Phiên đấu giá “Modern art day sale” của Sotheby’s Hong Kong sẽ diễn ra vào ngày 10/10, trong đó, tấm bình phong “Nhà tranh gốc mít” (1957) được giới thiệu của cố họa sĩ Nguyễn Văn Tỵ là tác phẩm sao chép.
Chuẩn bị cho phiên đấu giá Ngày giảm giá nghệ thuật hiện đại vào ngày 10/10, Sotheby’s đăng trên website bức bình phong sơn mài gỗ L’image traditionnelle d’une maison de paysan (Hình ảnh một nhà tranh truyền thống) đề tên họa sĩ Nguyễn Văn Tỵ. Mức giá dự kiến 700.000-1.000.000 HKD (2-2,9 tỷ đồng). Ở phần ghi chú, họ viết: “Tác phẩm này tương đương bức Nhà tranh gốc mít (1958) của Nguyễn Văn Tỵ tại Bảo tàng Mỹ thuật ở Hà Nội”.
Họa sĩ Nguyễn Bình Minh – con gái họa sĩ Nguyễn Văn Tỵ, nguyên phó giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam – khẳng định tác phẩm do Sotheby’s đấu giá là giả. “Bố tôi không làm bức bình phong tranh gốc mít nào như vậy cả. Họ chép lại rồi lấy tên ông gắn vào là không được phép”, chị nói. Họa sĩ cho biết bố chị chỉ sáng tác Nhà tranh gốc mít, kích thước 67×105 cm, hiện trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam. Gia đình mong muốn nhà đấu giá gỡ tác phẩm hoặc không đề tên họa sĩ Nguyễn Văn Tỵ.
Ông Nguyễn Anh Minh – Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam – cho biết bảo tàng mua tác phẩm năm 1960, sau khi bức sơn mài đoạt giải A tại Triển lãm Mỹ thuật Toàn quốc. Hiện bức này được lưu giữ, trưng bày tại đây. Nhà nghiên cứu Ngô Kim Khôi nhận xét bức tranh mang vẻ đẹp đằm thắm, sâu sắc và có đường nét sắc sảo. Trong khi tác phẩm do Sotheby’s rao bán khá mới, màu sắc rực rỡ, cách làm sơn mài vụng về.
Trái với lần rao bán tác phẩm nhái của Tô Ngọc Vân và Trần Văn Cần, lần này, Sotheyby’s lại ghi thông tin về tác phẩm “Nhà tranh gốc mít” khá khó hiểu. Trong phần ghi chú”tương đương” (Comparable to) của nhà đấu giá với bức “Nhà tranh gốc mít” (1958) đang bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Hà Nội”; được ông Minh nói: “Trong nghệ thuật không có khái niệm tương đương, chỉ có tranh gốc, tranh giả và tranh nhái. Họ viết như thế là đánh tráo khái niệm, lừa đảo. Ngoài ra, bản gốc chỉ gồm một tấm, không phải ba tấm như Sotheby’s đăng tải”.
Trước đó, hồi tháng 9/2019, Sotheby’s Hong Kong rút hai bức ‘Lá thư’ – Tô Ngọc Vân và ‘Hai cô gái’ – Trần Văn Cẩn khỏi phiên đấu giá vì bị cho là tranh giả. Bức ‘Family Life’ (Đời sống gia đình) của Lê Phổ cũng bị giới chuyên môn nghi là tranh giả dù bán với giá 1,1 triệu USD.
Năm 2016, Christie’s bán bức Thuyền trên sông Hương của Tô Ngọc Vân với giá 57.000 USD và Lady of Hue của Lê Văn Đệ với giá 89.000 USD. Tuy nhiên, Bảo tàng Mỹ thuật Hà Nội cũng treo hai bức tranh giống hệt. Phía bảo tàng nói họ mua bức của Tô Ngọc Vân năm 1965 và bức của Lê Văn Đệ năm 1976. Ông Tô Ngọc Thành – con trai danh họa Tô Ngọc Vân – cho biết hai bức tranh trên được sao chép nhiều lần, rất khó để có thể xác định bức nào là nguyên mẫu.
