Trong các nước Bắc Âu, Phần Lan thường được ví với một cô gái kín đáo và dịu dàng. Dường như đó cũng là nét tính cách chung của con người và các thành phố của đất nước này: Không lôi cuốn du khách bằng vẻ nồng nhiệt nhưng sẽ khiến người ta phải nhớ mãi cảm giác êm dịu và vẻ đẹp nhẹ nhàng, tinh khiết.
Trầm mặc cố đô Turku
Từ Stockholm của Thụy Điển, sau một đêm trên phà, chúng tôi đến với Turku, thành phố lâu đời nhất và cũng là cố đô của Phần Lan. Vào những ngày đầu thu, lá cây chỉ mới lác đác chuyển vàng, màu xanh vẫn còn bao phủ khu thành cổ được xây dựng từ thế kỷ XIII. Công trình được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa thế giới này được xây dựng trong suốt 300 năm và từng là căn cứ quan trọng nhất của người Thụy Điển trong thời gian thống trị Phần Lan. Nằm bên bờ biển Baltic, Turku được coi là một trong những điểm đến lý tưởng của vùng Tây Nam Phần Lan vào mùa đông. Khi ấy những bông tuyết trắng dường như càng làm nổi bật thêm vẻ rêu phong thời gian của các kiến trúc cổ kính. Là trung tâm tôn giáo, văn hóa của Phần Lan, bởi thế thành phố cảng này mang vẻ đẹp trầm mặc, sâu lắng. Đã thế, bên cạnh Turku là rừng quốc gia Ruissalo mênh mông xanh biếc nên đời sống phố cổ càng êm ả, thanh bình.
Trong buổi sáng lất phất mưa lạnh, chúng tôi ăn sáng theo kiểu Phần Lan với xúp cá hồi nóng hổi thơm lựng, cá trích nướng than ăn với bơ nấu chảy và rau thì là. Mùi thức ăn, mùi bánh mì mới ra lò xóa tan phần nào sựảm đạm của tiết trời Bắc Âu. Sau cửa kính nhà hàng, những kiến trúc cổ lấp ló bên tán cây cứng cỏi. Chỉ có vài tiếng đồng hồ dừng chân ở Turku nên ai nấy vừa ăn, vừa tranh thủ ngắm nhìn những công trình cổ xưa nằm dọc theo bờ sông Aura. Nhà thờ, lâu đài, quảng trường… ở đây tuy không tráng lệ nhưở nhiều thành phố lớn khác nhưng rất thanh lịch và làm cho khách đến từ nền văn hóa khác vẫn cảm thấy gần gũi.
Không biết là thời tiết Phần Lan đỏng đảnh hay trời chiều lòng người mà khi cả đoàn lên xe đi Helsinki, mặt trời bỗng ló dạng và mây xám trôi xa dần. Gần hai giờ ngồi xe, phong cảnh đặc trưng của Phần Lan với những cánh đồng bạt ngàn, những hồ nước trong veo và rừng thông xanh biếc cứ thay nhau hiện ra trước mắt. Có gần 200 ngàn hồ trên khắp đất nước và rừng chiếm hơn 70% diện tích nên Phần Lan được mệnh danh là xứ sở của rừng, hồ và đầm lầy. Màu xanh ngắt của nước hồ cùng màu trắng tinh của tuyết gắn bó với người Phần Lan đến mức được chọn làm hai màu tiêu biểu cho quốc kỳ.
Những gam màu Helsinki
Biểu tượng của Helsinki là tòa thánh đường màu trắng tinh khiết nổi bật giữa nhiều kiến trúc thanh lịch ở trung tâm thành phố. Cạnh nhà thờ là quảng trường Senaatintori với Đài tưởng niệm Sa hoàng Alexander II sừng sững chính giữa. Người Phần Lan rất biết ơn vị hoàng đế nước Nga này vì ông đã lập ra tiền tệ riêng cho Phần Lan cũng như đưa tiếng nước họ trở thành ngôn ngữ quốc gia ngang hàng với Thụy Điển. Thu hút ánh nhìn của du khách nhiều nhất có lẽ là giáo đường Uspenskin Katedraali hay còn gọi là nhà thờ Đỏ vì toàn bộ kiến trúc được xây bằng gạch màu đỏ đậm. Tương xứng với vẻ ngoài lộng lẫy, kiến trúc bên trong cũng tuyệt đẹp nhờ những cột đá granit bề thế được dát vàng. Uspenskin Katedraali là biểu tượng cho sự thống trị của Nga ở Phần Lan một thời. Cách nhà thờ Đỏ không xa là bến cảng tấp nập đông vui và khu chợ trời – thiên đường ẩm thực dành cho du khách.
