Rêu đá là món ăn đặc sản trời ban cho đồng bào các dân tộc Tày vùng Tây Bắc. Rêu mọc trên đá được chế biến thành nhiều món khác nhau như: rêu bọc lá chuối, canh rêu tươi, nộm rêu, rêu nướng…
Rêu ở đây là loại rêu mọc tự nhiên ở đá, nằm sâu dưới lòng những con suối nước trong vắt. Nhiều già làng ở vùng này cũng không hề biết dân ở đây ăn rêu từ bao giờ, chỉ biết có một câu chuyện truyền miệng từ đời này nối đời khác rằng “thần rêu” sinh ra con người ở vùng này, ngược lại con người cũng có bổn phận phải tạo điều kiện để rêu mọc tự nhiên.
- Xem thêm: Món ngon miền biển Tây Nam bộ
Theo phong tục người Tày, vào các dịp giỗ, Tết, cúng bái lễ lộc, người Tày Hà Giang đều làm món rêu đá. Những dịp lễ cầu mùa, cầu lộc họ cũng cầu khấn cho “thần rêu” được sinh sôi nảy nở để người dân địa phương không phải chịu cảnh đói kém, mất mùa. Người dân địa phương cũng quan niệm rằng khi gia đình có người mất thì người trong gia đình đó không được phép ăn món này. Bởi họ cho rằng, ăn rêu đồng nghĩa với việc những người còn sống ở trên cõi trần đang gặm nhấm dần mái tóc của người thân đã khuất.
Đặc sản rêu đá bọc lá chuối với quy trình chuẩn bị rêu rất công phu. Rêu rửa thật sạch, bỏ vào cối giã để làm sạch đất bám ở rễ. Sau đó lại phải rửa lại lần nữa. Quy trình này phải lặp đi lặp lại đến khi nào rêu không còn bám chút đất chút cát mới xong.
- Xem thêm: Mùa nước nổi với món ngon từ rắn
Sau khi làm sạch rêu, người dân sẽ chuyển đến công đoạn ngâm gạo nếp trong vòng 2-3 giờ và đem giã cho vỡ hạt. Thịt nạc cũng băm nhỏ, không xay vì sẽ mất độ ngọt của thịt. Sau đó, ướp thịt cùng với gia vị như sả, ớt, hạt mắc khén (hoặc tiêu). Tiếp đến là nêm gia vị vào nhân thịt rồi trộn đều với rêu đã giã.
Công đoạn cuối cùng là viên tròn to gói trong lá chuối và hấp, ngon nhất là hấp trên bếp than hồng, món rêu này sẽ đậm đà và quyện thêm mùi khói bếp của vùng dân tộc. Thời gian hấp khá lâu, khoảng 1 giờ để gia vị có thể đượm vào từng thớ thịt và rêu được chín đều.
- Xem thêm: Món ngon mùa nấm tươi
Thưởng thức món rêu gói trong lá chuối ngon nhất là khi còn nóng hổi, hương vị đậm đà và hấp dẫn khiến bất cứ ai thưởng thức lần đầu được cũng không thể quên. Nét đặc trưng này, món rêu đá đã trở thành món ăn đặc sản, không thể thiếu khi bạn ghé thăm vùng đất Hà Giang.
