1. Tôi nhớ, đó là một đêm trăng rất tròn và sáng. Trong cái lạnh khô, khác hoàn toàn với cái lạnh mang hơi ẩm mưa của Đà Lạt hay Tây Nguyên khiến cảm giác như ánh sáng được cô đặc lại, vằng vặc trên con đường vắng. Những mái nhà nhấp nhô, những tường rào bằng đá thẳng tắp nối tiếp lên xuống. Trăng sáng đến độ giật mình khi đứng trên ban công bất chợt nhìn thấy cái vòng tròn sắc nét nổi rõ bên cạnh vòm lá một cây cổ thụ.
Buổi chiều, từ Đồng Văn về Mèo Vạc chúng tôi đi qua “con đường hạnh phúc” Mã Pí Lèng. Trước đó, chúng tôi đã đi qua những địa danh như Cổng trời Quản Bạ nhìn xuống thấy Núi đôi cô tiên, bức tường thành bằng đá, cột cờ Lũng Cú và ngồi uống ly cà phê ở phố cổ Đồng Văn. Không phải buổi chợ nên cảm được cái hiu hắt của chợ huyện vùng cao. Dãy nhà cổ mái ngói âm dương, có những ngôi nhà đã xuống cấp nhiều nhưng gắng gượng tồn tại, níu chút vàng son thời phồn vinh. Các nhà nghỉ nhộn nhịp giữ chân du khách ở lại. Sóng wifi khá mạnh, gần ba mươi tấm hình post lên Facebook bằng điện thoại di động trong vòng chưa đến một phút.
Lúc đứng ở cột cờ Lũng Cú, trời trong, gió không mạnh lắm nhưng chớm lạnh, nắng không còn rực khiến chúng tôi phải vội vì sợ sương chiều xuống, đường đèo lại quanh co, hiểm trở. Mà quả vậy, may là còn chút nắng vàng cho chúng tôi có những bức ảnh rõ nét. Sau đó mặt trời xuống rất nhanh.
Đã lên đến Lũng Cú, chúng tôi tưởng đã quen dần “cảm giác mạnh”, thế nhưng khi đứng ở điểm dừng chân trên đèo Mã Pí Lèng mới thấy choáng ngợp trước thiên nhiên kỳ vĩ, quá sức tưởng tượng. Vẫn mây trên đầu, trước mặt như với tay là chạm đến. Vực sâu hun hút bên dưới.Dòng sông Nho Quế uốn lượn cắt đôi dãy núi như vết đứt gãy làm thành vực có tên gọi là hẻm Tu Sản. Những dãy núi cao, nhọn hoắt liên hoàn như thế nhưng bàn tay con người đã làm thành được những đường cong tuyệt đẹp là những con đường vắt qua những dãy núi. Một nhóm trẻ đang cắt cỏ, vài đứa đung đưa mình trên sườn núi, bên dưới là vực sâu và chúng chẳng có gì gọi là “bảo hiểm”, vài đứa nghỉ tay ngồi trên đường. Chúng tôi tặng chúng gói bánh, hỏi cắt cỏ cheo leo vậy có sợ không, chúng nói rằng quen rồi và cười thật tươi. Dường như, bất kỳ hoàn cảnh khắc nghiệt nào con người cũng hòa hợp với thiên nhiên.
Hầu như suốt đường về Mèo Vạc câu chuyện giữa chúng tôi chỉ quanh quẩn về sự hùng tráng của hai mươi kilomet đường đèo đã đi qua và thầm cảm ơn thế hệ những người đi mở đường để bước chân của con người nhiều vùng miền đến gần với nhau hơn.
Con đường nối tiếp con đường vòng vèo lưng chừng núi. Có những khúc quanh ngoặt và nhỏ không thể nhỏ hơn. Cảm giác như đang chơi trò ú tim. Và cuối cùng thung lũng hiện ra, đường bê tông hay láng nhựa rộng rãi, nhà hai bên đường, rồi phố, rồi chợ. Mèo Vạc nơi dừng chân cuối của chặng đường, nghỉ lại một đêm rồi mai chúng tôi về phố.
Đêm tháng Bảy nhiệt độ tầm khoảng 24 – 26oC.Sau bữa cơm chiều, chúng tôi kéo đoàn đến nhà một đồng nghiệp, quê Mèo Vạc, làm việc ở Hà Giang. Những đứa trẻ má ửng hồng lăng xăng khi nhà có khách. Hai chiếc chiếu lớn được trải ra giữa nhà. Chỉ có rượu ngô và mận. Toàn cây nhà lá vườn. Chủ nhà chỉ hai cây mận trước sân và nói với chúng tôi rằng mới hái ban chiều khi nghe báo tin có khách.
– Ở đây nhà nào cũng có sẵn vài… lu rượu ngô. Nhiều lúc người ta uống rượu thay nước. Trẻ con mới sinh ra đã chấm rượu vào đầu lưỡi để em bé không bao giờ bị viêm họng.
Giọng trầm hẳn xuống, bạn nói tiếp:
– Trên này lao động chính là phụ nữ và trẻ em.
Chúng tôi nhìn nhau, nghe mà xót xa!
Càng về khuya càng lạnh dù ngồi trong nhà đóng kín cửa. Những chén rượu cụng rồi chuyền tay nhau. Mận không ngọt lắm, có vị hơi chát nhưng kết hợp với rượu ngô thật ấm áp trong không gian lạnh, buồn nghe được cả tiếng chim đêm vọng lại từ bên ngoài.
Chủ khách chia tay nhau. Men rượu thấm đã hơi ngà. Những cái bắt tay thật chặt hẹn gặp lại mà không biết khi nào mới có dịp!
Chúng tôi có một buổi sáng lang thang ở phố chợ. Hiểu thêm cuộc sống bà con nơi đây. Chỉ vào tấm bảng nhỏ gắn trước khách sạn, bạn cho biết: “Điểm dịch vụ nào có bảng này là đối tác chính thức của công viên địa chất toàn cầu, họ phải đáp ứng các tiêu chí và được đánh giá chứng nhận, tạo sự an tâm cho khách hàng”. Chúng tôi cũng đã ghé mua mật ong tại một địa điểm có gắn logo này.
Từ Mèo Vạc về Hà Giang cũng vẫn những cung đường quanh co hiểm trở nhưng có lẽ ai nấy đã quen. Vẫn là các dãy núi nối tiếp nhau qua các thung lũng Pải Lủng, Sủng Trà, Lũng Phìn, Sủng Máng, Sủng Trái, Mậu Duệ… Vẫn là mây trời, đá và ngô.Quả đúng như bạn nói, cao nguyên đá mùa nào cũng đẹp, mùa này, mùa xanh bạt ngàn của ngô là cái đẹp hứa hẹn sự no đủ.
2. Bây giờ đang là mùa mận. Có lẽ tôi không nhớ lại đêm ở Mèo Vạc quay quắt như thế này nếu trên Facebook không tràn ngập những rổ mận tươi nhìn bắt thèm. Chuyến đi đã mấy năm rồi, dù vẫn thường xuyên liên lạc với nhau qua Facebook nhưng nghĩ đến cơ hội gặp lại các bạn nơi ấy thấy đường quá đỗi xa xôi!
Hẹn một mùa hoa, mùa nhan sắc Hà Giang, lần lữa, hẹn hoài rồi hẹn tiếp!
