Tưởng là nhắm vào Trung Quốc, nhưng rốt cuộc, Nhật Bản và Hàn Quốc mới là hai cái tên tiếp theo nằm trong tầm ngắm của Nhà Trắng. Với thuế suất 25% cho tất cả các loại xe nhập khẩu – từ hybrid tới EV, từ bình dân đến cao cấp – quyết định của Mỹ không chỉ làm xáo động thị trường ô tô, mà còn thách thức toàn bộ hệ sinh thái sản xuất toàn cầu.
“Núi lửa” thuế vừa thức giấc
Sáng 6/7, trên tài khoản Truth Social, Tổng thống Donald Trump chính thức xác nhận: Mỹ sẽ áp thuế 25% lên tất cả xe hơi nhập khẩu từ Nhật Bản và Hàn Quốc kể từ ngày 1/8/2025.
Không thông báo sớm, không đàm phán công khai. Chỉ trong một dòng tweet đầy quyền lực, toàn bộ thị trường tài chính châu Á chao đảo. Chỉ số Nikkei giảm hơn 2%, đồng Yên trượt giá xuống mức thấp nhất trong 6 tháng. Đồng Won Hàn Quốc mất 1,3% ngay trong phiên sáng, trước khi hồi lại nhẹ nhờ cam kết “ứng phó có trách nhiệm” từ chính phủ Seoul.
Nhưng những rung chấn thực sự không nằm ở bảng tỷ giá. Chúng nằm sâu trong các bảng Excel của Toyota, Honda, Hyundai hay Nissan – nơi các nhà quản trị chuỗi cung ứng đang phải vẽ lại toàn bộ bản đồ sản xuất cho 5 năm tới.
“Made in Japan” – giờ có còn là điểm cộng?
Toyota – hãng xe Nhật lớn nhất thế giới – hiện vẫn xuất khẩu hơn 1,9 triệu xe mỗi năm sang Mỹ. Trong đó, khoảng 34% là sản phẩm sản xuất tại Nhật Bản. Con số đó giờ bỗng chốc trở thành rào cản – vì mỗi chiếc xe ấy, từ tháng 8, sẽ bị đội giá thêm hàng nghìn USD nếu không được nội địa hóa tại Mỹ.
Mazda, Subaru và Nissan cũng không nằm ngoài guồng xoáy. Dù đều có nhà máy tại Mỹ, nhưng tỷ lệ xe nhập nguyên chiếc từ Nhật vẫn rất lớn – đặc biệt ở các dòng sedan và SUV hạng sang.
Điều trớ trêu là: “Made in Japan” từng là dấu ấn của sự tin cậy, kỹ thuật chính xác và chất lượng cao. Nhưng trong bối cảnh chiến tranh thương mại mới, nó lại trở thành cái mác… khiến xe đắt hơn.
Hyundai – Kia: Bẻ lái ngay trong bão
Không ngồi yên, Hyundai và Kia đã nhanh chóng phản ứng. Theo tờ Korea Economic Daily, hai hãng xe lớn nhất Hàn Quốc đã lập ngay một “task force đặc biệt” để ứng phó với tình huống này.
Một trong những quyết định đầu tiên: chuyển dây chuyền sản xuất mẫu Hyundai Tucson từ Mexico về nhà máy tại Alabama, Mỹ – nơi chính quyền bang sẵn sàng ưu đãi thuế và hạ tầng.
Không chỉ dừng ở đó, tập đoàn Hyundai Motor Group còn xác nhận kế hoạch rót thêm 21 tỷ USD đầu tư vào Mỹ, bao gồm cả nhà máy sản xuất pin EV tại bang Georgia. Một nước cờ quá khôn khéo – vừa né thuế, vừa lấy lòng giới lập pháp Hoa Kỳ vốn đang kêu gọi “sản xuất tại Mỹ để ưu tiên việc làm cho người Mỹ.”
EV – hybrid: Không thoát kiếp “bị đánh thuế”
Nhiều người kỳ vọng xe điện sẽ được ưu đãi. Nhưng không.
Chính quyền Trump áp thuế đồng đều với tất cả loại xe, từ động cơ đốt trong đến hybrid và EV – kể cả với những mẫu xe được xem là “thân thiện môi trường”.
Nghĩa là những chiếc Lexus RZ, Hyundai Ioniq 6, hay Honda Prologue nhập khẩu từ Nhật/Hàn đều sẽ chịu thuế 25% nếu không được sản xuất tại Mỹ hoặc Mexico. Điều này có thể chậm lại tham vọng chuyển đổi xanh của người tiêu dùng Mỹ, vốn đang cân nhắc kỹ lưỡng giữa “xanh hơn” và “đắt hơn”.
Việt Nam: Lặng gió hay chuẩn bị cho sóng lớn?
Tại Việt Nam, có thể cảm nhận được những đợt sóng ngầm đang chực trào. Các dòng xe nhập khẩu nguyên chiếc (CBU) từ Nhật – Hàn như Toyota Camry, Mazda CX-5, Hyundai Palisade, Kia Sorento… dù không bị Mỹ đánh thuế, nhưng lại chịu ảnh hưởng dây chuyền nếu các hãng điều chỉnh sản xuất toàn cầu.
Hai kịch bản có thể xảy ra:
- Giá xe nhập khẩu tăng nhẹ, do chi phí sản xuất toàn cầu bị đội lên.
- Các hãng đẩy mạnh CKD (lắp ráp trong nước) để kiểm soát giá thành và tránh phụ thuộc nguồn linh kiện sản xuất tại Nhật/Hàn.
Một chuyên gia trong ngành ô tô nhận định: “Việt Nam có thể được hưởng lợi nếu trở thành điểm đến thay thế trong chuỗi cung ứng. Nhưng điều đó còn phụ thuộc vào tốc độ cải cách môi trường đầu tư và chi phí logistics.”
Cuộc chơi lớn: Không chỉ về xe
Không khó để nhìn thấy bức tranh lớn hơn: Đây không đơn thuần là cuộc chiến về giá xe, mà là trận địa mới trong làn sóng tái cấu trúc sản xuất toàn cầu.
Mỹ đang muốn kéo sản xuất về trong nước. Nhật – Hàn thì buộc phải cân nhắc giữa giữ bản sắc “kỹ nghệ nội địa” và nhu cầu duy trì thị phần tại Mỹ. ASEAN – đặc biệt là Thái Lan và Indonesia – có thể trở thành trạm trung chuyển mới, trong khi Việt Nam được kỳ vọng là “người về nhì tiềm năng”.
Nhưng trong tất cả các bên, chỉ có người tiêu dùng là... đứng giữa. Họ sẽ phải trả giá cao hơn cho cùng một chiếc xe – hoặc chờ đợi lâu hơn vì các hãng cần thời gian tái cấu trúc chuỗi cung ứng.
Đường dài còn nhiều “thuế ẩn”
Không ai dám chắc rằng ngày 1/8 sẽ là điểm dừng. Trong chính trường Mỹ – nơi những quyết định kinh tế giờ mang tính biểu tượng cao độ – mức thuế hôm nay hoàn toàn có thể là tiền đề cho một làn sóng mới.
Liệu đây có phải là động thái “mặc cả chính trị”? Liệu Nhật – Hàn có nhượng bộ? Và nếu các hãng xe xoay trục nhanh chóng, liệu người tiêu dùng có kịp thích ứng?
Thị trường không cần câu trả lời ngay. Nhưng doanh nghiệp thì cần. Và họ đang hành động.
