Chính các nhà khoa học đã đưa ra kết luận chính xác về thời điểm Claude Monet vẽ một trong những tác phẩm xuất sắc của ông theo phong cách Ấn tượng.
Bức tranh có tên Hoàng hôn, vách đá nhô ra biển ở Étretat, được Monet vẽ năm 1883; sau gần như đúng 131 năm thì người ta mới biết được chính xác thời điểm nhà danh họa vẽ tác phẩm này: đó là lúc 5g53 phút ngày 5-2-1883. Làm thế nào để biết được điều đó?
Theo phóng viên khoa học Sarah Knapton của tờThe Telegraph xuất bản ở London (Anh) thì các nhà thiên văn tại Đại học bang Texas (Mỹ) đã giải mã được bí ẩn nghệ thuật đó. Sử dụng một kỹ thuật được gọi là “thiên văn học pháp y” (forensic astronomy) để nghiên cứu bức tranh, các nhà khoa học biết được thủy triều và sự liên kết của hiện tượng này với mặt trời, từ đó xác định chính xác ngày giờ mà Claude Monet đã quan sát cảnh hoàng hôn tuyệt đẹp ở vách đá Étretat và đưa nó thẳng vào tranh như cách làm việc thông thường của ông, một người yêu thích vẽ phong cảnh và trực họa từ những gì ông đang quan sát.
Nhà thiên văn và là giáo sư vật lý Donald Olson của Đại học bang Texas cho biết: “Chúng tôi thích dùng thiên văn học để giúp cho sinh viên biết bằng cách nào khoa học có thể giải quyết những vấn đề gây bối rối trong cuộc sống. Chúng tôi đặt câu hỏi với các bạn sinh viên: Liệu chúng ta có thể lấy hình ảnh những vách đá hoành tráng và vị trí của mặt trời đang lặn trong bức tranh phong cảnh ấy để xác định vị trí cũng như thời điểm mà Monet sáng tác tuyệt phẩm ấy?”.
Nhóm các nhà khoa học của trường đã sử dụng phần mềm thiên văn để so sánh bầu trời ở Étretat vào thời điểm hiện tại với bầu trời Étretat vào thời gian Monet vẽ tranh, từ đó tính toán được nếu vị trí mặt trời được thể hiện như trong tranh thì Monet đã vẽ bức tranh ấy đúng vào ngày 5-2-1883. Sau đó họ đã đối chiếu kết quả nghiên cứu với những bức thư Monet viết từ Étretat trong thời gian ông lưu lại đây để sáng tác, đồng thời tham khảo các tư liệu còn lưu giữ được về thời tiết và thủy triều ở Étretat vào tháng 2-1883. Họ biết được vào ngày 3-2-1883 Monet đã đến bãi biển Jambourg để ghi chép, sau đó dành cả ngày 4-2 để đi thăm một người thân. Vào ngày 6-2 thì thủy triều ở Étretat không đạt được mức như những gì ghi lại trong bức tranh, trong khi thư của Monet cho biết ông hết sức quan tâm đến thủy triều khi vẽ tranh. Ngày 7-2 trời nhiều mây và mưa dông bắt đầu đổ xuống vùng biển này. Trên cơ sở loại suy, các tính toán của nhóm các nhà khoa học khẳng định Monet chỉ có thể vẽ bức tranh vào ngày 5-2-1883, khi mà thời tiết theo các báo cáo là tốt đẹp và có ánh nắng mặt trời vào buổi tà dương và thủy triều lên xuống ra sao. Từ kết quả đó, họ dùng công thức Aiguille để tính toán chính xác thời điểm trong ngày 5-2-1883, lúc Monet vẽ bức tranh. Giáo sư Donald Olson nói: “Chúng tôi còn có thể xác định chính xác đến từng phút khi Monet tìm được cảm hứng trước khung cảnh hoàng hôn tuyệt mỹở Étretat, đó chính là vào 5g53 phút ngày 5-2-1883”.
Ngoài tuyệt tác trên, trong những ngày đến Étretat (thuộc tỉnh Seine-Maritime ở vùng biển Normandie, tây bắc nước Pháp, cũng là một vùng du lịch nổi tiếng), Monet còn vẽ một loạt tranh phong cảnh ở đây. Vách đá Étretat cũng được nhiều họa sĩ khác đưa vào tranh.
- Y Chiêu
