Hàng loạt cuộc tấn công người do cá mập
Ngày 1-7-1916, Charles Vansant, 25 tuổi, con trai một doanh nhân tiếng tăm ở Philadelphia, tắm ở bãi Beach Haven, và bị cá mập tấn công. Nạn nhân được nhiều người ra sức cứu và đưa lên bờ. Mặc dù mọi nỗ lực, anh tắt thở trên bãi cát lát sau đó. 5 ngày sau, kịch bản tương tự diễn ra xa hơn về phía Bắc. Charles Bruder, 27 tuổi, hầu phòng trong một khách sạn, chết khi đang tắm gần Spring Lake vào xế trưa. Dù thuyền trưởng một con tàu khẳng định trông thấy một cá mập lẩn quẩn gần đó, nhưng cư dân địa phương vẫn không tin thủ phạm là cá mập. Một số người còn cho rằng những cuộc tấn công này do rùa biển.
Đến ngày 12-7, tai nạn thứ 3 xảy ra phía Matawan Creek. Lester Stillwell, 11 tuổi, trở thành nạn nhân. Watson Stanley chứng kiến sự cố, cố gắng cứu cậu bé, nhưng ông bị ngoạm, rồi chết vài giờ sau đó do thương tích nặng. 30 phút sau, đến lượt Joseph Dunn bị tấn công, may thay thiếu niên này thoát nạn. Thủ phạm của những bi kịch không còn nghi ngờ gì nữa. Ngay tối đó, nhiều cư dân ra vịnh với thuốc nổ, tìm diệt sát thủ đại dương. Loạt tấn công chưa từng xảy ra trước đó khiến Tổng thống Woodrow Wilson phải tổ chức một cuộc họp giải quyết. Cuối cùng, cá mập trắng bị sa bẫy, bao tử đầy mảnh xác người.
Jaws, tiểu thuyết và phim ăn khách về cá mập
Peter Bradford Benchley sinh năm 1940, tốt nghiệp Đại học Harvard, là phóng viên từng làm việc cho các báo The Washington Post, Newsweek rồi trở thành nhà báo độc lập cộng tác với các báo Holiday, Life, Travel, The New Yorker, Time, National Geographic. Từ năm 1967 đến năm 1969, ông phụ trách thảo diễn văn cho Tổng thống Lyndon B. Johnson. Lớn lên trên đảo Nantucket (Massachusetts), ông nuôi dưỡng niềm đam mê không bờ bến dành cho thế giới đại dương, đăêc biệt là cá mập. Những sự cố chết chóc trên, dù qua đã lâu, ghi dấu ấn mạnh nơi ông; nhưng chỉ đến khi đọc bài báo đăng trên New York Daily News, về ngư phủ Frank Mundus bắt được một cá mập nặng 2 tấn ở ngoài khơi Long Island, vào năm 1964, ông mới bắt tay viết một tiểu thuyết về kình ngư này.
Khi Jaws ra mắt năm 1974, tiểu thuyết thành công rực rỡ và nằm trong danh sách best-seller trong suốt 44 tuần. Sách được bán ra hơn 9,5 triệu bản ở Mỹ và 20 triệu trên thế giới. Loại sách khổ nhỏ bán ra nhiều triệu bản vào năm sau đó. Bên cạnh đó, tác phẩm cũng gây nhiều tranh cãi, bị chỉ trích bởi nhiều chuyên viên vì tác động tiêu cực của sách, tạo cho công chúng một hình ảnh méo mó về cá mập, trong đó có Jean-Yves Cousteau, Donald Newlove, John Spurling…
Năm 1974, bản quyền sách được bán với giá 175.000 USD để chuyển thể điện ảnh, và Peter Benchley cũng được nhận bổ sung 25.000 USD để viết kịch bản phim. Phim Jaws của đạo diễn Steven Spielberg được công chiếu ở Mỹ năm 1975. Với ngân sách sản xuất khiêm tốn 9 triệu USD, phim đạt doanh thu 470,7 triệu USD trên thế giới, một thành công về thương mại điện ảnh của mọi thời đại.
Tiểu thuyết đọc nổi da gà của Peter Benchley, cùng với bộ phim rùng rợn của Steven Spielberg làm thay đổi mãi mãi cái nhìn của công chúng về cá mập, xem cá mập là một sát thủ khát máu thích thịt người. Trên bãi biển, nhiều cộng đồng dựng rào quanh bãi tắm. Nhiều người đề nghị thưởng cho bất kỳ ai nộp một xác cá mập. Tiền tăng theo độ lớn của xác cá khiến nhiều ngư phủ đổ xô săn bắt. Đánh bắt cá mập bắt đầu lan rộng. Một số tờ báo còn cho rằng đây là một môn thể thao mới.
Tiểu thuyết và phim Jaws đã khiến Peter Benchey nổi tiếng và giàu có. Nhưng nhà văn chuyển sang một khúc ngoặt về môi trường trong 10 năm cuối đời: dành thời gian để bảo vệ thiên nhiên, nhất là biển, và cứu cá mập. Từ những năm 1994-2005, ông viết nhiều tác phẩm: Ocean Planet: Writings and Images of the Sea (1994), Shark Trouble: True Stories About Sharks and the Sea (2001), Shark!: True Stories and Lessons from the Deep (2002) và Shark Life: True Stories About Sharks and the Sea (2005). Ông dùng danh tiếng của mình trên truyền hình và ở các hội nghị để phục vụ mục tiêu trên.
Tác giả tỏ ra hối tiếc: “Giờ đây nếu phải viết Hàm cá mập, tôi không thể viết được. Hay ít ra sách sẽ khác nhiều và có lẽ ít tiếng vang hơn. Hiện nay, tôi không thể mô tả cá mập như một quái vật, một động vật ăn thịt chỉ biết ngoạm người và tàu. Cá mập hiện nay không thể được xem như một sát thủ, mà ngược lại, nó là nạn nhân của con người.
Không ai ý thức cá mập bị đe dọa biến mất đến mức nào. Mỗi năm, hơn 100 triệu cá mập bị loài người sát hại. Ước lượng một mạng người chết bởi cá mập, đổi lại 4,5 triệu cá mập bị tiêu diệt bởi con người. Và hiếm khi đó vì nguyên do đúng đắn”.
Theo một báo cáo công bố năm 2019 bởi Hiệp hội quốc tế về Bảo tồn thiên nhiên (UICN), 11 loài cá mập và cá đuối bị đe dọa biến mất.
