Theo chính sách mới của EC, đất nông nghiệp phải dành đồng cỏ để chăn thả gia súc
Nền nông nghiệp của châu Âu hiện dựa trên cơ sở Chính sách Nông nghiệp chung (CAP: Common Agricultural Policy), hình thành cách nay sáu thập niên, nhằm đối phó lại tình trạng thiếu lương thực trầm trọng diễn ra tại châu lục này trong và sau Thế chiến thứ hai. Một trong những mục tiêu quan trọng của CAP là sản xuất thật nhiều lương thực thực phẩm, sử dụng phương pháp canh tác theo hướng công nghiệp hóa.
Tuy nhiên, theo nhận định của Ủy ban châu Âu (EC), CAP hiện không còn hợp thời nữa, vì ít nhất ba lý do. Trước tiên người châu Âu không còn lâm vào cảnh đói kém như trước, mỗi năm bình quân một người châu Âu tiêu thụ 170kg lương thực thực phẩm, riêng lượng thịt họ sử dụng nhiều gấp đôi mức tiêu thụ bình quân của cả thế giới. Thứ đến, kỹ thuật canh tác từ nhiều thập niên qua đã buộc môi trường sống phải trả giá đắt: riêng nông nghiệp đã làm tiêu tốn một phần tư lượng nước sử dụng cho toàn châu Âu. Mỗi năm, 100.000ha đất tự nhiên được khai phá làm đất nông nghiệp, tính đa dạng sinh học bị sa sút nghiêm trọng. Cuối cùng, những khoản trợ cấp lớn mà các chính phủ châu Âu dành cho nông dân đã kéo giá nông sản xuất khẩu của họ trên thị trường thế giới xuống dưới mức giá thành, đẩy nông dân nghèo tại các nước đang phát triển vào thế cùng cực. Từ những năm qua, các khoản trợ cấp nông nghiệp tại châu Âu đã giảm đi rất nhiều, nhưng châu lục này vẫn giữ vị trí nhà xuất khẩu hàng đầu các mặt hàng nông sản.
Theo quan điểm của EC, sự thay đổi nội dung của CAP nhắm vào ba mục tiêu chính: vì lợi ích chính đáng của các nước đang phát triển, góp phần giải quyết cuộc khủng hoảng khí hậu toàn cầu, và phục vụ cho lợi ích và sức khỏe của chính người châu Âu. Sự cải cách sẽ được tiến hành từng bước, trước tiên, trong ngân khoản 350 tỉ euro chi cho nông nghiệp châu Âu vào mỗi chu kỳ bảy năm, từ năm 2014 trở đi, sẽ dành ra 30% để chi trực tiếp cho những người nông dân nào tuân thủ đúng các tiêu chuẩn về sinh thái đã đặt ra. Mức trợ cấp tối đa mà mỗi nông trại có thể nhận được là 300 ngàn euro. EC cũng kêu gọi việc đa dạng hóa cây trồng, đòi hỏi giới nông gia phải gieo trồng ít nhất ba loại nông sản khác nhau trên đất của họ, tránh tình trạng độc canh dẫn đến nhiều tai hại. Giới nông gia cũng được yêu cầu phải duy trì đồng cỏ để chăn thả gia súc thay vì cày ải toàn bộ đất sở hữu, mỗi nông trại phải dành 7% diện tích không canh tác để giúp cho đời sống hoang dã có điều kiện phát triển. Các nhà quản lý trong EC cho rằng với phần lớn trong số 15 triệu nông dân ở châu Âu, khuyến cáo trên không những khả thi mà còn có lợi nhiều cho họ.
Đặc ủy về canh nông của EU, ông Dacian Ciolos cho rằng các biện pháp mà châu Âu áp dụng sẽ không thể dựa trên tinh thần tự nguyện. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta không thể nói về tính bền vững của nông nghiệp mà không đề cập đến trách nhiệm bảo vệ môi trường và vấn đề quản lý tài nguyên thiên nhiên”. Một số tổ chức phi chính phủ lúc đầu có vẻ thờ ơ, nhưng sau đó tỏ ra đồng tình với quan điểm của EC, họ thúc giục các nước thành viên EU sớm thực hiện các bước đổi mới trong chính sách lương thực thực phẩm của EC. Sau một cuộc thảo luận tại Nghị viện và Hội đồng châu Âu, dự kiến những đề nghị thay đổi trong chính sách lương thực thực phẩm của châu Âu sẽ được chuẩn y vào cuối năm 2013 và có hiệu lực thi hành từ đầu năm 2014.
Lê Nguyễn tổng hợp
