”, Bill von Hippel, giáo sư tâm lý học thuộc Đại học Queensland, nói. “Bạn chỉ có hai dấu chấm và một đường cong trên mặt, ngay lập tức mọi người sẽ xem nó như một nụ cười. Nó đơn giản, quen thuộc và dễ hiểu”. Điều đó cho thấy bộ não của chúng ta ưa thích những khuôn mặt tương đối giản dị.
Giáo sư tiếp tục giải thích: “Một phần của bộ não xử lý những điều này hoàn toàn không chủ tâm, tự động, có lẽ phần lớn là phản ứng vô thức”. Theo ông, những ấn tượng đầu tiên rất quan trọng.
Tính đối xứng
Từ lâu các nhà khoa học đã biết rằng sự đối xứng đóng một vai trò quan trọng trong việc tạo nên nét hấp dẫn của khuôn mặt, nhưng các nhà nghiên cứu không biết rõ tại sao. Trong quá khứ, người ta cho rằng sự đối xứng là dấu hiệu của sức khỏe tốt, trong khi sự bất cân xứng là biểu hiện của nhiều bất ổn về sức khỏe, như viêm amidan, quai bị và bệnh thủy đậu. Tuy nhiên, một cuộc khảo sát do nhà nghiên cứu Nicholas Pound dẫn đầu đã chứng minh rằng sự bất cân xứng, ít nhất là ở giới thanh thiếu niên, hoàn toàn không có liên quan gì đến sức khỏe.
Một giả thuyết khác, “xu hướng cảm giác”, gợi ý rằng các khuôn mặt đối xứng sẽ dễ xử lý hơn. Loại khuôn mặt này đơn giản và dễ dàng đối với bộ não của chúng ta. Một nghiên cứu năm 2003 cho thấy “tính đối xứng được ưa thích ngay cả ở những khuôn mặt quen thuộc”. Khoa học không rõ lý do tại sao con người thích sự đối xứng, nhưng các nhà nghiên cứu đồng ý rằng tính đối xứng là hấp dẫn.
Tính bất đối xứng
Mặc dù một khuôn mặt không thể vừa đối xứng lại vừa bất đối xứng, nhưng mọi người hoàn toàn có thể tìm thấy cả hai loại khuôn mặt này đều hấp dẫn. Thậm chí người ta có thể thích một khuôn mặt bất đối xứng hơn một khuôn mặt cân xứng. Nếu bạn có một khuôn mặt rất cân xứng, rất dễ xử lý, thì bạn có một vấn đề: Bạn sẽ không được nhớ đến nhiều như vậy, Claus Claus-Christian Carbon, giáo sư tâm lý học tại Đại học Bamberg của Đức, nói. Chuyên gia đã chỉ ra sự bất cân xứng nhẹ của khuôn mặt nữ diễn viên Meryl Streep để giải thích lý thuyết này. Một vài điểm không hoàn hảo trên khuôn mặt của cô đã trở thành đặc điểm nổi bật. Đặc điểm đó đã làm cho cô trở thành khác biệt và dễ nhớ hơn.
Margaret Livingstone, giáo sư sinh học thần kinh tại Đại học Y Harvard, cũng giải thích rằng bộ não của con người xử lý toàn diện các khuôn mặt, hoặc theo một nhóm, không nhất thiết phải theo từng đặc điểm. Ngoài ra, bộ não của chúng ta làm công việc này bắt đầu từ bên trái và kết thúc ở bên phải. Điều này có nghĩa là mọi người không phải lúc nào cũng phát hiện được những đường nét bất cân xứng. David Perrett, giáo sư Trường Tâm lý học và Khoa học thần kinh thuộc Đại học St. Andrew, giải thích: “Tôi nghĩ bởi vì chúng ta bận rộn xử lý một bên, nên chúng ta không nhận thấy sự khác biệt giữa các bên trái và phải.”
Khuôn mặt nam có nét nữ tính và ngược lại
Theo quan điểm sinh học, khuôn mặt nam và nữ có khác nhau một chút. Theo tiết lộ của Trường Tâm lý học thuộc Đại học Aberdeen và Khoa Tâm lý học thuộc Đại học Stirling ở Scotland, các hormone bộc lộ nhiều chi tiết trong số những khác biệt này, như xương gò má nổi bật hơn và xương hàm lớn hơn ở nam giới.
Người ta phát hiện ra rằng những đặc điểm giới tính, chủ yếu là các chi tiết khác nhau giữa chất nam tính và chất nữ tính, rất hấp dẫn. Theo các nhà nghiên cứu, sở dĩ được coi là hấp dẫn bởi vì chúng biểu thị cho “những gien tốt” hay có lẽ là sự khỏe mạnh.
Năm 2016, các nhà nghiên cứu cũng phát hiện ra cái mà họ gọi là “hiệu ứng Johnny Depp”, đó là khi khuôn mặt nam có chứa đựng nét nữ tính, điều này được cho là hấp dẫn hơn. Theo giải thích của Jamin Halberstadt, giáo sư Khoa Tâm lý học ở Otago, mọi người thường thực sự thích khuôn mặt nữ tính hơn.
Những khuôn mặt mơ hồ không chỉ là một sở thích ở phương Tây. Theo một cuộc nghiên cứu về lớp mỡ trên khuôn mặt được thực hiện ở El Salvador, kể cả những người không truy cập internet cũng cho thấy rằng họ ưa thích những người đàn ông có đặc điểm khuôn mặt nữ tính hơn cũng như những phụ nữ có đặc điểm nam tính hơn.
