Những ngày cuối năm 2015, IS tháo chạy khỏi thành phố Ramadi khi bị các lực lượng an ninh Iraq tấn công, đánh dấu thiệt hại nặng về lãnh thổ kiểm soát của tổ chức khủng bố này cả ở Iraq và Syria. Thành tựu này có được nhờ sức ép rất lớn của liên quân do Mỹ đứng đầu và chiến dịch không kích của Nga.
Tổ chức phân tích, nghiên cứu tình báo toàn cầu Stratfor vừa công bố dự báo năm 2016, các lực lượng quốc tế sẽ tiếp tục tăng cường chiến dịch không kích vào các mục tiêu IS ở Iraq và Syria, tập trung vào các hoạt động khai thác và vận chuyển dầu mỏ vốn là nguồn thu quan trọng của phiến quân.
Nhận định này phù hợp với Báo cáo Dầu mỏ Iraq công bố hôm 28-12-2015 cho thấy thời kỳ buôn lậu dầu đỉnh cao của IS đã chấm dứt và phiến quân đang phải đối mặt với những khó khăn rất lớn trong hoạt động phi pháp này.
Những cuộc không kích dữ dội của Mỹ và Nga đã phá hủy hàng trăm xe tải chở dầu của IS, đánh sập nhiều cơ sở lọc dầu, khiến phiến quân giờ đây phải lọc dầu bằng các phương pháp thô sơ, tạo ra các sản phẩm kém chất lượng. Bên cạnh đó, giá dầu thế giới được duy trì ở mức thấp, khiến lợi nhuận IS thu về từ hoạt động này ngày càng giảm, trong khi nhu cầu sử dụng xăng dầu trong lãnh thổ do IS kiểm soát tăng cao, dẫn tới tình trạng thiếu hụt.
Phiến quân không còn đủ xăng dầu để thỏa mãn nhu cầu trong lãnh thổ kiểm soát nữa, khiến giá dầu không còn ở mức ưu đãi và lượng dầu dành cho xuất khẩu hầu như không còn. Các xe dầu khi được xuất ra nước ngoài, trừ đi các khoản chi phí nhiên liệu, thời gian và hối lộ thì lợi nhuận không còn là bao – Báo cáo Dầu mỏ Iraq nhấn mạnh.
Với việc đánh mất nhiều thành phố, làng mạc và nguồn thu lớn từ dầu mỏ, IS được dự đoán sẽ phải co cụm vào các vùng lãnh thổ cốt lõi để cầm cự, không còn có thể thực hiện các chiến dịch tấn công bành trướng dữ dội như năm 2015. Để bù lại, lãnh đạo IS nhiều khả năng sẽ hối thúc phiến quân thực hiện các vụ tấn công ở phương Tây và Trung Đông, như những vụ khủng bố ở Paris vừa qua.
Các vụ tấn công này sẽ thổi bùng hiệu ứng sợ hãi, kỳ thị Hồi giáo trong lòng xã hội phương Tây và có thể làm rạn nứt Liên minh châu Âu. Các nước sẽ tăng cường kiểm soát biên giới, duy trì hệ thống căn cước công dân từng quốc gia, phá vỡ nguyên tắc tự do đi lại của EU. Việc thắt chặt kiểm soát biên giới sẽ khiến dòng người tỵ nạn bị tắc nghẽn ở các nước tây Balkan, khu vực vốn đang chứng kiến những căng thẳng về tôn giáo và sắc tộc.
IS cũng sẽ tìm cách củng cố sự có mặt tại các vùng đất mới, đặc biệt là ở Afghanistan. Sau hơn một năm nhóm này xuất hiện tại đây, số lượng chiến binh Afghanistan trung thành với IS vẫn còn ở mức tương đối ít. Năm 2016, IS nhiều khả năng sẽ tăng cường hiện diện tại Afghanistan với những điều chỉnh cho phù hợp với văn hóa và tính chất bộ tộc ở đất nước này.
Tuy nhiên, IS ở Afghanistan sẽ vấp phải sự chống đối quyết liệt của Taliban, nhóm phiến quân vẫn rất hùng hậu ở đất nước này trong năm 2016, và đụng độ bạo lực giữa hai nhóm sẽ tiếp tục bùng phát trong năm tới.
Nga và Mỹ sẽ vẫn không thể thống nhất được về mặt chiến lược để hợp tác chặt chẽ trong cuộc chiến chống IS. Dù hai nước có thể có những nhượng bộ về mặt chiến thuật để tăng cường chiến dịch không kích, IS vẫn khó thể bị xóa sổ trong năm 2016.
Đ.N (DNSGCT)
