Ngày 30-9 vừa qua, lần đầu tiên kể từ khi kết thúc chiến tranh lạnh, chính quyền Nga đã đưa hoạt động quân sự ra khỏi biên giới của Liên Xô (trước đây). Nhiều đợt máy bay của Moscow đã tấn công nhiều vị trí được cho là của tổ chức Nhà nước Hồi giáo IS thuộc tỉnh Lakatia của Syria. Theo lời phát ngôn nhân của Tổng thống Nga Vladimir Putin là ông Dmitry Peskov, những mục tiêu mà không quân Nga oanh kích là có chọn lọc, “kết hợp” với các lực lượng của chính phủ Syria. Đó là những nơi chứa quân nhu và trung tâm chỉ huy của IS. Nhưng dư luận ngoài nước Nga lại không nghĩ như thế. Về phần mình, sau khi được biết nhiều khu vực do các lực lượng quân nổi dậy chống chính quyền Assad bị oanh kích, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, ông Ashton Carter, tuyên bố với phía Nga: “Bằng cách ủng hộ ông Assad và chống lại những ai chống ông Assad, quý vị đang chống phần còn lại của đất nước Syria”. Trong một tuyên bố chung công bố trên trang web của các bộ ngoại giao Thổ Nhĩ Kỳ, Đức và Pháp, đại diện bảy nước trong đó có Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập Saudi và Mỹ, cho rằng những hành động quân sự của Nga sẽ tạo một bước leo thang trong cuộc nội chiến ở Syria và chỉ làm trầm trọng thêm chủ nghĩa cực đoan trong khu vực. Bản tuyên bố kêu gọi chính quyền liên bang Nga ngưng tức khắc các cuộc tấn công vào thường dân và lực lượng chống đối chính quyền Assad tại Syria.
Được biết từ lâu, Tổng thống Nga Putin là một trong những người ủng hộ quan trọng nhất của Tổng thống Syria Assad. Mối quan hệ gắn bó giữa hai chính phủ kéo dài suốt 40 năm, cảng Tartous của Syria là căn cứ hải quân cuối cùng của Nga ở Trung Đông. Gần đây, Nga phủ quyết nhiều nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc nhằm chỉ trích ông Assad, đồng thời cung cấp nhiều vũ khí cho Syria, cho rằng điều này không trái với luật pháp quốc tế. Các viên chức Nga thường tuyên bố không có ý định giúp ông Assad duy trì quyền lực, nhưng cho rằng chính phủ của ông này hiện là bức tường thành ngăn chặn lực lượng IS đang kiểm soát nhiều nơi trên phần đất phía bắc và phía đông của lãnh thổ Syria.
Theo lời kể lại của các nhà hoạt động thuộc tổ chức đối lập ở Syria, đợt oanh kích ngày 30-9 vừa qua của Nga ở thị trấn Talbiseh của Syria đã giết chết ít nhất 20 thường dân và làm bị thương hàng chục người khác. Còn theo một giáo viên trong vùng tên Adnan, hiện người dân địa phương rất hoang mang, lo sợ trước sự gia tăng các hoạt động quân sự trong vùng. Đến nay, sau bốn năm rưỡi nội chiến tại Syria, đã có trên 250 ngàn người thiệt mạng và khoảng 1 triệu người bị thương. Theo phân tích của các nhà nghiên cứu, bất lợi của Mỹ và đồng minh phương Tây là hoạt động chống IS của họ không có được sự phối hợp, hỗ trợ của các lực lượng dưới đất, trong khi hiện nay Nga có được lợi thế này. Trong những ngày qua, nhờ có sự phối hợp giữa lực lượng quân sự của chính quyền Assad trên bộ nên hoạt động của không quân Nga đạt hiệu quả hơn. Vấn đề còn lại là Nga đang chống ai: cả IS lẫn các lực lượng chống đối Tổng thống Assad hay chỉ nhắm vào IS như Moscow tuyên bố? Khoảng cách này giữa Nga và Mỹ cùng phương Tây sẽ rộng thêm ra hay thu hẹp lại là tùy tình hình và thiện chí giải quyết của cả hai bên.
Lê Nguyễn tổng hợp (DNSGCT)
