Công việc văn phòng đòi hỏi chúng ta phải làm việc liên tục trên máy tính mỗi ngày. Theo một số nghiên cứu của Mỹ, khoảng 3/4 số người thường xuyên sử dụng máy vi tính gặp các rối loạn chức năng về mắt. Còn tại Bệnh viện Mắt TP. Hồ Chí Minh, ngày càng nhiều nhân viên văn phòng đến khám, điều trị các hội chứng về mắt, trong đó phổ biến nhất là chứng khô mắt và các tật khúc xạ mắt.
Nguyên nhân của các rối loạn
Các triệu chứng về mắt thường gặp của dân văn phòng do ảnh hưởng từ máy vi tính gồm: mỏi và căng thẳng về mắt, khô mắt, cảm giác nóng rát mắt, chói mắt, nhìn mờ… Mọi người thường lo lắng về những tia bức xạ độc hại từ màn hình máy tính nhưng thực sự thì lượng bức xạ này thường thấp hơn mức tối đa cho phép. Chúng ta chỉ cần thường xuyên lau bụi cho màn hình vì bụi sẽ làm giảm tương phản của màn hình. Tuy nhiên, ánh sáng mặt trời, đèn điện phản xạ từ máy tính lại gây khó chịu cho mắt chúng ta. Đối với những người đã có sẵn các tật khúc xạ mắt thì những tác hại này càng nghiêm trọng hơn.
Nguyên nhân chủ yếu gây nên các vấn đề về mắt là do chúng ta thường ngồi làm việc với màn hình máy tính bố trí chưa hợp lý. Ở các văn phòng công sở, máy tính thường đặt cao hơn tầm nhìn, đó là chưa kể đến những người làm việc với chiếc laptop được đặt ngay trên bàn ăn, trên ghế sofa hay trên giường ngủ.
Trong quá trình làm việc căng thẳng, tập trung cao độ, chúng ta thường quên chớp mắt khiến lượng nước mắt tiết ra rất hạn chế, dẫn đến tình trạng khô mắt. Việc sử dụng quạt máy, máy lạnh liên tục và chúng ta thường phải nhướng mắt lên do màn hình máy tính đặt cao hơn tầm nhìn cũng là nguyên nhân làm cho mắt bị khô. Khô mắt không phải là bệnh cấp tính nhưng được xem là một rối loạn nghiêm trọng, có thể khiến kết mạc, giác mạc bị tổn thương, gây mù lòa.
Cách giảm các tác hại cho mắt từ máy tính
Để tránh những vấn đề về mắt, chúng ta nên bố trí màn hình máy tính ở nơi làm việc cho phù hợp. Chúng ta nên chọn chỗ ngồi sao cho máy tính đặt thẳng ngay trước mặt, tránh để lệch về một bên. Màn hình nên được đặt cách mắt từ 50 – 60cm và trung tâm của màn hình nên đặt thấp hơn tầm mắt từ 10 – 20cm vì mắt của chúng ta chỉ làm việc thoải mái khi chúng ta liếc nhẹ xuống khi đọc sách cũng như khi làm việc gần. Nếu màn hình thấp hơn hoặc cao hơn vị trí này sẽ làm cho ta hay bị mỏi cổ gáy, vai và cũng ảnh hưởng đến mắt. Nếu phải đánh máy một văn bản, việc nhìn lên xuống giữa màn hình và văn bản có thể gây mỏi mắt, ta nên sử dụng một chiếc kẹp giấy để kẹp văn bản đứng lên và sát vào màn hình.
Cả ánh nắng mặt trời và đèn điện trong văn phòng đều có thể phản xạ lên màn hình và làm cho mắt ta khó chịu. Vì vậy, cố gắng không để ánh sáng đèn chiếu trực tiếp lên màn hình máy tính. Làm việc máy tính trong môi trường tối cũng không tốt cho mắt. Vì vậy, chúng ta cần bật điện sáng trong khi làm việc. Ngoài ra, chúng ta nên đặt thêm kính lọc cho màn hình để lọc bớt ánh sáng chói từ màn hình.
