Trong tình hình chính quyền Nga tiếp tục đối diện với các biện pháp chế tài ngày càng mạnh mẽ của Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), các nhà phân tích vừa lên tiếng cảnh báo về nguy cơ chảy máu chất xám đang đe dọa đời sống của nước này. Nhiều người Nga thuộc giới trẻ và thành phần trung lưu, đặc biệt ở các thành phố lớn, sợ rằng những gì đang xảy ra sẽ đe dọa nghề nghiệp và tương lai của họ. Nhiều người đang xem chuyện ra nước ngoài kiếm việc làm là một biện pháp chẳng đặng đừng để cứu vãn cuộc sống đang hồi khó khăn. Roman Kramskoy, một bác sĩ làm việc ở Novorossiysk thuộc miền Nam nước Nga, cho giới báo chí biết là ông sẽ sang Đức tìm việc làm mới “để có một cuộc sống an bình hơn”. Ông không cho rằng quyết định của mình dính dáng đến tình hình chính trị, nhưng cũng không phủ nhận rằng đó là giọt nước cuối cùng làm tràn chiếc ly đã đầy ắp những bất trắc, khó khăn. Trường hợp của Kramskoy không phải là đơn lẻ, theo thông tin của các phương tiện truyền thông, trong quý I vừa qua, các công ty làm dịch vụ xuất cảnh đã nhận được yêu cầu lập hồ sơ xin xuất cảnh của nhiều người muốn đi khỏi nước Nga. Về phần mình, giới doanh nhân Nga rất lo sợ những biện pháp trừng phạt chính quyền Putin của Mỹ và EU sẽ làm tổn hại công việc làm ăn của họ. Những người đang đầu tư hay kinh doanh ngoài nước Nga cảm thấy an toàn hơn khi tiếp tục ở lại nước sở tại thay vì chuyển hướng kinh doanh về nước. Trên các diễn đàn mạng của giới trẻ, vấn đề di cư, nhập cư sang một nước thứ hai đang là đề tài nóng trong các cuộc thảo luận và tranh luận của họ. Zhenyia Morozova, một nữ sinh viên 18 tuổi ở Moscow, dự định mấy năm sau sẽ sang London tiếp tục việc học, nhưng những diễn biến chính trị tại Nga đã buộc cô xúc tiến sớm việc rời Nga để theo học tại Anh.
Những biểu hiện trên khiến nhiều người tin rằng nạn chảy máu chất xám đang là một vấn đề quan trọng ở Nga. Với một dân số Nga đang đi xuống và ngày càng lão hóa, Liên Hiệp Quốc ước tính trong khoảng thời gian từ nay đến năm 2050, dân số Nga sẽ giảm đến 40%. Một kết quả khảo sát khác của tổ chức thăm dò độc lập Levada cho thấy có gần 25% số người Nga muốn ra nước ngoài sinh sống và gần 50% trong số này là những thanh niên ở độ tuổi 20-35. Đứng trước nguy cơ chảy máu chất xám, các chính khách Nga, trong đó có Thủ tướng Dmitri Medvedev, đã bàn đến nhu cầu cải cách và áp dụng những biện pháp cần thiết để giữ chân sinh viên và những người tài ở lại đất nước. Nhưng theo các chuyên gia, bất chấp điều gì xảy ra có liên quan đến Ukraina hay không thì Nga cũng cần thực hiện những thay đổi lớn trong môi trường xã hội, để vừa kêu gọi người đang ở ngoài trở về Nga, vừa động viên người trong nước tiếp tục ở lại. Trong hai tháng qua, nhiều dự luật đã được cơ quan hành pháp Nga chuyển qua Quốc hội có nội dung hạn chế gắt gao tự do hội họp và bày tỏ quan điểm, trong đó có việc cấm phát tán bất cứ một thông tin xấu nào về chính phủ và quân đội Nga. Điện Kremlin cũng đã gỡ bỏ trang web của nhiều hãng tin độc lập cùng các nhóm chính trị đối lập và đặt internet dưới sự kiểm soát bằng một đạo luật chặt chẽ. Một hiện tình như thế sẽ khiến cho nạn chảy máu chất xám càng khó khắc phục hơn.
Lê Nguyễn tổng hợp
