Con đường làm hại gan của rượu bia

Nếu hiện tại chúng ta uống bốn ly rượu vang hoặc bốn lon bia mỗi ngày thì trong năm năm nữa, chúng ta sẽ bị xơ gan do rượu, có thể tính 200ml rượu vang hay một lon bia hoặc một ly nhỏ rượu mạnh tương đương từ 10-12 gram rượu. Và chúng ta chỉ cần uống 150 gram rượu thì sau 21 ngày đã xảy ra hiện tượng thoái hóa mỡ ở gan. Nếu uống 40 gram rượu/ngày (đối với nam) hoặc 20 gram rượu/ngày (đối với nữ) trong vòng năm năm là đủ gây ra hiện tượng xơ gan do rượu.

Xơ gan là bệnh rất thường tại các khoa tiêu hóa gan mật ở các bệnh viện. Nguyên nhân hàng đầu gây xơ gan là viêm gan siêu vi B và viêm gan siêu vi C, tuy nhiên hiện nay một tác nhân không thể không nhắc đến là lạm dụng rượu bia. Ngoài ra việc uống rượu bia còn tác động cùng lúc với các loại siêu vi viêm gan tấn công gan của chúng ta làm viêm gan siêu vi diễn tiến xấu hơn.

Đường đi của rượu vào cơ thể

Khi chúng ta uống rượu bia, rượu bia sẽ từ dạ dày và ruột non đi vào máu rất nhanh và chỉ cần 30 phút là toàn bộ rượu uống vào đã được hấp thu hết vào máu. Sau khi vào máu, 90% lượng rượu sẽ được đưa đến gan để hóa giải, chỉ có 10% là đến thận và đến phổi để được thải ra ngoài trực tiếp qua nước tiểu và hơi thở.

Khi đến gan, rượu bia sẽ làm thay đổi hệ thống men của tế bào gan có tên khoa học là NADH/NAD gây ra một loạt các thay đổi về chuyển hóa các chất đạm, chất đường trong gan, hình thành các hợp chất gây độc cho gan và cơ thể có tên là xê-tôn, rượu làm mất khả năng giải độc của gan qua cơ chế oxy hóa – khử. Bên cạnh đó, tại gan, rượu được biến chuyển thành chất có tên là Acetaldehyde có khả năng gây độc cho tế bào gan, làm tế bào gan bị thiếu oxy cũng như mất khả năng chống đỡ trước các độc chất gây oxy hóa làm hư hại tế bào gan. Về lâu dài thì dẫn đến hiện tượng thoái hóa mỡ trong gan, hóa xơ hóa sợi trong gan, nghẽn mật trong gan gây viêm gan, xơ gan.

Do gan có khả năng cân bằng rất tốt nên trong giai đoạn đầu các triệu chứng thường không rõ rệt. Mọi sinh hoạt của người bệnh vẫn bình thường chỉ có vài rối loạn nhỏ như: cảm thấy mệt mỏi, chán ăn, ăn không ngon, đầy bụng, khó tiêu, sợ những thức ăn nhiều dầu mỡ, nặng tức ở vùng hạ sườn phải, vú to, teo tinh hoàn ở nam, rối loạn kinh nguyệt ở nữ… Giai đoạn muộn hơn, triệu chứng thường biểu hiện rõ với các dấu hiệu: vàng da, vàng mắt, nước tiểu vàng, bụng to ra, chân phù, da sạm đen, chảy máu nhiều nơi trong cơ thể.

Ở người bình thường, rượu bia gây ra các bệnh: gan nhiễm mỡ do rượu, viêm gan mãn tính do rượu, xơ gan do rượu và ung thư gan. Còn đối với người đã bị viêm gan siêu vi B mãn hoặc viêm gan siêu vi C mãn ở thể yên tĩnh (không hoạt động), rượu bia là một yếu tố được xác định làm thúc đẩy bệnh diễn tiến sang thể hoạt động. Còn viêm gan siêu vi B mãn hoặc C mãn thể hoạt động thì rượu bia làm bệnh diễn tiến đến xơ gan mạnh hơn và nhanh hơn.

Vì sao phải điều trị bệnh gan do rượu?

Chúng ta thường nghĩ rằng khi đã diễn tiến đến xơ gan rượu thì không thể đảo ngược nên nếu có cố gắng điều trị thì cũng không cho kết quả đáng kể. Tuy nhiên, các bác sĩ chuyên khoa luôn khuyên bệnh nhân điều trị càng sớm càng tốt vì việc điều trị sẽ làm chậm diễn tiến đến xơ gan giai đoạn cuối, giúp giảm biến chứng và nguy cơ tử vong. Trong trường hợp bệnh gan do rượu chỉở giai đoạn gan nhiễm mỡ thì việc cai rượu có thể giúp gan hồi phục gần hoàn toàn. Còn trường hợp bệnh gan do rượu đã ở giai đoạn viêm gan mãn, thì việc cai rượu sẽ làm cho bệnh diễn tiến chậm lại hoặc ngưng diễn tiến thành xơ gan ở khoảng 40% các trường hợp.

Việc điều trị bệnh gan do rượu ngoài việc cung cấp dinh dưỡng tốt và sự theo dõi của một bác sĩ chuyên khoa thì cần nhất là sự quyết tâm của bệnh nhân. Khá nhiều bệnh nhân thất bại trong việc bỏ rượu mặc dù rất lo lắng về bệnh tình của mình. Một số bệnh nhân khác thì do buồn chán, bi quan về căn bệnh của mình nên càng ngày càng uống nhiều rượu bia hơn. Vì vậy, bệnh nhân gan do rượu muốn điều trị tốt phải có tinh thần lạc quan và rất cần có sự động viên của người thân, bạn bè.