Để ung thư vú không còn là nỗi sợ hãi

Trung tuần tháng 10 vừa qua, Bộ Y tế cùng Quỹ hỗ trợ bệnh nhân ung thư Ngày mai tươi sáng đã chính thức phát động chiến dịch “Tầm soát ung thư vú khi sang tuổi 40” nhân tháng phòng chống ung thư vú thế giới. Theo đó, quỹ này sẽ phối hợp với hệ thống các bệnh viện có chuyên khoa ung thư tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh để triển khai khám sàng lọc miễn phí ung thư vú cho phụ nữ từ 40 tuổi trở lên, độ tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao nhất. Việc phát hiện sớm ung thư vú không những giúp điều trị tốt cho người bệnh mà còn có ý nghĩa lớn về mặt kinh tế xã hội.

Các yếu tố nguy cơ ung thư vú

Ở Hà Nội, cứ 100.000 phụ nữ thì có 30 người bị ung thư vú còn ở TP.HCM con số này là 20. Và cứ mỗi năm, trên cả nước lại có thêm 14.000 phụ nữ bị mắc bệnh. Ung thư vú luôn là nỗi ám ảnh của phụ nữ không chỉ vì nguy cơ mất đi bộ ngực mà việc điều trị cũng khá phức tạp. Căn bệnh này diễn biến âm thầm, ở giai đoạn đầu bệnh không có biểu hiện gì đặc biệt. Khi khối u tiến triển, người bệnh sẽ thấy có các triệu chứng như: khối u cứng dính vào thành ngực hoặc da trên vú, không đau và khó di động. Nhiều trường hợp vú to ra hoặc có thay đổi hình dáng, núm vú bị lún hoặc xù xì, nổi mẩn trên hoặc xung quanh núm vú, tiết dịch hay chảy máu…

Nguyên nhân gây ung thư vú đến nay vẫn chưa rõ. Nhưng các yếu tố nguy cơ có thể kể đến gồm: (1) Tuổi: 78% số bệnh nhân ung thư vú ở độ tuổi 50 hoặc trên 50, (2) Tiền sử ung thư vú gia đình, (3) Không có con hoặc sinh con muộn, (4) Mãn kinh muộn hoặc dùng liệu pháp hormon thay thế sau mãn kinh, (5) Các yếu tố nguy cơ khác từ môi trường sống hóa chất, uống nhiều rượu hay chế độ ăn nhiều chất béo…

Tại nhiều nước có nền kinh tế phát triển chụp nhũ ảnh (mamographie) là phương tiện được khuyến cáo để phát hiện sớm ung thư vú, giúp giảm tỷ lệ tử vong do ung thư vú 50%. Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo đối với các nước đang phát triển nên sử dụng siêu âm như là phương tiện tầm soát u vú trong cộng đồng. Những trường hợp phát hiện có u hoặc có nghi ngờ (có yếu tố nguy cơ) sẽ chuyển chụp nhũ ảnh, vì siêu âm rẻ hơn, không độc hại, có thể thực hiện đại trà trong cộng đồng và có thể phát hiện các khối u vú nhạy hơn nhũ ảnh. Tuy nhiên siêu âm phân biệt u lành với ung thư không chính xác bằng nhũ ảnh, nhất là đối với các u nhỏ.

Điều trị tốt khi được chẩn đoán sớm

Việc tầm soát và phát hiện sớm ung thư vú có ý nghĩa rất lớn trong điều trị. Nếu được phát hiện ở giai đoạn đầu có thể chữa khỏi bệnh tới hơn 80%, ở giai đoạn 2, tỷ lệ này sẽ là 60%, sang giai đoạn 3 khả năng khỏi hẳn thấp và đến giai đoạn 4 thì thường việc điều trị chỉ để kéo dài cuộc sống, giảm bớt các triệu chứng đau đớn. Chính vì vậy, việc sàng lọc phát hiện sớm đóng một vai trò quan trọng.

Bác sĩ Diệp Bảo Tuấn, Phó giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP. Hồ Chí Minh cho biết: “Điều trị ung thư vú hiện nay đã có những bước tiến lớn về phương pháp điều trị như phẫu thuật, xạ trị, hóa chất và kết hợp với các phương pháp điều trị khác như liệu pháp nội tiết tố, liệu pháp sinh học (điều trị nhắm trúng đích) và thực tế đã cải thiện đáng kể chất lượng điều trị ung thư vú. Tuy nhiên, yếu tố then chốt vẫn là việc điều trị khi ung thư đang ở giai đoạn sớm. Chính vì vậy, việc tầm soát và phát hiện sớm ung thư vú ngay khi phụ nữ sang độ tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao (từ độ tuổi 40 trở lên) là rất quan trọng”.

Còn theo Giáo sư Nguyễn Chấn Hùng thì không chỉ có lưỡi dao mổ ngày càng nhẹ nhàng, điều trị gọn gàng và chuẩn xác hơn căn bệnh ung thư vú mà việc tái tạo vú ngày càng tuyệt vời. Khoảng hai thập niên trước, đoạn nhũ rồi phải chờ ít nhất ba năm mới tạo vú mới. Ngày nay, việc tái tạo vú có thể tiến hành ngay sau khi phẫu thuật. Xạ trị thì “thần kỳ” hơn. Nay thì các máy xạ trị hiện đại phát huy tác dụng êm ái và chính xác, giết càng nhiều tế bào ung thư, gây tổn hại càng ít mô lành. Hóa trị thì hiệu quả hơn. Sau mổ bác sĩ dùng thuốc giết các tế bào ung thư rơi rớt nhằm giảm nguy cơ tái phát hoặc di căn, đây là hóa trị hỗ trợ. Hóa trị cũng dùng điều trị những người bệnh có ung thư đã lan tràn trong cơ thể. Ngoài ra, hiện có rất nhiều loại thuốc mới với các liệu pháp mới như: liệu pháp nội tiết được dùng trị các ung thư nhạy với hormone và liệu pháp nhắm trúng đích.

Trên thế giới tỷ lệ sống còn ung thư vú đã tăng lên, nhờ chẩn đoán sớm, các phương pháp điều trị mới và biết rõ căn bệnh hơn. Bảo tồn tuyến vú giữ được dáng hoa hoặc tái tạo tuyến vú trả lại dáng hoa. Hiện nay trên toàn cầu có hơn bốn triệu phụ nữ ung thư vú sống còn năm năm và có nhiều người sống lâu hơn hoặc trị khỏi bệnh. Vì vậy, Bộ Y tế đã phát động chương trình nói trên nhằm giúp phụ nữ Việt Nam nâng cao nhận thức về ung thư vú và có ý thức tầm soát phát hiện sớm căn bệnh gây tử vong hàng đầu này khi bước sang tuổi 40.

• Trọng Đức