Quanh năm suốt tháng, ngày nào Estaba Yanez cũng dậy khi gà gáy sáng để đến công trường ở Perris đông kiều dân hispanic (gốc Mỹ Latinh) phía nam đại đô thị Los Angeles. Dẫu đóng đủ mọi thứ thuế, kể cả góp quỹ hưu trí, Yanex vẫn làm việc quần quật, không được quyền nghỉ lấy một ngày và cũng chẳng hề có bảo hiểm y tế.
E.Yanez là một trong số 11 triệu người Mexico sống không giấy tờ ở Mỹ – vấn đề nóng trong cuộc vận động tranh cử tổng thống Mỹ hiện nay. Ứng viên tranh cử vào Nhà Trắng của đảng Cộng hòa Donal Trump tấn công thẳng thừng người Mexico di cư bất hợp pháp tới Mỹ toàn là những tội phạm xấu xa cướp của, hiếp người, hứa hẹn khi làm tổng thống sẽ cho xây ngay tường cao phân cách Mỹ – Mexico. Vừa qua, tối cao pháp viện Mỹ lại phong tỏa các biện pháp Tổng thống Barack Obama đề xuất năm 2014, nhằm bảo vệ 4-5 triệu người Mexico và đòi chính quyền trục xuất… làm tình hình thêm phức tạp, rối ren.
E.Yanez cảm thấy bị thương tổn và uất hận. Sau 12 tiếng đồng hồ lao động cực nhọc, E. Yanez bức bối nói với báo chí: “Tôi tới Mỹ năm 16 tuổi, theo đuổi giấc mơ Mỹ và kiếm cho con cái một tương lai tốt đẹp”.
Theo số liệu của Viện chính sách công cộng California, có khoảng 2,6 triệu người sống ở California, chiếm 6% dân số 39 triệu người, đóng 12 tỉ USD tiền thuế cho địa phương và liên bang, nhưng không được hưởng lợi lộc gì từ phúc lợi xã hội.
Nhà nông nghiệp Harold McClarty, miền Trung California – vườn rau nước Mỹ, phát biểu: “Họ như bất kỳ ai tạo nên California giàu có này, nền văn hóa phong phú này. Thật là ngốc nghếch bảo rằng tống họ về nơi xuất phát. Không những không hiện thực mà còn không có đạo lý nữa”. Còn nhà báo từng đoạt giải thưởng Pulitzer danh giá, Josse Antonio Vargas thì cho rằng: “Nền kinh tế của chúng ta sẽ đổ vỡ, nếu không có những người lao động không giấy tờ”.
Lê Lành theo Le Parisien, Los Angeles Times (DNSGCT)