Nằm bên bờ biển, Helsinki có rất nhiều đảo và mỗi một hòn đảo đều mang một vẻ đẹp riêng. Chỉ cách Helsinki mười lăm phút đi thuyền, đảo Suomenlinna có một pháo đài rất lớn do người Thụy Điển xây dựng từ năm 1748 để chống lại sự tấn công của Nga. Suốt một thời gian dài, Phần Lan với dân số ít ỏi vẫn bị coi là một phần của đất nước Thụy Điển. Có lẽ vì vậy mà người Phần Lan không bao giờ muốn thua người Thụy Điển ở bất cứ lĩnh vực nào. Kết quả là nền giáo dục Phần Lan hiện nay được coi là phát triển hàng đầu thế giới. Phúc lợi ở đây cũng rất tuyệt vời. Phụ nữ có con nhỏ khi đi tàu điện, xe bus sẽ được miễn phí hoàn toàn. Đến thăm Suomenlinna vào ngày Chủ nhật, chúng tôi được dịp quan sát một phần đời sống Phần Lan. Bên những căn hầm còn sót lại trên đảo, vài cặp đôi đang chụp ảnh cưới giữa ánh nắng quý giá ở Bắc Âu. Dưới những tán cây xanh, nhiều gia đình thong thả nướng thịt, tắm nắng. Nhiều du khách trèo lên những mỏm đá hoang sơ ngắm nhìn dòng nước đang cuộn chảy phía dưới. Những loài hoa dại đủ màu mọc khắp nơi dường như cũng cố vươn lên khoe vẻ đẹp tươi tắn của mình.
Cách Suomenlinna không xa là đảo Seurasaari với nhiều ngôi nhà gỗ mang kiến trúc Phần Lan cổ xưa. Đảo này nối với đất liền bằng một cây cầu trắng dài 200m rất duyên dáng. Không chỉ du khách mà người dân ở đây cũng thích đi bộ lững thững trên cầu, vừa đi vừa ngắm trời ngắm biển, thỉnh thoảng quay lại nhìn Helsinki sống động sau lưng. Lên đến đảo, chúng tôi tưởng mình đi lạc vào một cánh rừng cổ tích với các loài cây ôn đới xinh đẹp bao quanh những căn nhà gỗ rêu phong. Tài nguyên lớn nhất của Phần Lan là những khu rừng bát ngát với hàng trăm loại cây, hàng trăm thứ gỗ. Từ xa xưa, người dân đã dùng gỗ rừng để dựng nhà cửa. Tuy đơn giản và cổ xưa về hình thức, song do số lượng nhiều, đồng loạt nên nhà gỗ Phần Lan được xem là di sản kiến trúc độc đáo và quý giá. Những nhà gỗ ở đô thị luôn có sắc màu rực rỡ từ chóp mái cho đến tường nhà. Cửa sổ, cửa ra vào, cầu thang, sàn nhà… đều được sơn xanh đỏ. Ngược lại, ở ngoại thành, trong các nông trang và bìa rừng thì nhà gỗ mộc hay gỗ không sơn lại chiếm đa số, như để hòa lẫn vào thiên nhiên làm nên vẻ đẹp khoáng đạt, nên thơ.
Thành phố gỗ Porvoo
Nhiều nơi ở Phần Lan các khu nhà gỗ tập trung tạo thành những thị trấn hoặc thành phố nhà gỗ. Tiêu biểu cho kiến trúc nhà gỗ thành thị ở Phần Lan là thành phố Porvoo cách Helsinki 50km. Khu nhà gỗ màu đỏ xinh đẹp nằm dọc sông Poorvonjoki đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới bởi những kiến trúc gỗ có từ thời trung cổ này được bảo tồn quá tốt. Đã đến Porvoo, du khách sẽ không thể quên được vẻ đẹp của nắng chiều rải xuống những ngôi nhà cổ kính mà thanh lịch bên dòng sông phẳng lặng. Dưới chân cầu, người người lướt cano, người chơi kayak rộn rã… Đi dọc những con phố cũng bằng gỗ được sơn đủ màu phía trên đồi, ai nấy lại đắm chìm trong thế giới thảo dược và đồ thủ công truyền thống của Phần Lan. Hấp dẫn nhất những món đồ gỗ nhỏ vô cùng xinh xắn, trang nhã. Sự tỉ mỉ và sáng tạo trong cách trang trí nhà cửa ở đây cũng khiến nhiều du khách thích thú.
Dọc lối đi lên nhà thờ Poorvo nằm trên đỉnh đồi, hai bên đường ngôi nhà nào cũng được trang trí bằng hoa tươi, rèm cửa và đồ gốm với sự tinh tế đặc biệt. Cứ như thể người dân ở đây lấy chuyện làm đẹp nhà cửa làm niềm vui chính vậy! Phần Lan đẹp nhờ thiên nhiên, nhưng có lẽ chính sự chăm sóc tỉ mỉ từng hòn đảo, khu vườn cho đến cánh cổng nhà đầy hoa của người dân mới làm nên điều đáng nhớ nhất về đất nước này.
Hà Xuân
