Nghệ sĩ đương đại người Việt quốc tịch Đan Mạch Danh Võ đang có một triển lãm sắp đặt tại gallery White Cube ở Hongkong; đây là lần đầu tiên anh trưng bày tác phẩm tại gallery danh tiếng này, cũng là lần đầu tiên giới thiệu nghệ thuật ý niệm của mình với công chúng lãnh thổ Hongkong.
Giống như nhiều triển lãm sắp đặt của anh trước đây, lần này Danh Võ trưng bày nhiều mảnh vụn vỡ (fragment) bao gồm đồ vật tự nhiên hay nhân tạo, văn bản, thư tín… được sắp đặt ở nhiều gian triển lãm, với nhiều tên gọi khác nhau ở mỗi gian, mà trung tâm là một phòng trưng bày hơn 450 mảnh xương hóa thạch của loài voi ma-mút khổng lồ sống trong Kỷ Pleistocene(*) và một chạm khắc hình Chúa Jesus trên ngà voi ở thế kỷ XVII, tất cả được treo lên trên trần phòng. Nói như giám tuyển của triển lãm Mathieu Paris thì Danh Võ “làm việc với những mảnh… Từ vựng nghệ thuật của anh là về những mảnh vụn vỡ”. Trong số những fragment ở triển lãm này có những thứ liên quan trực tiếp đến thân phận của anh, một người sinh ra vào năm 1975 sau đó đã cùng gia đình rời quê hương trên một con tàu di tản rồi được cứu trên biển và đưa sang Đan Mạch định cư; cùng nhiều thứ khác gắn với lịch sử nhiều biến động của Việt Nam, lịch sử của những xứ sở khác mà anh đã từng sống và làm việc, sáng tác. Toàn bộ những fragment được sắp đặt tại triển lãm là một cuộc đối thoại với nhau nhưng cũng đồng thời là những đối chất giữa cái này với cái khác, làm thành một ẩn dụ về quá khứ, về lịch sử ngắn hạn của một cá nhân trong lịch sử vô hạn của loài người, của hành tinh chúng ta. Để thực hiện triển lãm này, Danh Võ đã mất bốn ngày tự sắp đặt các fragment.
Danh Võ có tên khai sinh là Võ Trung Kỳ Danh, gia đình anh sinh sống tại Bình Thuận trước khi đến Đan Mạch. Hiện Danh Võ sống và sáng tác tại hai thành phố là Berlin và Mexico City. Dù nguồn gốc là dân nhập cư song Danh Võ được đại diện Đan Mạch tham dự một liên hoan nghệ thuật vào cỡ lớn nhất thế giới là Venice Biennale vào năm 2015. Các triển lãm cá nhân của Danh Võ đã được tổ chức tại nhiều bảo tàng danh giá bậc nhất toàn cầu như Bảo tàng nghệ thuật quốc gia mang tên Nữ hoàng Sofia ở Madrid (Tây Ban Nha – 2016), Bảo tàng Ludwig ở Cologne (Đức – 2015), Bảo tàng nghệ thuật hiện đại của thủ đô Paris (2013), Bảo tàng Guggenheim ở New York (2012), Bảo tàng mỹ thuật Chicago (2012), Bảo tàng Kunsthalle ở Basel (Thụy Sĩ – 2009), Bảo tàng Stedelijk ở Amsterdam (Hà Lan – 2008)… Anh được trao giải thưởng Hugo Boss trị giá 100.000 USD năm 2012 và được trao giải thưởng mỹ thuật ARKEN cao quý nhất của Đan Mạch năm 2015.
Có thể nói với những thành tựu của mình, Danh Võ hiện được xếp trong số những tên tuổi hàng đầu của nghệ thuật đương đại thế giới. Theo cây bút Adrian Searle, phụ trách lĩnh vực nghệ thuật của báo Guardian thì tác phẩm của Danh Võ khiến ngay cả các nhà phê bình chuyên nghiệp và có uy tín cũng phải suy nghĩ nhiều trước khi viết và “sáng tác của anh luôn nhắm vào câu chuyện lớn là chính lịch sử của loài người, đặt người xem vào tình huống phải tích lũy rất nhiều kiến thức lịch sử để tìm câu trả lời và hiểu được ý tưởng mà tác giả muốn truyền đạt qua tác phẩm”. Người xem đến với triển lãm của Danh Võ không đơn giản chỉ là thưởng thức một bức tranh, một tác phẩm điêu khắc đẹp mà là du hành vào một không gian gần như mang tính triết học về lịch sử loài người mà cuộc đời của chính tác giả là một phần dù rất nhỏ… Tác phẩm của Danh Võ thể hiện nét đặc trưng của kỷ nguyên văn hóa toàn cầu, ở đó người nghệ sĩ cho dù kể chuyện bản thân mình song bằng ngôn ngữ của thế giới, của loài người.
(*) Kỷ Pleistocene – cách đây từ 11.700 năm đến 2,6 triệu năm – là thời kỳ mà các quần thể động vật ăn cỏ lớn thống trị hành tinh thay cho loài khủng long bị tuyệt chủng. Vào cuối Kỷ Pleistocene, khoảng 6.000 đến 12.000 năm trước, khí hậu Trái đất đột ngột thay đổi, các loài động vật cỡ lớn như voi ma-mút đã bị diệt vong
- Ngã Văn