Việc chỉnh cỡ chữ của trang văn bản cũng giúp làm giảm những cố gắng gây mệt mỏi về thị giác. Để điều chỉnh cỡ chữ lý tưởng nhất, chúng ta nên đứng xa máy tính một khoảng cách gấp ba lần khoảng cách thông thường sử dụng máy và chỉnh cỡ chữ sao cho nhỏ nhất mà ta vẫn có thể đọc được. Tốt nhất là ta nên chọn chữ đen trên nền trắng hoặc chữ đậm trên nền sáng cũng có thể chấp nhận. Ta không nên chỉnh cho độ tương phản giữa chữ và nền quá kém hoặc đọc chữ trên một nền quá rối rắm sẽ dễ gây mệt mỏi về thị giác.
Nếu cảm thấy mắt bị khô, chúng ta có thể sử dụng nước mắt nhân tạo mỗi ngày (đặc biệt khi bạn sử dụng máy tính mà có đeo kính tiếp xúc thì mắt sẽ dễ bị khô hơn). Sau mỗi 20 phút làm việc, chúng ta nên tập luyện bài tập chớp mắt 10 lần giống như khi ta chớp mắt chậm lúc buồn ngủ. Bài tập này sẽ giúp làm ẩm ướt giác mạc.
Sau mỗi 20 phút làm việc, chúng ta cũng nên rời mắt khỏi màn hình máy tính, đưa mắt nhìn một vật ở xa từ 10-15 giây sau đó nhìn một vật ở gần từ 10-15 giây, lặp lại động tác này khoảng 10 lần. Đây là bài tập nhằm điều tiết mắt, giảm bớt mệt mỏi thị giác do công việc máy tính kéo dài. Sau từ 1-2 giờ làm việc, chúng ta cũng nên đứng dậy đi lại trong phòng, trò chuyện dăm câu với đồng nghiệp để thư giãn toàn thân, giúp mắt có điều kiện nghỉ ngơi.
Nhân viên văn phòng cũng nên lưu ý những dấu hiệu đầu tiên của tật khúc xạ là nhìn mờ và hay mỏi mắt khi làm việc với máy vi tính. Chúng ta nên đi đo mắt để các bác sĩ nhãn khoa cho bạn lời khuyên về việc đeo kính thích hợp. Dù tật khúc xạ chưa nặng nhưng việc đeo kính khi sử dụng máy vi tính là vô cùng cần thiết vì các tật khúc xạ như viễn thị, loạn thị hay cận thị nếu không được điều chỉnh hoặc điều chỉnh không đúng sẽ dẫn đến nhức mỏi mắt nếu làm việc lâu trên màn hình.
Khi đến tuổi lão thị (trên 40 tuổi), chúng ta càng cần phải dùng kính khi làm việc với máy tính. Nhưng việc chọn kính cho người lão thị sử dụng máy tính hơi phức tạp vì màn hình máy tính ở thị giác trung gian chứ không phải ở thị giác gần hoặc thị giác xa. Trong trường hợp này kính hai tròng thường không phù hợp vì tròng dưới chỉ phục vụ cho thị giác gần, người đeo phải ngẩng đầu lên cao và sát vào màn hình mới thấy chữ do đó dễ gây mỏi cổ. Kính đeo mắt dùng cho máy tính được khuyên là nên dùng loại tròng có chống tia phản xạ vì sẽ làm giảm bớt lượng ánh sáng phản xạ từ hai bề mặt kính đeo gây mệt mỏi thị giác. Chúng ta cũng không nên đeo loại kính lão có độ làm sẵn vì loại kính này được lắp hàng loạt theo những số đo nhất định nên chưa chắc đã phù hợp với từng người.
Ngoài ra, chúng ta cũng nên chú ý bổ sung thêm các chất giàu vitamin A, E, C, B2 có nhiều trong rau xanh, quả đỏ và uống nhiều nước để phòng ngừa khô mắt và các bệnh khác.
- BS Nguyễn Văn Tiến
