Chúng ta đều biết rằng quả mận mọc trên cây mận, quả đào trên cây đào và quả mơ trên cây mơ,… Để có tất cả các loại trái cây trên trong khu vườn, bạn sẽ phải trồng ít nhất ba cây khác nhau… Trừ khi bạn tìm thấy một giống cây có khả năng sản xuất cả mận, đào và mơ. Không thể được ư? Nhưng đó là những gì mà một người Mỹ đã tạo ra.
Sam Van Aken, một giáo viên nghệ thuật tại Đại học Syracuse ở New York, đã trồng ra một cái cây hoàn toàn không giống bất kỳ loại cây nào: nó có thể sản xuất các loại trái cây có hạt khác nhau mỗi năm. Chính xác hơn là 40 loại cây khác nhau: đào, mận, mơ, xuân đào, anh đào, và thậm chí cả hạnh nhân! Tên của loài cây này ư? Chính là “Cây của 40 loại trái cây”, theo đúng nghĩa đen
Việc cứu một vườn cây ăn quả
Mọi chuyện bắt đầu vào năm 2008, khi vị giáo viên nghệ thuật nghe tin vườn cây ăn quả của Trạm Thí nghiệm nông nghiệp ở New York sắp bị bỏ hoang do thiếu kinh phí. Đây là nơi có nhiều loại trái cây có hạt, một số trong đó có từ 150 đến 200 năm tuổi. Cho rằng những giống cây hiếm và cổ này sẽ bị mất, giáo sư quyết định mua vườn cây ăn trái để bảo tồn chúng.
Sam Van Aken lớn lên trên một trang trại ở Reading, Pennsylvania, vì vậy ông không xa lạ gì với việc trồng cây ăn trái. Khi nhìn thấy tất cả những cây trong vườn, ông đã nảy ra một ý tưởng: liệu ông có thể tạo ra một cây có khả năng phát triển cùng lúc được nhiều loại trái cây? Đây là cách dự án bắt đầu. Sau khi chọn khoảng 250 loại cây, Van Aken đã tạo ra một lịch biểu cho thấy mỗi loài nở hoa vào thời kỳ nào.
Sau đó, ông chọn một số cây và bắt đầu ghép chúng vào gốc. Ông để chúng phát triển trong 2 năm. Thời gian trôi qua, ông đã sử dụng một kỹ thuật cấy ghép được gọi là “chồi chip” để thêm giống mới cho các nhánh cây. Kỹ thuật này liên quan đến việc lấy một mảnh nhỏ của cây có sự đa dạng, chăm sóc để cho ra nụ.
Cành nhỏ này sau đó được gắn hoặc ghép vào một nhánh của “cây mẹ”. Nó được cố định suốt mùa đông cho đến khi cây “lành bệnh” và tích hợp đầy đủ các cành ghép. Nếu tất cả mọi thứ diễn ra tốt đẹp, nhánh cây có thể được tỉa để kích thích nó phát triển như một nhánh bình thường. Sam Van Aken lặp lại công việc này nhiều lần trên một số cây trong vòng 5 năm. Cuối cùng ông đã tạo ra một số “cây của 40 loại trái”.
Niềm vui bất ngờ vào mỗi mùa hè
Nhờ sử dụng kỹ thuật đặc biệt, mỗi nhánh cây tạo nên nhiều loại trái có hạt khác nhau. Và nhà nghệ sĩ đã rất cẩn thận ghép chúng theo một thứ tự nhất định để có được hiệu quả mà ông mong muốn. “Bằng cách ghép các giống khác nhau vào cây theo một thứ tự nhất định, tôi có thể điêu khắc những gì nó sẽ trở thành khi đậu trái”, giáo sư cho biết trong một cuộc phỏng vấn với Epicurious.com.
Hầu hết thời gian, cây thực sự trông giống như mọi loại cây khác. Sự khác biệt bắt đầu xảy ra trong giai đoạn ra hoa. Từ mùa xuân, cây lai được trang trí bằng một loạt các màu sắc: hồng, trắng, đỏ, tím; sau đó nhường chỗ cho nhiều loại trái cây vào mùa hè. Tất cả đều thuộc giống hiếm và độc đáo. Cho đến nay, Van Aken đã phát triển 16 “cây của 40 loại trái”.
Nhưng mục đích của một dự án này là gì? “Đầu tiên và quan trọng nhất, tôi thấy những cái cây này như một tác phẩm nghệ thuật, tôi muốn chúng khuấy động và thay đổi cuộc sống hàng ngày. Khi cây bất ngờ nở hoa với những màu sắc khác nhau, hoặc bạn thấy những loại trái cây khác nhau treo từ các nhánh, nó không chỉ thay đổi cách bạn cảm nhận nó, mà còn làm thay đổi cách bạn cảm nhận mọi thứ nói chung”, ông giải thích.
Các giống bị đe dọa tuyệt chủng
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện dự án, ông đã tìm thấy các thông điệp khác để truyền tải, đặc biệt là về phương pháp sản xuất và hậu quả của chúng. “Trong khi cố gắng tìm các loại trái cây khác nhau để tạo ra “Cây của 40 loại trái”, tôi nhận ra rằng vì nhiều lý do, bao gồm cả việc công nghiệp hóa và độc canh diện rộng, chúng ta đang mất đi sự đa dạng trong sản xuất của mình. Những giống cây cũ, di truyền và bản địa đang biến mất”, ông nói tiếp.
Các loại cây trồng ngày càng được đa dạng về màu sắc, hương vị, hình thức,… để đáp ứng thị hiếu của người tiêu dùng. “Vì vậy, với giống cây mới này, tôi nhận thấy cơ hội, theo một cách nào đó, để bảo tồn những giống cây sắp biến mất này”, Sam Van Aken nói. Ông đã trồng những cây này ở nhiều nơi khác nhau, và ghé thăm chúng 2 lần/năm. Và những người may mắn được hưởng lợi từ nó có vẻ hài lòng.
“Những người sở hữu những cái cây đặc biệt này đã nói với tôi rằng nó cung cấp một số lượng hoàn hảo các loại trái cây. Thay vì phải trồng nhiều loại cây và thu hoạch nhiều hơn những gì bạn cần, nó cung cấp một số lượng tốt 40 loại trái cây. Và vì tất cả các loại trái cây chín vào những thời điểm khác nhau, từ tháng 7 đến tháng 10, bạn sẽ không có quá nhiều trái cây dư thừa”, ông nói thêm.
Với thành công như vậy, Sam Van Aken dự định tiếp tục dự án của mình. Ông dự định trồng nhiều cây hơn trên toàn quốc. “Cho dù tôi đặt nó ở đâu, những loại hoa và quả khác nhau của nó, và cả quá trình tạo ra nó, cũng là một điều kỳ diệu”. Để đi xa hơn nữa, giáo sư thậm chí còn nghĩ đến việc tạo ra một lùm cây hoặc một vườn cây ăn quả nhỏ của những cây này trong một khung cảnh đô thị.
