Mới đây, một nhóm các nhà nghiên cứu của Trường Đại học Glasgow (Anh) và Viện Gladstone (San Francisco, Hoa Kỳ) đã nghiên cứu chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa có thể làm gia tăng bệnh trầm cảm trên vật mẫu chuột. Giáo sư George Baillie, chủ trì nghiên cứu, chia sẻ: “Đây là một chủ đề đặc biệt, bởi trầm cảm liên quan đến béo phì dường như xảy ra thông qua các cơ chế khác nhau từ trầm cảm ở những người khỏe mạnh khác”.
Các axit béo và tín hiệu não
Não của động vật có vú, bao gồm người, thực sự cần một số axit béo nhất định, như omega-3 để hoạt động một cách chính xác. Đặc biệt, cơ thể người không thể tự tổng hợp axit béo, nên cần hấp thu các chất dinh dưỡng từ thực phẩm. Tuy nhiên, không phải tất cả các axit béo đều lành mạnh, và tích lũy quá nhiều axit béo trong cơ thể có thể dẫn đến các vấn đề về sức khỏe.
Vậy điều gì xảy ra trong não của những người thừa cân hoặc béo phì khiến họ dễ bị trầm cảm? Nhóm nghiên cứu đã thực hiện một nghiên cứu sơ bộ trên chuột có chế độ ăn nhiều chất béo, gồm 60% chất béo bão hòa và không bão hòa. Họ đã xem xét bằng cách nào các axit béo tích tụ trong não của chuột có chế độ ăn nhiều chất béo, và liệu những chất đó có tác động đến các cơ chế liên quan đến sức khỏe tinh thần và những thay đổi hành vi cùng với trầm cảm.
Phát hiện ngay sau đó cho thấy trong vùng dưới đồi của não chuột xuất hiện một lượng axit palmitic – một loại axit béo bão hòa phổ biến có trong nhiều loại thực phẩm và nguyên liệu khác nhau, bao gồm dầu cọ và dầu ôliu, phô mai, bơ, margarine và một số sản phẩm thịt. Theo các nghiên cứu trước đó, loại axit béo này có liên quan đến béo phì và tăng nguy cơ các vấn đề về tim mạch.
Từ nghiên cứu hiện tại, nhóm nghiên cứu còn phát hiện lượng axit palmitic cao trong vùng dưới đồi làm thay đổi đường dẫn tín hiệu, được gọi là cAMP/PKA, liên quan đến những đặc điểm của trầm cảm. cAMP/PKA liên quan đến nhiều quá trình trao đổi chất, bao gồm tín hiệu dopamine giúp điều chỉnh cảm xúc. Nhờ vậy mà nhóm nghiên cứu có thể xác nhận sự hấp thụ một chất béo nhất định trong chế độ ăn đã tác động trực tiếp đến đường dẫn tín hiệu của não, từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển của bệnh trầm cảm.
Ăn uống thoải mái làm tăng những cảm xúc bất lợi
Theo GS George Baillie: “Phát hiện này giải thích cách thức và lý do tại sao béo phì có liên quan đến trầm cảm, để có cách điều trị bệnh tốt hơn. Chúng tôi tin rằng cơ chế được quan sát ở chuột có thể cũng xảy ra tương tự như ở những người bị trầm cảm do béo phì, và mối liên hệ giữa chế độ ăn uống kém và sức khỏe tinh thần kém là có thực. Chúng ta thường chọn ăn thực phẩm béo vì có mùi vị thơm ngon. Tuy nhiên về lâu dài, điều này có khả năng ảnh hưởng đến tâm trạng theo hướng tiêu cực”.
Các nhà nghiên cứu hy vọng trong tương lai những phát hiện này sẽ giúp phát triển các giải pháp điều trị và phòng ngừa tốt hơn đối với bệnh trầm cảm liên quan đến béo phì. “Tất cả chúng ta đều biết việc giảm ăn thực phẩm béo không chỉ đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, mà còn tăng cường cảm giác hạnh phúc. Hơn nữa, việc hiểu được các loại axit béo như axit palmitic, có khả năng xâm nhập vào não và ảnh hưởng đến các vùng não và tín hiệu quan trọng sẽ giúp mọi người có thêm thông tin làm cách nào chế độ ăn có thể ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần”, GS Baillie nói.
