Hãng tin Bloomberg mới đây cho biết, sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Quốc sẽ tạo ra những khoản nợ không đáng có cho nhiều quốc gia nghèo khó trên thế giới mà dự án này đi qua, trong đó có Lào với dự án đường sắt cao tốc Lào – Trung từ Côn Minh đến thủ đô Vientiane dài 409km, với vốn đầu tư xây dựng khoảng 6,7 tỉ USD.
Phần đóng góp của Lào trong dự án này là 30% được Trung Quốc cho vay, chính phủ Lào sẽ trả nợ bằng khoáng sản và tiền mặt. Điều này sẽ khiến ngân sách Lào đã thiếu lại càng thêm eo hẹp và ngày càng mắc nợ nhiều hơn, trong khi tình hình tài chính của Lào chỉ trông cậy vào viện trợ cũng như vay vốn nước ngoài.
Sau khi đường sắt cao tốc xây dựng xong, công ty Trung Quốc sẽ vận hành khai thác trong 50 năm. Một số người lo ngại rằng Lào sẽ lỗ vì không có nhiều người dân trong nước sử dụng phương tiện giao thông đường sắt và do đó chính phủ Lào sẽ không đủ nguồn thu để trả nợ cho Trung Quốc.
Tháng 10-2012, Quốc hội Lào thông qua và cho phép triển khai dự án đường sắt cao tốc Lào – Trung với đề nghị vay vốn của Trung Quốc để xây dựng.
Theo hiệp định vay vốn, chính phủ Lào phải lấy hai mỏ khoáng sản đảm bảo cho việc trả nợ. Tháng 10-2013, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã cảnh báo dự án đường sắt cao tốc Lào – Trung sẽ khiến cho nợ nước ngoài của Lào tăng vọt từ 32,5% GDP lên 125%. IMF nhấn mạnh khoản nợ ấy vượt trên những gì mà kinh tế Lào có thể nhận được sau khi dự án hoàn thành, khiến cho nước Lào có thể rơi vào tình trạng khó khăn.
Một điều mạo hiểm nữa là nếu Trung Quốc gặp khủng hoảng tài chính, hoặc giá khoáng sản tụt xuống thấp, điều đó sẽ ảnh hưởng nặng nề tới việc trả nợ của Lào. Nguồn tài nguyên được chính phủ Lào sử dụng để đảm bảo tiền vay của Trung Quốc sẽ rơi vào tình trạng yếu kém, nguy hiểm hơn là khả năng Lào sẽ gặp phải khủng hoảng về tài chính và có thể dẫn đến vỡ nợ.
Trong cùng thời điểm, Ngân hàng Phát triển châu Á cũng nhận định dự án đường sắt cao tốc trên đây vượt quá khả năng của nền kinh tế Lào, việc trả lãi hằng năm chiếm gần 20% tổng ngân sách chi thường niên của chính phủ Lào.
Giới chuyên gia Lào cho rằng chính phủ Lào đang đánh cược với sự mạo hiểm khi viện dẫn Lào không muốn mất đi cơ hội trở thành quốc gia kết nối về đường bộ trong khu vực, giúp tăng cường vị thế của Lào trên trường chính trị quốc tế, đưa Lào trở thành điểm đến của các nhà đầu tư trong khu vực và trên thế giới.
