Mướp vườn bông trổ vàng tươi
Thấy miệng em cười bẽn lẽn anh thương
Có mấy loại mướp thường được bà con ở miền Tây Nam bộ trồng: mướp đắng (khổ qua), mướp khía (trái có khía màu trắng mốc) và mướp hương hay còn gọi là mướp ta. Những khoảnh đất nhỏ phía sau hoặc trước sân nhà ở miền quê hầu như đều tận dụng để trồng mướp, loại rau xanh sạch và ngon.
Món phổ thông là bông mướp xào tép: bông đực mọc thành chùm dạng chùy, trong khi các bông cái mọc đơn độc, cả hai đều có màu vàng tươi, sặc sỡ. Bông đực không cho trái nên được tận dụng để xào tép, làm món ăn cơm. Bông và đọt mướp non mới hái về được tước lớp xơ, ngắt khúc vừa phải, rửa sạch, để ráo. Chạy nò được mớ tép bạc đem lột vỏ xào chung với bông mướp, nếu không có tép cũng không sao, nhà quê xào bông mướp với mỡ tỏi đã ngọt ngon.
Bắc chảo mỡ (hoặc dầu) nóng, phi tỏi cho thơm, nếu có tép thì xào tép trước, nêm nếm rồi múc tép ra. Cho đọt, bông mướp vô xào vừa chín thì nhắc xuống, nêm lại, gắp ra dĩa rồi trút tép trở lại, rắc thêm ít tiêu xay nhuyễn. Bông mướp xào chấm nước tương hoặc nước mắm ớt, ăn với cơm gạo thơm mới nấu. Bữa cơm đơn sơ sao mà ngon vậy!
Canh mướp hay mướp xào cũng là món ăn thường ngày của bà con.Trái mướp nấu canh hay xào đều rất ngọt. Chỉ cần ít con tép lột vỏ hay ít thịt bằm là có được tô canh nóng hổi, thơm lựng hương vị quê mùa. Thường khi làm vịt, ngỗng, gà, phần xương giò, cổ, cánh được bà con bằm thật nhuyễn, nêm nếm vừa ăn rồi hái lá mướp xanh non về rửa sạch để gói. Muốn có thêm chất béo, mỗi gói thêm một hột đậu phộng rang vàng đã sạch vỏ. Xếp những gói thịt vào xửng rồi hấp cách thủy sẽ có món ăn lạ miệng mà thơm ngon. Cũng có thể thay xương gia cầm bằng rắn nước, rắn trun hay chuột đồng đã làm sạch, bằm nhuyễn gói lá mướp. Thịt của mỗi loài có hương vị riêng nhưng đều ăn hoài không ngán.
