Các nhà khảo cổ học và các chuyên gia bảo tồn đang hết sức lo âu bởi cuộc nội chiến khốc liệt tại Syria đang đe dọa xóa sổ thành phố cổ Aleppo, được coi là một trong những khu dân cư lâu đời nhất trên Trái đất cùng rất nhiều di sản nghệ thuật và kiến trúc tại đây.
Là thành lũy của quân nổi dậy chống chính quyền của Tồng thống Bashar al-Assad, Aleppo đã có một nền văn minh 5.000 năm nên trong lòng thành phố chứa đựng biết bao di tích kiến trúc và tác phẩm nghệ thuật quá khứ. Nằm ở ngã tư các con đường giao thương thời cổ đại, Aleppo đã chứng kiến sự trỗi dậy và suy tàn của nhiều đế quốc. Những đạo quân hùng mạnh của Alexander đại đế, Thành Cát Tư Hãn, Tamerlam và tướng quân Hồi giáo Saladin từng tấn công cũng như trấn giữ cửa ngõ quan trọng này.
Trong những ngày chiến tranh ác liệt vừa qua, đạn pháo của quân chính phủ liên tục bắn phá Aleppo, hủy hoại nhiều kiến trúc cổ, ngay những tấm cửa bằng sắt dày và kiên cố của tòa thành được xây dựng từ thời Trung cổ cũng bị phá nát bởi đạn pháo. Bên dưới thành trì này còn chứa đựng nhiều phế tích thời đại Đồ đồng cũng như các công trình xây dựng vào thời đế chế La Mã. Ở Aleppo còn có một đô thị cổ với một giáo đường Hồi giáo thế kỷ XII và hàng loạt ngôi nhà được trang trí bằng màu sắc đặc trưng thời Trung cổ và cơ man những tác phẩm nghệ thuật, những bức bích họa quý giá… Tất cả đang làm mồi cho đạn pháo, theo lời bà Bonnie Burnham, Chủ tịch Quỹ World Monuments, một tổ chức chuyên bảo tồn các di sản văn hóa của nhân loại. Chính quỹ này đã tham gia công tác trùng tu, bảo tồn di sản của Aleppo nhiều năm trước khi cuộc nội chiến ở Syria diễn ra.
Trong số các di chỉ khảo cổ có nguy cơ bị xâm hại hoàn toàn theo lời bà Burnham, có đền thờ Thần Bão tố được xây dựng từ trước Công nguyên 2.000 năm và được coi là một trong những kiến trúc cổ lâu đời nhất thế giới. Trong đền có những bức chạm khổng lồ tuyệt đẹp nhưng chỉ được bảo vệ sơ sài bằng các bao cát và mái che bằng tôn đã cũ nát, khó lòng tồn tại được nếu cuộc nội chiến cứ mãi kéo dài và không bên nào quan tâm bảo vệ các di sản vô giá đó. Bà Burnham cảnh báo: “Đây là vùng văn hóa giàu có nhất của Trung Đông, nên sẽ là mất mát không gì bù đắp nổi nếu những di tích này bị hủy hoại”.
