Tuy trong thời gian qua, thông tin về những dấu hiệu hồi phục kinh tế của Liên minh châu Âu (EU) khiến cho nhiều nhà bình luận lạc quan, nhưng chừng ấy chuyển biến chưa đủ làm sáng lên bức tranh toàn cảnh đang u ám. Tỷ lệ thất nghiệp hai con số vẫn còn là nỗi ám ảnh của hàng chục triệu người châu Âu, đến nỗi ở nhiều nơi, sự lo sợ chuyển thành nỗi căm phẫn đối với chính quyền. Đặc biệt ở ba nước từng lâm vào khủng hoảng trầm trọng là Hy Lạp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, tỷ lệ thất nghiệp ở giới trẻ vẫn tiếp tục lên cao, có khi đến hơn 20%, kéo theo nhiều hệ lụy, trong đó đáng kể là tình trạng sụt giảm lương bổng, tiền hưu và các chi trả cho an sinh xã hội.
Mozambique, đất nước đang đón nhận nhiều người Bồ Đào Nha đến làm việc
Hậu quả của chính sách thắt lưng buộc bụng khiến nhiều cuộc biểu tình lớn nổ ra khắp nơi, nhất là tại các thành phố Athens (Hy Lạp), Lisbon (Bồ Đào Nha) và Madrid (Tây Ban Nha). Tại Madrid, trong đám biểu tình có nhiều bác sĩ phản kháng lại biện pháp tư hữu hóa bệnh viện, đặt họ vào tình thế có thể mất việc, cho dù nhiều người đã phục vụ trong ngành y từ 15-20 năm. Đi ra nước ngoài tìm một tương lai khá hơn là sự chọn lựa của nhiều người. Nhưng không phải ai cũng đến được một nước châu Âu khác có đời sống kinh tế tạm ổn như Đức chẳng hạn, nhiều người phải rời khỏi châu Âu để kiếm sống và nơi họ lựa chọn lại chính là những thuộc địa cũ của nước họ. Người Tây Ban Nha với đất nước Argentina là một ví dụ. Nền kinh tế Tây Ban Nha đang ở vào tình trạng suy thoái nghiêm trọng, trong khi Argentina tuy lạm phát còn nặng nề và còn tồn tại nhiều vấn đề xã hội nhưng vẫn cung cấp cho người Tây Ban Nha những cơ hội làm việc và sinh sống thoải mái hơn so với chính đất nước họ. Họ được chính quyền và người dân Argentina dành cho sự tiếp đón nồng hậu, bởi trên 2/3 dân tộc Argentina là hậu duệ của người châu Âu, cho dù ban đầu chỉ có 4% dân số là người nhập cư thế hệ thứ nhất. Bên cạnh đó, đất nước Argentina rất cần lao động có kỹ năng, vì thế, về mặt thủ tục, người nhập cư chỉ cần tấm hộ chiếu và một chứng chỉ cảnh sát để được chăm sóc sức khỏe và giáo dục, được ở lại trên đất nước Argentina, cho dù họ chưa có việc làm. Lợi thế cuối cùng của người nhập cư Tây Ban Nha sống ở Argentina là cả hai dân tộc cùng sử dụng một ngôn ngữ và phong tục tập quán có nhiều điểm tương đồng.
Với người tìm việc Bồ Đào Nha, Brazil là sự lựa chọn tốt nhất. Ngoài việc cả hai cùng có chung một ngôn ngữ, Brazil còn là nước có tiềm năng dầu lửa và hiện cùng với Trung Quốc, Ấn Độ là những nền kinh tế đang trỗi dậy. Không chỉ Brazil, hai thuộc địa cũ của người Bồ Đào Nha ở châu Phi là Mozambique và Angola cũng là đích đến của họ. Tại Lisbon, người dân xếp hàng rồng rắn trước sứ quán hai nước châu Phi kể trên, nói lên một hiện tượng nghịch thường, vì chỉ mới cách nay mấy năm, Bồ Đào Nha còn là mục tiêu tìm đến của người nhập cư từ nhiều nơi trên thế giới. Theo các số liệu của lãnh sự quán Bồ Đào Nha ở Maputo, thủ đô nước Mozambique, năm 2012 có đến 17 ngàn người Bồ Đào Nha đến sống ở những tỉnh phía nam của Maputo, Gaza và Inhambane, và con số này đang có chiều hướng gia tăng trong năm nay. Con số trên thực tế chắc chắn còn cao hơn nhiều, vì có nhiều người Bồ Đào Nha mượn visa du lịch đến Mozambique, làm chui một thời gian rồi về nước khi visa hết hạn, sau đó lại lấy visa mới trở qua nước châu Phi này. Đề cập đến những người Bồ Đào Nha ra đi vì lý do kinh tế này, chị Antonia Jorge, phụ trách nhân sự tại một bệnh viện ở Mozambique, đã nhận xét: “Đó là sự trớ trêu của lịch sử, trước tiên họ đến chiếm nước chúng tôi làm thuộc địa, còn bây giờ họ đến để chúng tôi giúp họ, thật là thú vị!”.
Lê Nguyễn tổng hợp
